Adzan Bilal pada waktu sahur, memanggil siapa dari kalian yang bertahajud agar kembali

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ

[Qutaibah-k] esan zigun; [Al Laits-ek] [Ibn Shihab-engandik] [Salim-engandik] [bere aita]-rengandik esan zigun, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak esan zuela: 'Egia esan, gauez otoitzerako deia egiten denean, jaten eta edaten jarraitu behar duzu Ibn Ummi Maktum-en otoitzerako deia entzun arte'. Abu Isak esan zuen: 'Kapitulu honetan Ibn Mas'ud, 'Aisyah, Unaisah, Anas, Abu Dzar eta Samrah-en historia bat ere badago'. Abu Isak esan zuen: 'Ibn Umar-en haditha benetakoa da. Eta jakintsuak ez daude ados gauez otoitzerako deiari buruz. Batzuek esan zuten: 'Mu'ezzin batek gauez otoitzerako deia egiten badu, nahikoa da eta ez dago errepikatu beharrik'. Iritzi hau Malik, bin Al Mubarak, Ahmad eta Ishaq-ek hartu zuten. Bitartean, beste jakintsu batzuek esan zuten: 'Gauez otoitzerako deia egiten badu, errepikatu egin behar du'. Iritzi hau Sufyan Ats Tsauri-k hartu zuen. Hammad bin Salamah-ek Ayyub-etik, Nafi'-tik Ibn Umar-etik kontatu zuen Bilalek behin gauez otoitz egiteko deia egin zuela, beraz, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak agindu zion esateko: 'Egia esan, morroi bat lo egin du'. Abu Isak esan zuen: 'Hadith hau ez da zehatza. Baina benetakoa dena [Ubaidullah bin Umar-ek] kontatutako haditha da eta, gainera, [Nafi'-tik] [Ibn Umar-ek] sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak esan zuen: 'Egia esan, Bilalek gauez otoitz egiteko deia egiten du, beraz, jaten eta edaten jarraitu beharko zenuke Ibn Ummi Maktum-en otoitz egiteko deia entzun arte'. Narratu da, halaber, Abdul Aziz bin Abu Rawwad-ek Nafi'-tik, Umarrek behin gauez otoitz egiteko deia egin zuela, beraz, errepikatzeko agindu zion, baina hadith hau ere baliogabea da. Nafi' eta Umar artean sanad hautsi zelako. Agian Hammad bin Salamah-ek hadith hau nahi zuen. Egia da Ubaidullah-ek eta beste batzuek Nafi'-tik Ibn Umar-engandik eta Az Zuhri-k Salim bin Umar-engandik kontatutako haditha, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetak esan zuela: 'Egia esan, Bilalek otoitz egitera deitzen du oraindik gaua denean'. Abu Isak esan zuen: 'Hammad-ek kontatutako haditha benetakoa bada, noski, hadith honek ez du esanahirik. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek esan zuelako: 'Egia esan, Bilal Adhan oraindik gauez dago', lagunei zerbait etortzeko agindu zien. Eta esan zuen: 'Egia esan, Bilalek otoitz egitera deitzen du oraindik gaua denean', otoitzerako deia errepikatzea agindu bazuen egunsentia baino lehen egiten zenean, Profetak ez zuen esango: 'Egia esan, Bilalek otoitz egitera deitzen du oraindik gaua denean'. Ali bin Al Madini-k esan zuen; 'Hammad bin Salamah-en Ayyub-etik, Nafi-tik', Ibn Umar-etik, sallallaahu 'alaihi wasallam'-etik, ez da zehatza, eta Hammad bin Salamah-ek akatsak egin zituen bertan'.