حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ قَال سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُلَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا }حَتَّى حَجَّ عُمَرُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ }فَقَالَ لِي وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ فَقَالَ هِيَ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنِي الْحَدِيثَ فَقَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ مِنْ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَتْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي بِالْعَوَالِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ كُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نُحَدِّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا قَالَ فَجَاءَنِي يَوْمًا عِشَاءً فَضَرَبَ عَلَى الْبَابِ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا قَالَ فَلَمَّا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ انْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرَبَةِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَأَتَيْتُ غُلَامًا أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ قَالَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ قَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا حَوْلَ الْمِنْبَرِ نَفَرٌ يَبْكُونَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِمْ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ أَيْضًا فَجَلَسْتُ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَوَلَّيْتُ مُنْطَلِقًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أُذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ قَدْ رَأَيْتُ أَثَرَهُ فِي جَنْبَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَقَدْ رَأَيْتُنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَانَا الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَتْ أَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ صَاحِبَتُكِ أَوْسَمَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْتَأْنِسُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَمَا رَأَيْتُ فِي الْبَيْتِ إِلَّا أُهُبَةً ثَلَاثَةً قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وَسَّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَهُ فَاسْتَوَى جَالِسًا فَقَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى نِسَائِهِ شَهْرًا فَعَاتَبَهُ اللَّهُ فِي ذَلِكَ وَجَعَلَ لَهُ كَفَّارَةَ الْيَمِينِقَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ دَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ بِي قَالَ يَا عَائِشَةُ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ شَيْئًا فَلَا تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ قَالَتْ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ }الْآيَةَ قَالَتْ عَلِمَ وَاللَّهِ أَنَّ أَبَوَيَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ فَقُلْتُ أَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَيَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تُخْبِرْ أَزْوَاجَكَ أَنِّي اخْتَرْتُكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا بَعَثَنِي اللَّهُ مُبَلِّغًا وَلَمْ يَبْعَثْنِي مُتَعَنِّتًا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ

Esan digu [Abdu bin Humaid]-ek [Abdur Razzaq]-ek [Ma'mar-engandik] [Az Zuhri-rengandik] [Ubaidullah bin Abudullah bin Abu Tsaur-engandik], esan zuen; [Ibn Abbas radliallahu 'anhuma] entzun nion esaten; Beti nengoen irrikaz [Umar] galdetzeko sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren emazteetako bi emakumeei buruz, zeinei buruz Allah 'azza wajalla-k esan zuen: 'Biok Ala-ren aurrean damutzen bazarete, orduan, hain zuzen ere, zuen bi bihotzak jota egongo dira -ongia jasotzeko-'. -QS. Attahrim 4-, Umarrek Hajj egin zuen arte eta nik ere Hajj egin nuen berarekin, orduan ura bota nuen ur-depositutik arazteko eta gero abluzioa egin zuen. Diot; O emirul mu'minin; Nortzuk ziren sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren emazteen artean, zeinei buruz Ala-k esan zuen: 'Biok Ala-ren aurrean damutzen bazarete, orduan, zuen bi bihotzak jota egongo dira -ongia jasotzeko-'. -QS. Attahrim 4-, Orduan Umarrek esan zidan: Arraroa zara, Ibnu Abbas. Az Zuhrik esan zuen: Ala-ren izenean, ez zegoen pozik eskatu zuenarekin, baina ez zuen ezkutatu. Esan zuen: Aisyah eta Hafshah da. Ibn Abbasek esan zuen: orduan hadith bat kontatzen hasi zitzaidan, esan zuen: Lehen, gu, Quraysh herriak, emazteak kontrolatzen genituen, gero, Medinara iritsi ondoren, jendea emazteek kontrolatzen zutela ikusi genuen. Orduan, gure emazteek emazteengandik ikasten hasi ziren, beraz, egun batean haserretu nintzen nire emaztearekin eta eztabaidatu egin zidan eta esan zidan: zer ukatzen duzu honi buruz? Ala izenean, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en emazteek ere 'elkarrizketa eta eztabaida gogorrak' izaten zituzten berarekin, eta egun hartan horietako batek, arratsaldera arte utzi ere egin zuen. Umarrek esan zuen; nik bihotzean esan nuen; Zorigaiztokoa da hau haien artean egiten duena, eta galera bat izan da berarentzat. Umarrek esan zuen: Nire etxea garai hartan 'Aliyah izeneko herrixka batean zegoen, omeiatarren artean. Behin Ansarren artean bizilagun bat nuen, txandaka biltzen ginen Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ekin. Egun batean etorri zitzaidan errebelazioen berri eta beste gauza batzuk ekarriz. Eta beste egunean horrelako zerbait ekarriz ikustera etorri nintzen. Umarrek esan zuen: Garai hartan Ghassan erregeak gurekin borrokatzeko ferrak jartzeaz hitz egiten ari ginen bero. Esan zuen; orduan bizilaguna gauez etorri zitzaidan, eta atea jo zuen. Orduan atera nintzen berarekin topo egitera, esan zuen; zerbait handia gertatu da. Nik galdetu nion: Ghassan etorri al da? Esan zuen; hori baino handiagoa. Profeta, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, bere emazteak dibortziatu zituen. Umarrek esan zuen; orduan neure buruari esan nion; Hafshah minduta eta galduta zegoen, hau gertatzea espero nuen. Umarrek esan zuen; Fajr otoitza egin nuenean, arropak estutu eta Hafshah-ekin topo egitera joan nintzen. Negarrez zegoela konturatu zen, orduan galdetu nion: Profeta, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, dibortziatu zaitu? Esan zuen; Ez dakit, bakarrik zegoen gela altu honetan. Umarrek esan zuen; orduan joan nintzen eta esklabo beltz batengana joan nintzen eta esan nion: eskatu baimena Umarri. Orduan Umar sartu eta niregana atera zen eta esan nion: Aipatu zaitut, baina ez zuen ezer esan. Gero joan nintzen, bat-batean esklaboak deitu eta esan zidan: sartu! Bai, baimena eman dizute. Beraz, sartu nintzen, Profeta alfonbra gainean makurtuta zegoela konturatu nintzen eta markak ikusi nituen bere alboan, orduan esan nion: Allahren Mezularia, zure emazteez dibortziatzen ari zara? Esan zuen: 'Ez'. Beraz, esan nion; Allahu akbar, Allahren Mezularia, ikusi nuen gu, Quraysh-ek, emakumeak kontrolatzen genituela, gero Medinara iritsi ginenean emazteek kontrolatzen zuten herri bat aurkitu genuen, gero gure emazteek emazteengandik ikasten hasi ziren, gero egun batean nire emaztearekin haserre nengoen eta ukatu egin zidan nik ukatu arte, orduan esan zuen: zer ukatzen ari zara? Allahren izenean, hain zuzen ere, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en emazteek ukatu egin zuten eta horietako batek utzi egin zuen gaur arratsaldera arte. Umarrek esan zuen; orduan Hafshahi esan nion; Allahren Mezularia gezurtatzen al duzu? Beraz, esan zuen; bai, eta gutako batek utzi egin zuen arratsaldera arte. Orduan esan nuen: Zorigaiztokoa da zuen artean hori egiten duen eta galerak jasaten dituen pertsona, zuetako inor salbu al dago Allahren haserretik berarenganako Bere Mezulariaren haserreagatik? Geroago triste zegoen. Orduan Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam irribarre egin zuen. Umarrek esan zuen; orduan Hafshahi esan nion; Ez eztabaidatu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ekin eta ez eskatu ezer, eskatu nahi duzuna, ez utzi eraginpean zure laguna politagoa eta Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek maiteagoa badu. Umarrek esan zuen; gero berriro irribarre egin zuen, gero nik esan nuen; O Ala-ren Mezularia, hitz egiteko baimena eska al dezaket? Esan zuen: 'Bai'. Umarrek esan zuen; gero burua altxatu nuen eta ez nuen ezer ikusi etxean hiru etxetresna elektriko izan ezik. Umarrek esan zuen; gero nik esan nuen; O Ala-ren Mezularia, otoitz egin Ala-k zure herriari laguntza eman diezaion, izan ere, Ala-k pertsiarrei eta erromatarrei laguntza eman die gurtzen ez zuten bitartean. Orduan zuzen eseri zen, eta esan zuen: 'Zalantzarik al duzu, O Ibn Al Khathab? Munduko bizitzan beren ontasuna bizkortu duten pertsonak dira'. Umarrek esan zuen; Hilabetez bere emazteak ez ikusteko zin egin zuen, orduan Ala-k errieta egin zion horregatik eta kafarah ordaintzeko eskatu zion zin batengatik. [Az Zuhri]-k esan zuen; [Aishak] jakinarazi zidan ['Urwah], esan zuen; gero, hogeita bederatzi egun igaro zirenean, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam aurkitu ninduen eta nirekin hasi zen. Esan zuen: 'O Aisyah, egia esan, zerbait esaten ari naiz eta ez presarik izan zure gurasoei aholkua eskatu arte'. Aishak esan zuen; gero, bertso hau errezitatu zuen: O Profeta, esan zure emazteei: 'Mundu honetako bizitza eta bere bitxiak irrikatzen badituzue, zatozte, utzi mut'ah ematen eta modu onean dibortziatzen. -QS. Al-Ahzab 28-, Allahren izenean badaki nire gurasoek ez zidatela agindu beragandik banantzeko. Orduan esan nuen: Kasu honetan, aholkua eskatu behar al diet nire gurasoei? Izan ere, Ala eta bere Mezularia eta hemendik aurrerako herria nahi ditut. [Ma'marrek] esan zuen; eta jakinarazi digu [Ayyub] [Aishak] esan ziola: O Allahren Mezularia, ez esan zure emazteei nik aukeratu zaitudala. Beraz, sallallaahu 'alaihi wasallam profetak esan zuen: 'Egia esan, Alak bidali ninduen helaraztera eta Alak ez ninduen bidali gauzak zailtzeko'. Abu Isak esan zuen: Hadith hau hasan shahih gharib hadith bat da, eta ez da alde batetik bakarrik kontatu Ibn Abbasengandik.