Adzan Bilal pada waktu sahur, memanggil siapa dari kalian yang bertahajud agar kembali

Imam Tirmidhi : 187

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ

ay nagsabi sa amin [si Qutaibah] na nagsabi; ay nagsabi sa amin [si Al Laits] mula kay [Ibnu Shihab] mula kay [Salim] mula sa [kanyang ama] na ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ay nagsabi: "Katotohanan, kapag ang panawagan sa pagdarasal ay ginawa sa gabi, dapat kayong kumain at uminom hanggang sa marinig ninyo ang panawagan sa pagdarasal ni Ibn Ummi Maktum." Sinabi ni Abu Isa; "Sa kabanatang ito ay mayroon ding mga salaysay mula kina Ibn Mas'ud, 'Aisyah, Unaisah, Anas, Abu Dzar at Samrah." Sinabi ni Abu Isa; "Ang hadith ni Ibn Umar ay hasan sahih. At ang mga iskolar ay nagkakaiba sa opinyon tungkol sa panawagan sa panalangin sa gabi. Ang ilan sa kanila ay nagsabi, "Kung ang isang mu'adzin ay tatawag sa panawagan sa panalangin sa gabi, sapat na ito at hindi na kailangang ulitin pa." Ang opinyong ito ay kinuha nina Malik, bin Al Mubarak, Ahmad at Ishaq. Habang ang ilan pang mga iskolar ay nagsabi, "Kung siya ay tatawag sa panalangin sa gabi, dapat niya itong ulitin." Ang opinyong ito ay kinuha ni Sufyan Ats Tsauri. Isinalaysay ni Hammad bin Salamah mula kay Ayyub, mula kay Nafi' mula kay Ibn Umar na minsang tinawag ni Bilal ang panawagan sa panalangin sa gabi, pagkatapos ay inutusan siya ng Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam na tawagin, "Tunay ngang may isang alipin na natulog." Sinabi ni Abu Isa; "Ang hadith na ito ay hindi tumpak. Ngunit ang mapananaligan ay ang hadith na isinalaysay ni [Ubaidullah bin Umar] at bukod pa riyan mula kay [Nafi'] mula kay [Ibn Umar] na sinabi ng Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam; "Katotohanan, si Bilal ay nananawagan para sa panalangin sa gabi, kaya dapat kang patuloy na kumain at uminom hanggang sa marinig mo ang panawagan ni Ibn Ummi Maktum para sa panalangin." Isinalaysay rin na si Abdul Aziz bin Abu Rawwad mula sa Nafi', na ang nananawagan na si Umar ay minsang nagbigay ng panawagan para sa panalangin sa gabi, kaya inutusan niya itong ulitin ito, ngunit ang hadith na ito ay hindi rin wasto. Dahil sa pagitan ng Nafi' at Umar ay naputol ang sanad. Marahil ay nais ni Hammad bin Salamah ang hadith na ito. Ang katotohanan ay ang hadith na isinalaysay ni Ubaidullah at iba pa mula sa Nafi' mula kay Ibn Umar, at ni Az Zuhri mula kay Salim bin Umar, na ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ay nagsabi: "Katotohanan, si Bilal ay nananawagan para sa panalangin sa oras na gabi pa." Sinabi ni Abu Isa; "Kung ang hadith na isinalaysay ni Hammad ay tunay, siyempre ang hadith na ito ay walang kahulugan. Dahil sinabi ng Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: "Katotohanan, si Bilal ay nananawagan para sa panalangin sa oras na gabi pa," inutusan niya ang kanyang mga kasama na may dumating. At sinabi niya: "Katotohanan, si Bilal ay nananawagan para sa panalangin sa oras na gabi pa," kung iniutos niya ang pag-uulit ng panawagan para sa panalangin kapag ang panawagan para sa panalangin ay ginawa bago magbukang-liwayway, hindi sana sasabihin ng Propeta: "Katotohanan, si Bilal ay nananawagan para sa panalangin sa gabi." Sinabi ni Ali bin Al Madini; "Ang hadith ni Hammad bin Salamah mula kay Ayyub, mula kay Nafi', mula kay Ibn Umar mula sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ay hindi tumpak, at si Hammad bin Salamah ay nagkamali dito."