حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ أُحِيلَتْ الصَّلَاةُ ثَلَاثَةَ أَحْوَالٍ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ أَعْجَبَنِي أَنْ تَكُونَ صَلَاةُ الْمُسْلِمِينَ أَوْ قَالَ الْمُؤْمِنِينَ وَاحِدَةً حَتَّى لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَبُثَّ رِجَالًا فِي الدُّورِ يُنَادُونَ النَّاسَ بِحِينِ الصَّلَاةِ وَحَتَّى هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ رِجَالًا يَقُومُونَ عَلَى الْآطَامِ يُنَادُونَ الْمُسْلِمِينَ بِحِينِ الصَّلَاةِ حَتَّى نَقَسُوا أَوْ كَادُوا أَنْ يَنْقُسُوا قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمَّا رَجَعْتُ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ اهْتِمَامِكَ رَأَيْتُ رَجُلًا كَأَنَّ عَلَيْهِ ثَوْبَيْنِ أَخْضَرَيْنِ فَقَامَ عَلَى الْمَسْجِدِ فَأَذَّنَ ثُمَّ قَعَدَ قَعْدَةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلَّا أَنَّهُ يَقُولُ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ وَلَوْلَا أَنْ يَقُولَ النَّاسُ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى أَنْ تَقُولُوا لَقُلْتُ إِنِّي كُنْتُ يَقْظَانَ غَيْرَ نَائِمٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرًا وَلَمْ يَقُلْ عَمْرٌو لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ خَيْرًا فَمُرْ بِلَالًا فَلْيُؤَذِّنْ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَمَا إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى وَلَكِنِّي لَمَّا سُبِقْتُ اسْتَحْيَيْتُ قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا جَاءَ يَسْأَلُ فَيُخْبَرُ بِمَا سُبِقَ مِنْ صَلَاتِهِ وَإِنَّهُمْ قَامُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ قَائِمٍ وَرَاكِعٍ وَقَاعِدٍ وَمُصَلٍّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنِي بِهَا حُصَيْنٌ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى حَتَّى جَاءَ مُعَاذٌ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ فَقَالَ لَا أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلَى قَوْلِهِ كَذَلِكَ فَافْعَلُوا قَالَ أَبُو دَاوُد ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مَرْزُوقٍ قَالَ فَجَاءَ مُعَاذٌ فَأَشَارُوا إِلَيْهِ قَالَ شُعْبَةُ وَهَذِهِ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ قَالَ فَقَالَ مُعَاذٌ لَا أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلَّا كُنْتُ عَلَيْهَا قَالَ فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا قَدْ سَنَّ لَكُمْ سُنَّةً كَذَلِكَ فَافْعَلُوا قَالَ و حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ أَمَرَهُمْ بِصِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ أُنْزِلَ رَمَضَانُ وَكَانُوا قَوْمًا لَمْ يَتَعَوَّدُوا الصِّيَامَ وَكَانَ الصِّيَامُ عَلَيْهِمْ شَدِيدًا فَكَانَ مَنْ لَمْ يَصُمْ أَطْعَمَ مِسْكِينًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ }فَكَانَتْ الرُّخْصَةُ لِلْمَرِيضِ وَالْمُسَافِرِ فَأُمِرُوا بِالصِّيَامِ قَالَ و حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَفْطَرَ فَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَأْكُلَ لَمْ يَأْكُلْ حَتَّى يُصْبِحَ قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَرَادَ امْرَأَتَهُ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ نِمْتُ فَظَنَّ أَنَّهَا تَعْتَلُّ فَأَتَاهَا فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَرَادَ الطَّعَامَ فَقَالُوا حَتَّى نُسَخِّنَ لَكَ شَيْئًا فَنَامَ فَلَمَّا أَصْبَحُوا أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةُ{ أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ }

Esan digu [Amru bin Marzuq]-ek [Syu'bah] esan digula [Amru bin Murrah-engandik] esan digula esan du; [Ibn Abi Laila] entzun dut -beste lerro batetik- Eta esan digu [Ibn Al-Mutsannak] esan digula [Muhammad bin Ja'far-engandik] [Syu'bah]-engandik [Amru bin Murrah-engandik] Entzun dut [Ibn Abi Laila] esaten; Otoitzaren ezarpenak hiru aldaketa izan ditu. Dio; Esan digute [gure lagunei], Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek esan zuela: 'Oso pozik egongo nintzateke musulmanen edo Mu'minin-en otoitza bat bihurtuko balitz -Jama'ah-, beraz, gogo handia izango nuke jendea herrietara zabaltzeko, jende askori otoitz orduak deituz. Eta gogo handia dut jende batzuei eraikin altuen gainean zutik egoteko agindua emateko, musulmanei otoitz ordua deituz, gong-a jo edo ia jo dezaten'. Esan zuen; Orduan Ansarreko gizon bat etorri zen, eta gero esan zuen; Alaren Mezularia, itzuli nintzenean, zure arretaz hainbeste kezkatuta nengoelako - otoitza egiteko moduaz -, bi oihal berde zeramatzan gizon bat ikusi nuen. Orduan, pertsona meskitaren gainean jarri eta otoitzerako deia egin zuen. Gero, denbora batez eseri zen, eta gero berriro zutitu zen lehen esandakoa esanez, baina bigarren aldiz esan zuen - Qad qaamatis shalaah - otoitza egin da -, geroago jendeak esango zuen beldurrik ez balitz - Gezurra ari naiz -, Ibn Al-Mutsannak aipatu zuen; geroago zuk esango zenuen beldurrik ez balitz - Gezurra ari naiz -, esango nuke une hartan esna nengoela, ez lo. Orduan, Alaren Mezulariak shallallahu 'alaihi wasallam esan zuen, - Ibn Al-Mutsannak aipatu zuen; Esan zuen: - 'Egia esan, Alak gauza on bat erakutsi dizu - Bitartean, Amruk ez zituen bere hitzak aipatu: Alak gauza on bat erakutsi dizu -, beraz, Bilali otoitzerako deia egiteko agindu zion. Esan zuen; Orduan Umarrek esan zuen; Egia esan, berak bezalako amets bat izan nuen, baina aurretik nindutenez -Alaren Mezulariaren berri emateko-, lotsatuta sentitu nintzen. Eta gure lagunei kontatu die; Normalean, norbait -berandu- iristen bada, kongregazioko bati galdetzen dio, eta gero esan iezaiozu igarotako raka'ah-a -atzean utzitakoa-. Bitartean, garai hartan, Profetarekin zeuden kongregazioan, batzuk zutik zeuden, beste batzuk makurtu, beste batzuk eseri, eta Profetarekin otoitz egiten zutenak ere bazeuden. Esan zuen [Ibn Al-Mutssannak] esan zuela [Amruk] esan zidala [Hushain]-etik [Ibn Abi Lailarekin] Mu'adz etorri arte. Esanez [Shu'bahk] [Hushain]-engandik entzun dut, orduan narratzaileak esan zuen; Ez dut egoeran ikusten... esateraino: Hori da, orduan egin hori. Abu Dawudek esan zuen; Orduan Amru bin Marzuq-en hadith-era itzuli nintzen, esan zuen; Mu'adz etorri zen, eta gero keinu egin zioten. Shu'bahk esan zuen; Hau Hushain-engandik entzun dut, esan zuen; Mu'adzek esan zuen; Ez dut egoera batean ikusten, baina ikusten dut. Mu'adzek esan zuen; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallamek esan zuen: 'Egia esan, Mu'adzek sunnah bat erakutsi dizue, beraz, egin ezazue'. Ibn Abi Lailahek esan zuen; Gure lagunek esan digute Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam Medinara etorri zenean, hiru eguneko baraualdia agindu zuela -hilero-, gero Ramadan hilabetean baraualdia agindu zuela, barau egitera ohituta ez zeuden pertsonak zirenez, baraualdia oso zaila egin zitzaien. Beraz, barau egiten ez dutenek pobreak elikatzen dituzte. Orduan bertso hau jaitsi zen - eta horrek esan nahi du -: - Beraz, zuen artean dagoenak - bizi den herrialdean - hilabete horretan, barau egin dezala hilabete horretan -. -Al-Baqarah: 185-. Bertso honetan esaten da laguntza gaixoentzat eta bidaiarientzat dela. Beraz, barau egin behar dute. Ibn Abi Lahi'ahek esan zuen; gure lagunek esan digute, esan zuen; Garai hartako ohitura zen norbait baraua hausteko orduan sartzen bazen, gero jan aurretik lotara joaten bazen, eta ez zuela gau hartan jaten goizera arte. Dioenez; Orduan Umar bin Khaththab bere emaztearengana joan zen hura biltzera, baina bere emazteak esan zuen; Izan ere, jan aurretik lo egin nuen - baraua hautsi -, baina Umarrek pentsatu zuen bere emaztea aitzakia bat besterik ez zela erabiltzen hura saihesteko, beraz, Umarrek oraindik ere bildu zuen. Orduan, Ansar taldeko gizon bat etorri zen baraurik zegoena, eta jatera zihoan - baraua hausteko -, orduan bere familiak esan zuen; Itxaron, janaria berotuko dizugu. Orduan gizona lotara joan zen. Beraz, goizean, bertso bat errebelatu zitzaion sallallaahu 'alaihi wasallam gertakari honi buruz, bertsoak -esan nahi duena-: 'Zuei barau gauean zuen emazteak biltzea zilegi zaizue'. -QS. Albaqarah 187-.