Hadith Representative
Pembacaan surat at Taubah pada hari raya dan Nafar Awwal oleh Ali
Imam Darimi : 1835أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي قُرَّةَ هُوَ مُوسَى بْنُ طَارِقٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ رَجَعَ مِنْ عُمْرَةِ الْجِعْرَانَةِ بَعَثَ أَبَا بَكْرٍ عَلَى الْحَجِّ فَأَقْبَلْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْعَرْجِ ثُوِّبَ بِالصُّبْحِ فَلَمَّا اسْتَوَى لِيُكَبِّرَ سَمِعَ الرَّغْوَةَ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَوَقَفَ عَنْ التَّكْبِيرِ فَقَالَ هَذِهِ رَغْوَةُ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَدْعَاءِ لَقَدْ بَدَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَجِّ فَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنُصَلِّيَ مَعَهُ فَإِذَا عَلِيٌّ عَلَيْهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَمِيرٌ أَمْ رَسُولٌ قَالَ لَا بَلْ رَسُولٌ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَرَاءَةٌ أَقْرَؤُهَا عَلَى النَّاسِ فِي مَوَاقِفِ الْحَجِّ فَقَدِمْنَا مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ قَبْلَ التَّرْوِيَةِ بِيَوْمٍ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةٌ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ خَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةٌ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَأَفَضْنَا فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو بَكْرٍ خَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ إِفَاضَتِهِمْ وَعَنْ نَحْرِهِمْ وَعَنْ مَنَاسِكِهِمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةٌ حَتَّى خَتَمَهَا فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّفْرِ الْأَوَّلُ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ كَيْفَ يَنْفِرُونَ وَكَيْفَ يَرْمُونَ فَعَلَّمَهُمْ مَنَاسِكَهُمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ بَرَاءَةٌ عَلَى النَّاسِ حَتَّى خَتَمَهَا
[އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު [އަބޫ ޤުރުއާ، މާނައަކީ މޫސާ ބިން ޠާރިޤަށް]، [އިބްނު ޖުރައިޖު] ގެ ކިބައިން ކިޔަވާފައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުالله ބިން ޢުޘްމާން ބިން ޚުޠުޞައިމް] [އަބޫއަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖިޢާރާއިން އުމްރާއިން އެނބުރި ވަޑައިގަތުމުން، ޙައްޖުގެ އަޅުކަން ކުރެއްވުމަށް އަބޫބަކުރު ފޮނުއްވި، އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެން އަބޫބަކުރުއާއެކު ނިކުމެގެން ދިޔައީ، އަލްޢަރްޖުއަށް ވާސިލްވާންދެން، މީހަކު ނަމާދު ކުރުމަށް ގޮވާލިއެވެ އެހެނީ ފަތިސް ނަމާދުގައި، އަބޫބަކުރު ތަކްބީރު ކިޔުމަށް ތެދުވެވަޑައިގަތުމުން، ތަކްބީރު ކިޔުން ހުއްޓާލަންދެން ފަހަތުން ޖަމަލެއް އަންނަ އަޑު އިވިގެން ދިޔައެވެ. 'މިއީ އަލްޖަދުޢާ ކިޔާ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޖަމަލުގެ އަޑު`، ހީވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙައްޖު ކުރަން އުޅޭހެންނެވެ އޭނާ'. އެނގިގެން ދިޔައީ ޖަމަލުގައި އިން މީހަކީ އަލީ ކަމަށް އަބޫބަކުރު އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔައީ ލީޑަރު - ހައްޖުގެ - ނުވަތަ ހަމައެކަނި ރަސޫލެއް ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'ނޫން، މާބޮޑަށް އަހަންނަކީ ހަމައެކަނި ރަސޫލެއް.' الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑަށް ފޮނުއްވާފައިވަނީ ޙައްޖުގެ ބައެއް ތަންތަނުގައި މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ކިޔާނެ ސޫރަތު ބަރާޢާއެވެ.' އަޅުގަނޑުމެން މައްކާއަށް އާދެވުނުއިރު، ތަރުވިޔާ ދުވަހުގެ ކުރިން - ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ އަށްވަނަ ދުވަހު -، އަބޫބަކުރު (الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ތެދުވެވަޑައިގެން މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވައި، ޙައްޖުގެ އާދަކާދައާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިއެވެ ނިމުން. އެއަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެން އަނެއްކާވެސް އަބޫބަކުރުއާއެކު ނިކުމެގެން ދިޔައީ، ޢަރަފާ ދުވަހު، އަބޫބަކުރު މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ދަރުސް ދެއްވައި، އެމީހުންގެ ޙައްޖުގެ އާދަކާދައާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން، އަބޫބަކުރު ދަރުސް ދެއްވުމަށްފަހު، ޢަލީ ތެދުވެ ނިމެންދެން ސޫރަތު ބަރާޢު ކިޔެވިއެވެ. އަޟްޙާ ޢީދު ދުވަސް އައުމުން އަހަރެމެން ނިކުތީމެވެ. އަބޫބަކުރު އެނބުރި ވަޑައިގަތުމުން ތެދުވެވަޑައިގެން ރައްޔިތުންނަށް ދަރުސް ދެއްވައި، އެމީހުން ފުރައިގެން ދިއުމާއި، އެމީހުން ޤުރުބާން ކުރުމާއި، އެމީހުންގެ އާދަކާދަތައް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ދަރުސް ދެއްވުމަށްފަހު އަލީ ވަހީދު ތެދުވެ ނިމެންދެން އަލްބަރާ ސޫރަތު ކިޔެވިއެވެ. ފުރަތަމަ ނަފަރުލްއައްވަލްގެ ދުވަސް އައުމުން އަބޫބަކުރު އަނެއްކާވެސް މީސްތަކުންނަށް ދަރުސް ދެއްވައި، އެނބުރި އަންނަންވީ ގޮތާއި، އެމީހުންގެ ރިޗުއަލްތަކާ ބެހޭގޮތުން ގަލުން އުކާ، ފަހަތުން ދުވަންވީ ގޮތުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ދަރުސް ދެއްވުމަށްފަހު އަލީ ވަހީދު ތެދުވެ ނިމެންދެން އައްތައުބާ ސޫރަތު ކިޔެވިއެވެ.