Hadith Representative
Setiap manusia akan mengikuti apa yang pernah disembahnya
Imam Tirmidzi : 2480حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ ثُمَّ يَطَّلِعُ عَلَيْهِمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ أَلَا يَتْبَعُ كُلُّ إِنْسَانٍ مَا كَانُوا يَعْبُدُونَهُ فَيُمَثَّلُ لِصَاحِبِ الصَّلِيبِ صَلِيبُهُ وَلِصَاحِبِ التَّصَاوِيرِ تَصَاوِيرُهُ وَلِصَاحِبِ النَّارِ نَارُهُ فَيَتْبَعُونَ مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ وَيَبْقَى الْمُسْلِمُونَ فَيَطَّلِعُ عَلَيْهِمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ النَّاسَ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ اللَّهُ رَبُّنَا هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى نَرَى رَبَّنَا وَهُوَ يَأْمُرُهُمْ وَيُثَبِّتُهُمْ ثُمَّ يَتَوَارَى ثُمَّ يَطَّلِعُ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ النَّاسَ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ اللَّهُ رَبُّنَا وَهَذَا مَكَانُنَا حَتَّى نَرَى رَبَّنَا وَهُوَ يَأْمُرُهُمْ وَيُثَبِّتُهُمْ قَالُوا وَهَلْ نَرَاهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ لَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ تِلْكَ السَّاعَةَ ثُمَّ يَتَوَارَى ثُمَّ يَطَّلِعُ فَيُعَرِّفُهُمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّبِعُونِي فَيَقُومُ الْمُسْلِمُونَ وَيُوضَعُ الصِّرَاطُ فَيَمُرُّونَ عَلَيْهِ مِثْلَ جِيَادِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ وَقَوْلُهُمْ عَلَيْهِ سَلِّمْ سَلِّمْ وَيَبْقَى أَهْلُ النَّارِ فَيُطْرَحُ مِنْهُمْ فِيهَا فَوْجٌ ثُمَّ يُقَالُ هَلْ امْتَلَأْتِ فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ثُمَّ يُطْرَحُ فِيهَا فَوْجٌ فَيُقَالُ هَلْ امْتَلَأْتِ فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى إِذَا أُوعِبُوا فِيهَا وَضَعَ الرَّحْمَنُ قَدَمَهُ فِيهَا وَأَزْوَى بَعْضَهَا إِلَى بَعْضٍ ثُمَّ قَالَ قَطْ قَالَتْ قَطْ قَطْ فَإِذَا أَدْخَلَ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلَ النَّارِ النَّارَ قَالَ أُتِيَ بِالْمَوْتِ مُلَبَّبًا فَيُوقَفُ عَلَى السُّورِ بَيْنَ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ فَيَطَّلِعُونَ خَائِفِينَ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ النَّارِ فَيَطَّلِعُونَ مُسْتَبْشِرِينَ يَرْجُونَ الشَّفَاعَةَ فَيُقَالُ لِأَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا فَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ قَدْ عَرَفْنَاهُ هُوَ الْمَوْتُ الَّذِي وُكِّلَ بِنَا فَيُضْجَعُ فَيُذْبَحُ ذَبْحًا عَلَى السُّورِ الَّذِي بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ خُلُودٌ لَا مَوْتَ وَيَا أَهْلَ النَّارِ خُلُودٌ لَا مَوْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِوَايَاتٌ كَثِيرَةٌ مِثْلُ هَذَا مَا يُذْكَرُ فِيهِ أَمْرُ الرُّؤْيَةِ أَنَّ النَّاسَ يَرَوْنَ رَبَّهُمْ وَذِكْرُ الْقَدَمِ وَمَا أَشْبَهَ هَذِهِ الْأَشْيَاءَ وَالْمَذْهَبُ فِي هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ الْأَئِمَّةِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَابْنِ عُيَيْنَةَ وَوَكِيعٍ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ رَوَوْا هَذِهِ الْأَشْيَاءَ ثُمَّ قَالُوا تُرْوَى هَذِهِ الْأَحَادِيثُ وَنُؤْمِنُ بِهَا وَلَا يُقَالُ كَيْفَ وَهَذَا الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْحَدِيثِ أَنْ تُرْوَى هَذِهِ الْأَشْيَاءُ كَمَا جَاءَتْ وَيُؤْمَنُ بِهَا وَلَا تُفَسَّرُ وَلَا تُتَوَهَّمُ وَلَا يُقَالُ كَيْفَ وَهَذَا أَمْرُ أَهْلِ الْعِلْمِ الَّذِي اخْتَارُوهُ وَذَهَبُوا إِلَيْهِ وَمَعْنَى قَوْلِهِ فِي الْحَدِيثِ فَيُعَرِّفُهُمْ نَفْسَهُ يَعْنِي يَتَجَلَّى لَهُمْ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން މުޙައްމަދު] [އަލްޢަލާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ދެން ސަލީބަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާއަށް އޭނާގެ ސަލީބުގެ ޖާސޫސު ދައްކައި، ބުދު އަޅުކަންކުރާ މީހާއަށް އޭނާގެ ބުދުގެ ޖާސޫސު ދައްކައި، އަލިފާނަށް އަޅުކަންކުރާ މީހާއަށް އޭނާގެ އަލިފާނުގެ ޖާސޫސު ދައްކާ، ދެން އެމީހުން ކުރިން އަޅުކަންކުރި ކަންތައްތަކަށް ތަބާވެ، މުސްލިމުން ދެމިތިބޭނެއެވެ. ދެން ދުނިޔެތަކުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެއުރެންގެ ގާތަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވާނެއެވެ. އެމީހުން ބުނާނެއެވެ: އަހަރެމެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން الله ގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ، ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެންނަންދެން އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެންގެ ތަނެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް އަމުރުކުރައްވައި ވަރުގަދަ ކުރައްވައި، ދެން ފޮރުވިވަޑައިގެން، ދެން އައިސް ވިދާޅުވީ: ތިޔަބައިމީހުން އެބައިމީހުންގެ ފަހަތުން ނުތިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުން ބުނާނެއެވެ: އަހަރެމެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން الله ގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ، ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން الله ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދަމެވެ، އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެންނަންދެން އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އަހަރެމެންގެ ތަނެވެ. އެމީހުންނަށް އަމުރުކުރައްވައި ވަރުގަދަ ކުރައްވައެވެ'. އެމީހުން ސުވާލުކުރީ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންނަށް އެކަލާނގެ ފެންނަން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެއުރެން ބުންޏެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ފޮރުވިވަޑައިގަތުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ފާޅުވެވަޑައިގެން އެބައިމީހުންނަށް ތަޢާރަފްވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ: އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ތަބާވާށެވެ. މުސްލިމުން ތެދުވެ، ދެން ސިރާތު ބެހެއްޓި، އަދި އެމީހުން އެ ހުރަސްކުރީ އެންމެ މޮޅު އަސްތަކާއި ސައިކަލު ދުއްވާ މީހުން ފަދައިން، ސިރާތުގައި ތިބިއިރު އެމީހުންގެ ބަސްތައް: ސަލާމަތްކޮށް، ސަލާމަތްކޮށްލާށެވެ. އެއަށްފަހު ބާކީ ތިބީ ހަމައެކަނި ނަރަކައިގެ މީހުން، އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ނަރަކައަށް އެއްލާލި ބޮޑު ޖަމާޢަތެއް ތިބިއިރު، އެއަށްފަހު ނަރަކައިން ސުވާލު ކުރެވުނީ: ތިބާ ފުރިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ ނަރަކަ ބުނީ: އިތުރު ކަމެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ އެއަށްފަހު ބާކީ ތިބީ ހަމައެކަނި ނަރަކައިގެ މީހުން، އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ނަރަކައަށް އެއްލާލި ބޮޑު ޖަމާޢަތެއް ތިބިއިރު، އެއަށްފަހު ނަރަކައިން ސުވާލު ކުރެވުނީ: ތިބާ ފުރިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ ނަރަކަ ބުނީ: އިތުރު ކަމެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ އެ އެންމެން ބެލުމަށްފަހު ނިމެންދެން ރަޙްމަތްތެރި ކަލާނގެ އެކަލާނގެ ފައި ނަރަކައިގައި ބަހައްޓަވައި އެ ފައިތައް އެއްކޮށް ފިއްތާލެއްވިއެވެ. އެ ސުވާލު ކުރަނީ: ފުދޭ ހެއްޔެވެ؟ ނަރަކަ ޖަވާބު ދިނީ: ފުދޭވަރަކަށް ފުދޭ. ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިން ސުވަރުގެއަށް އަދި ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިން ނަރަކައަށް ލެއްވުމަށްފަހު، މަރު ގެނެސްދިނީ، ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިންނާއި ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންނާ ދެމެދުގައިވާ ފާރުގަނޑުގައި ދަމައިގަނެގެންނެވެ. އެމީހުން ބިރުން ބަލާލިއެވެ. އަދި ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންނަށް ބުނެވެއެވެ: އޭ ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންނޭ! އެމީހުންނަށް ފެންނަނީ އުފާވެރި ޙާލަތެއްގައި، ޝަފާޢަތްތެރިކަން ލިބޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެއެވެ. ދެން ސުވަރުގެ އަހުލުވެރިންނާއި ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންނަށް ބުނެވުނެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: އަހަރެމެންނަށް އެނގޭ، އެއީ -އަހަރެމެންގެ ފުރާނަ ނަގާލުމަށް- ހަވާލުކުރެވޭ މަރެވެ. ސުވަރުގެއާއި ނަރަކައާ ދެމެދުގައިވާ ފާރުގަނޑުގައި އޭނާ ބާއްވައި ކަތިލެއްވި އިރު، އޭގެ ފަހުން ބުނީ: އޭ ސުވަރުގެ ދިރިއުޅުނު މީހުންނޭ، މިހާރު ދާއިމީކަމުގެ ވަގުތު އައިސްފިއެވެ. އަބޫ ޢީސާ ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެކެވެ. އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ މިފަދަ އެތައް ރިވާޔަތްތަކެއް ވާއިރު، އެ ރިވާޔަތްތަކުގައި މީސްތަކުންނަށް އެމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފެނުނު ވާހަކައާއި، މާތްރަސްކަލާނގެ ވަޑައިގަތުމުގެ ވާހަކަ ނުދައްކާ އަދި މިފަދަ ކަންތައްތަކެއް ވެއެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ސުފްޔާން އައްތައުރީ، މާލިކް ބިން އަނަސް، އިބްނު އަލް މުބާރަކް، އިބްނު އުޔާނާ، ވާކީޢު ފަދަ އިމާމުންގެ ތެރެއިން ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޞައްޙަ މަޛްހަބަކީ އެމީހުންނަށް - އާޚިރަތުގައި - މިކަންކަން ފެނުމެވެ. އެބޭކަލުން ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘްފުޅުތައް ރިވާވެގެން އައިސް އަޅުގަނޑުމެން އެ ޙަދީޘްތައް އީމާންވާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނާ ސުވާލު ނުކުރެވެނީ ކިހިނެއްތޯ - ފަންނީ ގޮތުން -. މިއީ ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިން ޚިޔާރުކުރާ ފިކުރުގެ މަޛްހަބެވެ؛ މިކަންކަން ފެންނާނީ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތާއި، ޤަބޫލުކުރެވޭ ގޮތަށް، މާނަ ނުކުރެވި، ހީކޮށް، ކިހިނެއްތޯ ސުވާލުކޮށްގެންނެވެ. މިއީ އެބޭކަލުން ޚިޔާރުކޮށް ކުރިއަށް ނެރުއްވި ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ބަސްފުޅުތަކުގެ މާނައަކީ: 'ދެން އެކަލާނގެ އެކަލާނގެ އެއުރެންނަށް އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެބައިމީހުންނަށް އަހުލުވެރި ކުރެއްވި' މާނައަކީ އެއުރެންނަށް ހާޒިރުވުމެވެ.