Hadith Representative
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Dúirt sé linn [Ibrahim bin Hamzah] gur inis sé dúinn [Ibrahim bin Sa'ad] ó [Salih bin Kaisan] ó [Ibn Shihab] ó ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah] ó ['Abdullah bin 'Abbas radliallahu 'anhuma] gur chuir sé in iúl dó gur scríobh Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam litir chuig Qaishar - Rí na Rómhánach - inar thug sé cuireadh dó glacadh leis an Ioslam. Mar sin chuir sé Dihyah Al Kalbiy lena litir chuige agus d'ordaigh Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam dó í a thabhairt ar dtús do na hoifigigh Bushra agus ansin í a thabhairt do Qaishar. Agus Qaishar, nuair a bhuaigh Allah é i gcoinne trúpaí na Peirse, shiúil sé idir cathair Himsh agus cathair Iyliya' mar bhuíochas as an mbua a thug Allah dó. Nuair a tháinig litir an Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam chuig Qaishar, dúirt sé tar éis é a léamh: 'Tabhair duine éigin óna mhuintir os mo chomhair ionas gur féidir liom ceisteanna a chur orthu faoi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam'. Dúirt [Ibn 'Abbas] radliallahu 'anhu; Dúirt [Abu Sufyan bin Harb] liom go raibh sé i dtír na Siria ag an am sin leis na daoine Quraysh a thug cuairt ar an tír sin chun trádáil a dhéanamh le linn na tréimhse síochána/sos cogaidh idir an Fáidh sallallaahu 'alaihi wasallam agus na míchreidmhigh Quraish, dúirt Abu Sufyan: 'Mar sin bhuail teachtaire Qaishar linn nuair a bhíomar sa tSiria agus ansin chuaigh sé chun cuireadh a thabhairt domsa agus do mo chairde go dtí gur shroicheamar tír Iyliya.' Tugadh cuireadh dúinn dul isteach chun bualadh le Qaishar a bhí ina shuí ina thionól ríoga ag an am sin agus coróin á chaitheamh aige agus daoine mór le rá ó ríocht na Róimhe timpeall air. Mar sin dúirt sé lena ateangaire: ‘Fiafraigh díobh cé acu acu a bhfuil an gaol fola is gaire aige leis an bhfear a mhaíonn gurb é an Fáidh é’. Dúirt Abu Sufyan; mar sin dúirt mé: ‘Is mise an duine is gaire ó thaobh sinsearachta de’. D’fhiafraigh sé: ‘Cad é do ghaol leis?’ D’fhreagair mé: ‘Is mac m’uncail é’. Agus ag an am sin ní raibh aon duine de shliocht Bani ‘Abdu Manaf seachas mise. Ansin dúirt Qaishar arís: ‘Tabhair níos gaire dom é’. Ansin d’ordaigh sé do mo chairde agus chuir sé ina seasamh taobh thiar díom i ndiaidh a chéile in aice le mo ghuaillí. Ansin dúirt sé lena ateangaire: ‘Abair lena chairde gur fhiafraigh mé den fhear seo faoin bhfear a mhaígh gurb é an Fáidh é. Má bréagann sé, bréagaigí leis’. Dúirt Abu Sufyan: “Dar Allah, murach an náire a mbeadh drochthionchar aici ar mo chompánaigh dá n-inseodh mé bréag, bheinn tar éis bréag a insint nuair a d’fhiafraigh sé díom faoin bhFáidh (go raibh síocháin agus beannachtaí Allah air). Ach bhí náire orm drochíomhá de bhréagadóireacht a thabhairt dóibh, agus mar sin dheimhnigh mé é.” Ansin dúirt sé lena ateangaire: “Abair leis, cad é sinsearacht an fhir seo in bhur measc?” D’fhreagair mé: “Inár measc, is fear de shliocht maith é.” D’fhiafraigh sé arís: “An ndúirt aon duine in bhur measc roimhe seo an rud seo faoi mar Fháidh?” D’fhreagair mé: “Níor dhúirt aon duine.” D’fhiafraigh sé arís: “An ndearna tú cúiseamh riamh air i mbréagadóireacht sula ndearna sé an t-éileamh seo?” D’fhreagair mé: “Níor riamh.” D’fhiafraigh sé arís: “An raibh aon cheann dá shinsear ina ríthe riamh?” D’fhreagair mé: “Níl aon cheann.” D’fhiafraigh sé arís: ‘An as measc na ndaoine suntasacha nó as measc na lag na daoine a leanann é?’ D’fhreagair mé: ‘Is daoine laga iad fiú iad siúd a leanann é’. D’fhiafraigh sé arís: ‘An bhfuil a lucht leanúna ag méadú nó ag laghdú?’’. D’fhreagair mé: ‘Go deimhin, tá sé ag méadú’. D’fhiafraigh sé arís: ‘An bhfuil aon duine ann a éiríonn ina easumhal arís mar gheall ar fhuath a bheith aige do theagasc a reiligiúin tar éis dó glacadh leis?’ D’fhreagair mé: ‘Níor tharla rud ar bith’. D’fhiafraigh sé arís: ‘An ndearna sé feall riamh?’ D’fhreagair mé: ‘Níor dhearna. Agus táimid anois i dtréimhse síochána agus táimid buartha go ndéanfaidh sé feall orainn. Dúirt Abu Sufyan: ‘Níor thug an rí an deis is lú dom focal amháin a chur isteach ionas go bhféadfainn é a cháineadh - an Fáidh sallallaahu ‘alaihi wasallam - nuair nach raibh eagla orm go dtabharfadh na focail sin drochthuairim do dhaoine eile fúm’. D’fhiafraigh sé arís: ‘An bhfuil tú ag troid leis nó an bhfuil sé ag troid leatsa?’ D’fhreagair mé: ‘Tá’. Lean sé air: ‘Conas a chríochnaigh do chogadh?’ D’fhreagair mé: ‘Bíonn bua agus buille eadrainn ag malartú. Uaireanta buaileann sé sinn agus uaireanta eile buaileann muid é’. D’fhiafraigh sé arís: ‘Cad a d’ordaigh sé daoibh a dhéanamh ansin?’ D’fhreagair mé: ‘D’ordaigh sé dúinn adhradh a dhéanamh d’Allah ina aonar agus gan aon rud a cheangal leis agus chuir sé cosc orainn adhradh a dhéanamh ar an rud a adhraigh ár sinsir. D’ordaigh sé dúinn freisin paidreacha a dhéanamh, shadaqah a thabhairt, a bheith macánta, gealltanais a chomhlíonadh agus sainorduithe a chomhlíonadh’. Dúirt sé lena ateangaire agus mé ag freagairt seo go léir: ‘Abair leis nuair a d’fhiafraigh mé díot faoina shliocht i measc sibh, gur fhreagair tú gur fear de shliocht maith a bhí ann. Agus gur Teachtaire a bhí ann a cuireadh i gcónaí i measc a shliocht - sliocht - a mhuintire. Agus nuair a d’fhiafraigh mé díot an raibh aon duine agaibh a rinne an admháil seo os a chomhair, d’fhreagair tú nach raibh aon duine ann. Mar sin dúirt mé, má dúirt aon duine agaibh é seo os a chomhair, ansin ní raibh an duine seo ach ag leanúint focail na ndaoine roimhe. Agus nuair a d’fhiafraigh mé díot an raibh tú riamh tar éis bréag a chúiseamh air sula ndearna sé an admháil seo, dúirt tú nach raibh. Mar sin ó sin bhí a fhios agam nach raibh sé indéanta dó bréaga a labhairt le daoine a sheachaint agus ansin leomh bréag a dhéanamh i gcoinne Allah. Agus nuair a d’fhiafraigh mé díot an raibh aon duine dá shinsir ina ríthe, dúirt tú nach raibh. Dúirt mé, dá mba ríthe aon cheann dá shinsear, dúirt mé, ansin tá an duine seo ag lorg—ag athghabháil—ríocht a shinsear. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot an raibh siad siúd a lean é ó na huaisle nó ó na daoine laga, dúirt tú gur lean na daoine laga é. Agus go deimhin, ba iad leanúna an Teachtaire iad. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot an raibh a leanúna ag méadú nó ag laghdú, dúirt tú go raibh siad ag méadú. Agus go deimhin, leanann an creideamh ag méadú go dtí go mbeidh sé foirfe. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot an raibh aon duine ina easumhal mar gheall ar fhuath do theagasc a reiligiúin tar éis dó glacadh leis, dúirt tú nach raibh. Agus sin mar atá an creideamh, nuair a théann sé isteach i ndoimhneacht an chroí, ní bheidh fuath ag aon duine dó - maidir le teagasc a reiligiúin féin -. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot an raibh sé riamh tar éis tú a bhrath, d'fhreagair tú riamh. Agus sin mar nach mbraithfeadh na Teachtairí. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot an raibh tú ag troid leis agus an raibh sé ag troid leatsa, d'fhreagair tú go raibh cogaí ann go minic agus go raibh do chogaí féin agus a chogaí athraithe. Uaireanta buaileann sé tú agus uaireanta is féidir leatsa é a bhualadh ar ócáidí eile. Agus sin mar a cuireadh tástáil ar na Teachtairí agus sa deireadh bhí an bua acu cinnte. Agus nuair a d'fhiafraigh mé díot cad a d'ordaigh sé duit a dhéanamh, d'fhreagair tú gur ordaigh sé duit Allah a adhradh trí gan comhpháirtithe a cheangal leis in aon rud agus cosc a chur ort an rud a adhradh do shinsear agus gur ordaigh sé duit paidreacha a dhéanamh, shadaqah a thabhairt, a bheith macánta, do ghealltanais a chomhlíonadh agus do shainordú a chomhlíonadh'. Dúirt an rí: 'Sin iad cáilíochtaí Fáidh. Go deimhin, bhí a fhios agam cheana féin go raibh an Fáidh deireanach tagtha chun solais, ach níor cheap mé riamh go dtiocfadh sé as do measc - na Quraysh -. Más fíor an rud a deir tú, rialóidh sé an talamh atá faoi mo chosa anois, agus dá mbeadh aon dóchas agam bualadh leis, dhéanfainn cinnte go mbuailfinn leis. Agus dá mbeinn os a chomhair, nighfinn boinn a chosa cinnte.' Dúirt Abu Sufyan: 'Ansin d'iarr sé litir ón bhFáidh sallallaahu 'alaihi wasallam agus léigh sé dó í, agus seo a bhí inti; 'Bismillahir rahmaanir rahim. Ó Muhammad, seirbhíseach Allah agus a Theachtaire, go Heraclius, Rí na Rómhánach, Sábháilteacht dóibh siúd a leanann na treoracha. Ansin as sin, glaoim oraibh i ndáiríre le glaoch an Ioslaim. Téigh isteach san Ioslam agus beidh sibh sábháilte. Téigh isteach san Ioslam agus tabharfaidh Allah luach saothair faoi dhó thú. Mar sin féin, má tá tú leisceach ansin iompróidh tú peacaí náisiún Arisiyyiin -Erapa-. Agus; -Sa litir sin scríobh sé focal Allah QS Alu 'Imran véarsa 63- rud a chiallaíonn: -'A mhuintir an leabhair, taraigí -coinnígí- le focal -an foraithne- eadrainn agus sibhse níl aon easaontas ann, nach adhraímid aon duine ach Allah agus nach gceanglaímid aon rud leis agus nach nglacann cuid againn daoine eile mar thiarnaí seachas Allah. Má chasann siad uathu ansin abair leo: 'Tabhair fianaise, gurb sinne iad siúd a ghéilleann -d'Allah-'. Dúirt Abu Sufyan: ‘Nuair a bhí an Rí críochnaithe lena ráiteas, chualathas torann mór ó na daoine mórthimpeall air ó na daoine mór le rá Rómhánacha agus mhéadaigh a dtorann agus níor thuig mé cad a bhí á rá acu. Ansin ordaíodh dúinn imeacht. Nuair a bhí mé ar tí imeacht le mo chairde agus mé tar éis bogadh óna dtionól dúirt mé le mo chairde: ‘Is mór an scéal é scéal an mhic seo de chuid Abu Kabsyah. Is Rí de chuid Bani Asfar é seo - náisiún buíchraicneach/Rómhánach - a bhfuil imní air faoi freisin’. Dúirt Abu Sufyan arís: ‘Dar Allah, mhothaigh mé náirithe i gcónaí agus bhí mé an-mhuiníneach go n-éireodh lena chúrsaí - a reiligiún - go dtí gur oscail Allah mo chroí sa deireadh chun glacadh leis an Ioslam cé gur fhuath liom é roimhe seo’.