أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُظَفَّرُ بْنُ مُدْرِكٍ أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍكَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِ وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمَا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسُ الْغَنَمِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا

Guri [Muhammad bin 'Abdullah bin Al Mubarak] jakinarazi ondoren, esan zuen; Guri [Al Muzhaffar bin Mudrik Abu Kamil] esan ondoren, esan zuen; Esan digu [Hammad bin Salamah] esan zuen; Liburu hau [Tsumamah bin 'Abdullah bin Anas bin Malik]-engandik hartu nuen [Anas bin Malik]-engandik [Abu Bakr] haientzat idatzi zuela; 'Hau da Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek musulmanei ezarritako zakat-aren betebeharra, Ala-k -Azza wa Jalla-k bere Mezularia sallallaahu 'alaihi wasallam-i agindu zion betetzeko. Musulmanen artean arauen arabera zakat eskatzen zaion edonork, eman dezala; eta gehiago eskatzen zaion edonork, ez dezala eman. Hogeita bost buru baino gutxiago dituzten gameluei, bost bururen multiplo bakoitzeko, zakat ahuntz bati ematen zaio. Hogeita bost edo hogeita hamabost gamelura iristen bada, zakat-a bigarren urteko gamelu eme bati ematen zaio. Hala ere, zakat-a hirugarren urtea duen gamelu ar bati ematen zaio. Hogeita hamasei eta berrogeita bost gamelu artean baditu, zakat-a hirugarren urtea duen gamelu eme bati da. Berrogeita sei eta hirurogei gamelu artean baditu, zakat-a laugarren urtean dagoen eta gamelu ar batekin parekatu daitekeen gamelu eme bati ematen zaio. Hirurogeita bat eta hirurogeita hamabost gamelu artean badituzu, zakat-a bosgarren urtean dagoen gamelu eme bati ematen zaio. Hirurogeita hamasei eta laurogeita hamar gamelu badaude, zakat-a bigarren urtea duten bi gamelu eme dira. Laurogeita hamaika eta ehun eta hogei gamelu artean badituzte, zakat-a laugarren urtean dauden eta gamelu arrekin parekatu daitezkeen bi gamelu emeei ematen zaie. Ehun eta hogei gamelu baino gehiago badaude, berrogei buru bakoitzeko zakat-a hirugarren urtean dagoen gamelu eme bati ematen zaio, eta berrogeita hamar buru bakoitzeko, zakat-a laugarren urtean dagoen gamelu eme bati ematen zaio. Zakata ordaindu beharreko gameluen adina desberdina bada, gamelu kopuruak bosgarren urtean gamelu eme bat ekoiztera behartzen duenak, gamelurik ez izan arren eta laugarren urtean gamelu eme bat badu ere, laugarren urtean gamelu bat ekoiztu dezake, gehi bi ahuntz, komeni bazaio, edo hogei dirham gehitu. Laugarren urtean dagoen gamelu eme bat ekoiztera behartzen duenak, nahiz eta ez izan eta bosgarren urtean dagoen gamelu eme bat izan, bosgarren urtean dagoen gamelu gazte bat ekoiztu dezake, eta zakat arduradunak hogei dirham edo bi ahuntz emango dizkio, komeni bazaio. Gamelu kopuruak laugarren urtean gamelu eme bat ernatzera behartzen duen edonork, gamelurik ez izan arren eta hirugarren urtean gamelu eme bat bakarrik izan arren, orduan hirugarren urtean gamelu bat eta bi ahuntz erna ditzake, komeni bazaio, edo hogei dirham gehi ditzake. Gamelu kopuruak hirugarren urtean gamelu eme bat ernatzera behartzen duen edonork, baina gamelurik ez badu eta laugarren urtean gamelu eme bat badu, orduan laugarren urtean gamelu bat erna dezake eta zakat arduradunak hogei dirham edo bi ahuntz ematen dizkio. Gamelu kopuruak hirugarren urtean dagoen gamelu eme bat ernatzera behartzen duen edonork, gamelurik ez izan arren eta bigarren urtean dagoen gamelu eme bat bakarrik izan arren, orduan bigarren urtean dagoen gamelu bat eta bi ahuntz erna ditzake, komeni bazaio, edo hogei dirham gehi ditzake. Gamelu kopuruak bigarren urteko gamelu eme bat edatera behartzen duen edonork, nahiz eta gamelurik ez izan eta hirugarren urteko gamelu ar bat izan, hirugarren urteko gamelu ar bat eda dezake eta ez dago beste bat gehitu beharrik. Lau gamelu baino ez dituenak ez du zakat-a ordaintzera behartuta, jabeak nahi ez badu. Beren kabuz elikatzeko askatzen diren ahuntzen zakat-ari dagokionez, berrogei eta ehun eta hogei ahuntz badira, zakat-a ahuntz bat da. Ehun eta hogei eta berrehun ahuntz baino gehiago badira, zakat-a bi ahuntz dira. Berrehun eta hirurehun ahuntz baino gehiago badira, zakat-a hiru ahuntz dira. Hirurehun ahuntz baino gehiago badira, ehun buru bakoitzeko zakat-a ahuntz bat da. Ez da zilegi zakat-a animalia zahar eta elbarrituei ematea eta ez da zilegi zakat-a animalia arrei ematea, jabeak nahi ez badu. Ez da zilegi abere bereiziak biltzea eta ez da zilegi bildutako abereak bereiztea zakat-a ordaintzeko beldurrez. Bi pertsonek bildutako abereak bi pertsonen artean banatu behar dira zakat unean. Ahuntz bat berrogei baino gutxiago uzten bada bere burua elikatzeko, ez dago zakat horren gainean, jabeak nahi ez badu behintzat. Zilarraren zakatari dagokionez, berrehun dirham bakoitzeko zakataren berrogeiren bat da, hau da, ehuneko bi eta erdi. Ehun eta laurogeita hamar dirham baino ez badira, ez dago zakat horren gainean, jabeak nahi ez badu behintzat.