حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَدُّوَيْهِ قَالَا حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ قُبَاءَ عَنْ أَبِيهِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْهَدَ الْجُمُعَةَ مِنْ قُبَاءَوَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلَا يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْءٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى أَهْلِهِ وَهَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ مُعَارِكِ بْنِ عَبَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ وَضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ فِي الْحَدِيثِ فَقَالَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ قَالَ بَعْضُهُمْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى مَنْزِلِهِ و قَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَجِبُ الْجُمُعَةُ إِلَّا عَلَى مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ كُنَّا عِنْدَ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَذَكَرُوا عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ فَلَمْ يَذْكُرْ أَحْمَدُ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ فَقُلْتُ لِأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْمَدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ حَدَّثَنَا مُعَارِكُ بْنُ عَبَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ فَغَضِبَ عَلَيَّ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَالَ لِي اسْتَغْفِرْ رَبَّكَ اسْتَغْفِرْ رَبَّكَ قَالَ أَبُو عِيسَى إِنَّمَا فَعَلَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ هَذَا لِأَنَّهُ لَمْ يَعُدَّ هَذَا الْحَدِيثَ شَيْئًا وَضَعَّفَهُ لِحَالِ إِسْنَادِهِ

Esan digu [Abd bin Humaid] eta [Muhammad bin Madduwaih] biek esan zutela, esan digu [Al Fadll bin Dukain] esan digula [Isra'il] [Tsuwair]-etik [Quba'-ko gizon batengandik] [bere aita] Profeta sallaahu 'alaihi wa sallam-en lagunetako bat zela, esan zuen, Profeta sallaahu 'alaihi wa sallam-ek ostiraleko otoitzetara Quban joateko agindu zigula. Eta Abu Hurairah-ek, sallallaahu 'alaihi wa sallam-ek, kontatu du gai honetan, baina - narrazioa - ez da benetakoa. Abu Isak esan zuen, ez dugula hadith hau ezagutzen bide honetatik izan ezik, eta kapitulu honetan ere ez dago ezer baliozkorik -transmisio bidetik-. Abu Hurairah-ek, sallallaahu 'alaihi wa sallam-ek, kontatu du esan zuela: 'Ostiraleko betebeharra beren familiekin gaua pasatzen dutenentzat da'. Hadith honek sanad ahula du, Mu'arik bin 'Abbad Abdullah bin Sa'id Al Maqburi-ren hadithetik kontatua. Yahya bin Sa'id Al Qatthanek ahuldu egin du Abdullah bin Sa'id Al Maqburi hadithen auzian. -perawi-k esan zuen, adituek iritzi desberdinak dituzte ostiraleko otoitzak nork egin behar dituen, batzuek argudiatzen dute ostirala derrigorrezkoa dela gaua familiekin pasa dezaketen pertsonentzat, eta beste batzuek, berriz, ostirala ez dela derrigorrezkoa, deia entzun dezaketen pertsonentzat izan ezik, hau da Imam Syafi'i, Ahmad eta Ishaq-en iritzia, -perawi-k esan zuen- Ahmad bin Al Hasanek esaten entzun dut, Ahmad bin Hambalen alde gaude, gero jendeak ostiraleko otoitzak egin behar dituzten pertsonei buruz hitz egiten du, Ahmadek ez zuen gai honetan hadith bakar bat ere aipatu Profeta sallahu 'alaihi wa sallam-etik, Ahmad bin Al Hasanek esan zuen, beraz, Ahmad bin Hambali esan nion, antza denez, gai honetan Abu Hurairah-ren narrazio bat dago Profeta sallahu 'alaihi wa sallam-etik. Beraz, Ahmadek galdetu zuen, Profeta sallallaahu 'alaihi wa sallam-etik? Nik erantzun nuen, baietz. Ahmad bin Al Hasanek esan zuen Hajjaj bin Nushair-ek Mu'arik bin 'Abbadek Abdullah bin Sa'id Al Maqburi-k esan zigula bere aitagandik Abu Hurairah-ek esan zigula, sallallaahu 'alaihi wa sallam profetak esan zuela: 'Ostirala derrigorrezkoa da familiarekin gaua pasa dezaketenentzat'. Ahmad bin Al Hasanek esan zuen, orduan Ahmad bin Hambal berehala haserretu zen nirekin eta esan zidan: egin istighfar zure Maisuari, egin istighfar zure Maisuari. Abu Isak esan zuen, Ahmad bin Hambalek hau egin zuela hadith hau batere kontuan hartu ez zuelako, izan ere, ahuldu egin zuen bere sanad-agatik.