Hadith Representative
Tiga Golongan Penghuni Surga dan lima golongan penghuni neraka
Imam Muslim : 5109حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارِ بْنِ عُثْمَانَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ وَابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ الْمُجَاشِعِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ فِي خُطْبَتِهِ أَلَا إِنَّ رَبِّي أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَكُمْ مَا جَهِلْتُمْ مِمَّا عَلَّمَنِي يَوْمِي هَذَا كُلُّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عَبْدًا حَلَالٌ وَإِنِّي خَلَقْتُ عِبَادِي حُنَفَاءَ كُلَّهُمْ وَإِنَّهُمْ أَتَتْهُمْ الشَّيَاطِينُ فَاجْتَالَتْهُمْ عَنْ دِينِهِمْ وَحَرَّمَتْ عَلَيْهِمْ مَا أَحْلَلْتُ لَهُمْ وَأَمَرَتْهُمْ أَنْ يُشْرِكُوا بِي مَا لَمْ أُنْزِلْ بِهِ سُلْطَانًا وَإِنَّ اللَّهَ نَظَرَ إِلَى أَهْلِ الْأَرْضِ فَمَقَتَهُمْ عَرَبَهُمْ وَعَجَمَهُمْ إِلَّا بَقَايَا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَقَالَ إِنَّمَا بَعَثْتُكَ لِأَبْتَلِيَكَ وَأَبْتَلِيَ بِكَ وَأَنْزَلْتُ عَلَيْكَ كِتَابًا لَا يَغْسِلُهُ الْمَاءُ تَقْرَؤُهُ نَائِمًا وَيَقْظَانَ وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أُحَرِّقَ قُرَيْشًا فَقُلْتُ رَبِّ إِذًا يَثْلَغُوا رَأْسِي فَيَدَعُوهُ خُبْزَةً قَالَ اسْتَخْرِجْهُمْ كَمَا اسْتَخْرَجُوكَ وَاغْزُهُمْ نُغْزِكَ وَأَنْفِقْ فَسَنُنْفِقَ عَلَيْكَ وَابْعَثْ جَيْشًا نَبْعَثْ خَمْسَةً مِثْلَهُ وَقَاتِلْ بِمَنْ أَطَاعَكَ مَنْ عَصَاكَ قَالَ وَأَهْلُ الْجَنَّةِ ثَلَاثَةٌ ذُو سُلْطَانٍ مُقْسِطٌ مُتَصَدِّقٌ مُوَفَّقٌ وَرَجُلٌ رَحِيمٌ رَقِيقُ الْقَلْبِ لِكُلِّ ذِي قُرْبَى وَمُسْلِمٍ وَعَفِيفٌ مُتَعَفِّفٌ ذُو عِيَالٍ قَالَ وَأَهْلُ النَّارِ خَمْسَةٌ الضَّعِيفُ الَّذِي لَا زَبْرَ لَهُ الَّذِينَ هُمْ فِيكُمْ تَبَعًا لَا يَبْتَغُونَ أَهْلًا وَلَا مَالًا وَالْخَائِنُ الَّذِي لَا يَخْفَى لَهُ طَمَعٌ وَإِنْ دَقَّ إِلَّا خَانَهُ وَرَجُلٌ لَا يُصْبِحُ وَلَا يُمْسِي إِلَّا وَهُوَ يُخَادِعُكَ عَنْ أَهْلِكَ وَمَالِكَ وَذَكَرَ الْبُخْلَ أَوْ الْكَذِبَ وَالشِّنْظِيرُ الْفَحَّاشُ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبُو غَسَّانَ فِي حَدِيثِهِ وَأَنْفِقْ فَسَنُنْفِقَ عَلَيْكَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي حَدِيثِهِ كُلُّ مَالٍ نَحَلْتُهُ عَبْدًا حَلَالٌ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ صَاحِبِ الدَّسْتَوَائِيِّ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ ذَاتَ يَوْمٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِي آخِرِهِ قَالَ يَحْيَى قَالَ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا فِي هَذَا الْحَدِيثِ و حَدَّثَنِي أَبُو عَمَّارٍ حُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ الْحُسَيْنِ عَنْ مَطَرٍ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ أَخِي بَنِي مُجَاشِعٍ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ خَطِيبًا فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنْ قَتَادَةَ وَزَادَ فِيهِ وَإِنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنْ تَوَاضَعُوا حَتَّى لَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ وَلَا يَبْغِ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَهُمْ فِيكُمْ تَبَعًا لَا يَبْغُونَ أَهْلًا وَلَا مَالًا فَقُلْتُ فَيَكُونُ ذَلِكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ لَقَدْ أَدْرَكْتُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَرْعَى عَلَى الْحَيِّ مَا بِهِ إِلَّا وَلِيدَتُهُمْ يَطَؤُهَا
مون کي [ابو غسان المسمعي]، [محمد بن المثنيٰ] ۽ [محمد بن بصير بن عثمان] ٻڌايو آهي، جيڪي غسان ۽ ابن المثنيٰ جون تحريرون آهن، ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [معذ بن هشام] ٻڌايو آهي مون کي [منهنجي پيءُ] [قتاده] کان [مظهرف بن عبدالله بن عاصي شَيخَر] کان [عياض بن حمار المجصعي] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڏينهن پنهنجي خطبي ۾ فرمايو: 'بيشڪ، منهنجي رب مون کي حڪم ڏنو آهي ته مان توهان کي اهو سيکاريان جيڪو توهان نٿا ڄاڻو، جيڪو هن مون کي اڄ سيکاريو؛ 'سڀ مال جيڪو مون پنهنجن ٻانهن کي ڏنو آهي اهو حلال آهي، بيشڪ مون پنهنجن ٻانهن کي نيڪي جي حالت ۾ پيدا ڪيو، انهن تي شيطان حملو ڪيو ۽ پوءِ انهن جي دين کان هٽائي ڇڏيو، شيطان ان کي حرام ڪيو جيڪو مون انهن لاءِ حلال ڪيو ۽ انهن کي حڪم ڏنو ته مون سان شريڪ ڪن جن جي طاقت مون ظاهر نه ڪئي آهي'. بيشڪ، الله زمين جي رهاڪن تي نظر ڪئي ۽ انهن کان نفرت ڪئي، عرب ۽ عجم ٻئي، سواءِ باقي بچيل اهل ڪتاب جي، هن چيو ته: 'بيشڪ، مون توهان کي توهان جي آزمائش لاءِ موڪليو ۽ توهان سان گڏ مون توهان کي آزمايو، مون توهان تي هڪ ڪتاب نازل ڪيو جيڪو پاڻي سان گندو ناهي، توهان ان کي سمهڻ ۽ جاڳڻ ۾ پڙهو ٿا'. بيشڪ، الله مون کي حڪم ڏنو ته قريش کي ساڙي ڇڏيان ۽ مون چيو: 'اي رب، پوءِ اهي منهنجو مٿو ڀڃي ڇڏيندا ۽ پوءِ اهي ان کي ڦڦڙ ڇڏيندا'. هن چيو ته: 'انهن کي ٻاهر ڪڍو جيئن انهن توهان کي ڪڍيو، انهن سان وڙهو ۽ اسان توهان جي مدد ڪنداسين، عطيو ڪنداسين ۽ اسان انهن جي جاءِ وٺنداسين، هڪ لشڪر موڪلينداسين ۽ اسان انهن وانگر پنج ڀيرا موڪلينداسين، جيڪي توهان جي نافرماني ڪن ٿا انهن سان وڙهندا جيڪي توهان جي فرمانبرداري ڪن ٿا'. هن جاري رکيو: 'جنت جا ٽي رهواسي آهن؛ طاقت جو مالڪ جيڪو سادو، سخي ۽ مددگار آهي، هڪ اهڙو ماڻهو جيڪو رحمدل آهي، هر مائٽ لاءِ نرم دل آهي ۽ هڪ مسلمان جيڪو پنهنجو پاڻ جو تمام گهڻو خيال رکي ٿو ۽ ان جا ضامن آهن'. هن جاري رکيو: 'جهنم جا پنج رهواسي آهن؛' ڪمزور ماڻهو جن وٽ طاقت ناهي، يعني توهان مان پيروڪار، اهي خاندان ۽ دولت جي ڳولا نٿا ڪن، غدار جن جو لالچ واضح ناهي جيتوڻيڪ اهو واضح ناهي جيستائين اهي يقيني طور تي انهن سان خيانت نه ڪن، اهي ماڻهو جيڪي هميشه صبح ۽ شام توهان کي توهان جي خاندان ۽ توهان جي ملڪيت سان ڌوڪو ڏين ٿا. هن ڪوڙ، ڪوڙ ۽ خراب اخلاق کي سڏيو. ابو غسان پنهنجي حديث ۾ ذڪر نه ڪيو آهي؛ عطيو ڪريو ۽ مان ان کي بدلائيندس. اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن المتصنيٰ العنزي] اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن ابو عدي] [سعيد] کان [قتاده] هن سند سان، پنهنجي حديث ۾ ذڪر نه ڪيو آهي؛ 'سڀ مال جيڪو مان پنهنجي خادم کي ڏيان ٿو حلال آهي'. مون کي [عبدالرحمن بن بصر العبدي] اسان کي [يحيى بن سعيد] کان [هشام] کان، جيڪو عاد دستوئي جو دوست آهي، اسان کي [قتاده] کان [مظفر] کان [عياض بن حمار] کان ٻڌايو آهي ته هڪ ڏينهن رسول الله صلي الله عليه وسلم خطبو ڏنو، هن حديث جو ذڪر ڪيو ۽ آخر ۾ ذڪر ڪيو؛ يحيى چيو؛ شعبه چيو؛ قتاده کان چيو؛ مون هن حديث ۾ مظفر کي ٻڌو آهي. مون کي [ابو عمار حسين بن حريث] اسان کي [الفضل بن موسى] کان [الحسين] کان [مظهر] کان بيان ڪيو آهي، مون کي [قتاده] کان [مظفر بن عبدالله بن عاصي شَيخِر] کان [عياض بن حمار] بني مجسيع مان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ڏينهن اسان جي وچ ۾ وعظ ڪري رهيا هئا ۽ فرمايائون؛ 'بيشڪ، الله مون کي حڪم ڏنو' هن هڪ حديث جو ذڪر ڪيو جيئن ته حسام جي حديث قداته کان، هن پنهنجي حديث ۾ وڌيڪ چيو؛ '۽ الله مون تي وحي ڪئي ته توهان هڪ ٻئي لاءِ عاجزي ڪريو ته جيئن ڪو به ٻئي تي فخر نه ڪري ۽ ڪو به ٻئي تي ظلم نه ڪري'. هن - عياض - پنهنجي حديث ۾ ذڪر ڪيو؛ ۽ اهي توهان ۾ پيروڪار آهن، اهي خاندان يا دولت جي ڳولا نٿا ڪن'. مون پڇيو؛ ڇا اهو ائين آهي، اي ابو عبدالله؟ هن جواب ڏنو؛ ها، الله جو قسم، مان انهن سان جهالت جي دور ۾ مليو هوس، ڪو ماڻهو هڪ ڳوٺ ۾ چرندو هو، اتي سندس ٻانهي کانسواءِ ڪو به نه هو، هن ان سان جنسي تعلق قائم ڪيو.