Wala' (perwalian) adalah hak orang yang memerdekakan, dan syarat yang menyalahinya batal

Imam Abu Dawud : 3428

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَخْبَرَتْهُأَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلَاؤُكِ لِي فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لِأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونُ لَنَا وَلَاؤُكِ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنْ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ شَرَطَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ لِتَسْتَعِينَ فِي كِتَابَتِهَا فَقَالَتْ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي فَقَالَتْ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا عَدَّةً وَاحِدَةً وَأَعْتِقَكِ وَيَكُونَ وَلَاؤُكِ لِي فَعَلْتُ فَذَهَبَتْ إِلَى أَهْلِهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ نَحْوَ الزُّهْرِيِّ زَادَ فِي كَلَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي آخِرِهِ مَا بَالُ رِجَالٍ يَقُولُ أَحَدُهُمْ أَعْتِقْ يَا فُلَانُ وَالْوَلَاءُ لِي إِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ

Dywedwyd wrthym ni [Abdullah bin Maslamah] a [Qutaibah bin Sa'id] dywedasant; mae wedi dweud wrthym ni [Al Laits] gan [Ibnu Shihab] o ['Urwah] fod [Aisyah] radiallahu 'anhuma wedi ei hysbysu, fod Barirah wedi dod at Aisyah yn gofyn am gymorth o ran ei chytundeb rhyddhau, tra nad oedd hi'n gallu talu unrhyw ran o'i chytundeb rhyddhau. Yna dywedodd Aisha wrtho, 'Ewch yn ôl at eich meistr, os ydyn nhw eisiau i mi dalu eich taliad a'ch gwarcheidiaeth i mi, yna fe wnaf i'. Yna soniodd Barirah am hyn wrth ei feistr. Ond gwrthodasant a dweud, 'Os yw Aisyah yn dymuno cael gwobr trwy eich rhyddhau yna gwnewch hynny, a bydd eich gwarcheidiaeth drosom ni'. Yna dywedodd Aisyah hyn wrth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Felly dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wrtho: 'Prynwch ef a rhyddhawch ef, yn wir mae gwarcheidiaeth ar gyfer y sawl a'i rhyddhaodd'. Yna cododd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a dweud: 'Pam mae pobl yn gwneud amodau nad ydynt yn llyfr Allah! Pwy bynnag sy'n rhoi amodau nad ydynt yn Llyfr Allah, yna nid oes ganddo hawl hyd yn oed os yw'n rhoi amodau gan gwaith. Mae telerau Allah yn fwy cyfiawn ac yn gryfach'. Wedi dweud wrthym [Musa bin Isma'il] wedi dweud wrthym [Wuhaib] gan [Hisyam bin 'Urwah] gan [ei dad] gan [Aisyah] radliallahu 'anhuma, dywedodd, 'Mae Barirah wedi dod i ofyn am gymorth ynghylch y cytundeb ar gyfer ei ryddhau, dywedodd, 'Yn wir, gwnes gytundeb i ryddhau fy hun gyda fy meistr am naw uqiyah, sef un uqiyah am bob blwyddyn. Felly helpa fi!' Yna dywedodd Aisyah, 'Os yw eich meistr eisiau i mi dalu'r taliad, yna byddaf yn eich rhyddhau chi a bydd eich diemwnt hefyd yn aros gyda mi yna byddaf yn ei wneud'. Yna aeth Barirah i gyfarfod â'i feistr...yna 'soniodd Urwah am yr hadith fel Hadith Az Zuhri. Ychwanegodd ar ddiwedd geiriau'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Pam mae yna ddyn ymhlith y bobl sy'n dweud, 'Rhyddhewch, O Fulan, a'r warcheidiaeth yw fy un i', mewn gwirionedd mae'r warcheidiaeth yn perthyn i'r sawl sy'n rhyddhau'.