Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Sa tukuna vei au [o Apu Ath Thahir Ahamad bin Amru bin 'Apitula bin Amru bin Sarh] na bobula ni Umayyads sa tukuna vei au [Ibnu Wahb] sa tukuna vei au [Yunus] mai vei [Ibn Shihab] e kaya; 'E a lako ena dua na gauna na Parofita ki na ivalu mai Tabuk me sotava na kai Roma kei ira na kai Arapea era lotu Vakarisito e Siria'. E kaya o Ibn Sihapi; 'E sa tukuna vei au o [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik], ni o Abdullah bin Ka'ab bin Malik - o Abdullah bin Ka'ab e dua vei ira na luvei Ka'ab ka a tomani Ka'ab ena gauna e mataboko kina - e kaya; 'Au a rogoca ena dua na gauna me tukuna o [Ka'ab bin Malik] e dua na ka a yaco me baleti koya ena nona vakaitavi vata kei Rasulullah ena ivalu mai Tabuk'. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Au sega vakadua ni biu tu mai muri meu tomani Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ena veivaluvaluti e vakaitavi kina vakavo ga na ivalu e Tabuk, ia au a biu tu talega mai muri ena ivalu ni Badr. E sega vakadua ni vakacacana e dua na Musolomani ka sega ni vakaitavi ena ivalu ni Badr, oqo baleta ni o Rasulullah kei ira na Musolomani - ena ivalu ni Badr - na inaki taumada me ra valuti ira na tawavakabauta ni Quraish era lako tiko ena kameli me yacova ni sa kauti ira mai o Allah e dua na nodra duavata kei ira na Musolomani ena dua na gauna taucoko. Ena gauna oya au a vakaitavi vata kei Rasulullah ena bogi ni 'Aqabah ni keitou yalataka me keitou taqomaka na lotu Musilimi. Ena noqu rai, na vakaitavi ena ivalu ni Badr e sega ni vakatauvatani rawa kei na vakaitavi ena bogi ni Aqabah, e dina ga ni ivalu ni Badr e taleitaki vakalevu cake vei ira e levu na tamata. Ena maliwa ni italanoa ni gauna au sega ni vakaitavi kina kei Rasulullah ena ivalu ni Tabuk e vakaoqo; ‘Au a sega sara ga ni rawa ni veivuke ka sega ni dua e galala vakalevu cake mai vei au ena gauna au sega ni vakaitavi kina ena ivalu e Tabuk. Ena Allah, e liu au a sega ni vakarautaka e rua na manumanu vodo ose ena dua na ka me baleta na ivalu duidui. Ia ena ivalu oqo ni Tabuk, au vakarautaka e rua na manumanu vodo ose. Kena itinitini, a gole o Rasulullah ki na ivalu mai Tabuk ni sa katakata sara na draki. E rawa ni tukuni ni a lakova e dua na vanua balavu sara ka sinai tu ena ririko ka sotava e dua na iwiliwili levu ni meca. Sa qai vakamacalataka vei ira na Musolomani na veika era na sotava vata kei koya. O koya gona, e vakaroti ira na Musolomani mera vakarautaka na iyaya ni ivalu e rauta. Ena gauna oya, e levu na Musolomani era tomani Rasulullah ka sega ni lesi ena ivola ni ilesilesi mera vala. E kaya o Ka’api; ‘E tiko e dua na tamata e sega ni vakaraitaki koya baleta ni vinakata me tiko tani mai na ivalu. E vakatitiqataka ni na sega ni kila na nona sega ni muria na lawa o Rasulullah - kevaka ga e sega ni dua na ivakatakila me baleti koya mai vei Allah Azza Wa Jalla -. E a lako ki na ivalu e Tabuk o Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ni sa rui vakacegui na tatamusuki ni vuanikau, ka dodonu meu vakasuka na noqu vakasama mai na tatamusuki. Era sa vakarautaki ira tiko na Musolomani era vakaitavi ka’u sa qai lako sara me’u la’ki vakasaqara na iyaya vata kei ira. Au qai lesu i vale ka sega sara ga ni rawata e dua na iyaya. Au a kaya vei au; ‘Au rawa ni vakarautaka na iyaya ena dua ga na gauna. Au dau tiko ena dua na veilecayaki ena maliwa ni io kei na sega me yacova ni ra sa vakarau tu na tamata'. E a biubiu vata kei ira na Musolomani o Rasulullah, ka'u se bera sara ga ni vakarautaka e dua na iyaya. Kena itinitini au sa biubiu, oti au sa qai lesu tale ki vale ka sega ni vakarautaka e dua na ka. Au dau lomalomarua vakaoqo se meu vakaitavi ena ivalu se sega, me yacova ni ra sa cici yani vakatotolo na mataivalu Musolomani ka sa tekivu tiko na ivalu. Sa qai vinakati au lewena na vanua ni ivalu - ia oqori e vakasama walega - ka kena itinitini au sa vakarautaki meu kakua ni vakaitavi ena vanua ni ivalu. Ni oti na nona lako o Rasulullah ki na vanua ni ivalu e Tabuk, sa tekivu me wavoliti au e dua na yalo ni rarawa. Niu sa lako yani ki na veivanua wavoliti au, au sa qai kila ni sega ni dua au rawa ni sotava vakavo ga na tamata era dau veivakaisini se tamata malumalumu ka sa soli vei ira na vakacegu mai vei Allah Azza Wa Jalla. Ena gauna oqo, e sega ni nanumi au o Rasulullah me yacova ni sa yaco yani ki Tabuk. Oti, ni sa dabe tiko ena kedra maliwa na nona itokani, sa qai taroga vakasauri; ‘Na cava e sega ni lako vata mai kina kei keitou o Ka’api bini Malik? ' E sauma mai e dua na wekaqu mai Banu Salimah; 'O iko na italai ni Allah, e vaka me sa kauwaitaki koya vakalevu cake o Ka'ab bin Malik mai na veivala oqo? ’ Ni rogoca na nona vosa na itokani, e kaya kina o Muadz bin Jabali; ‘Ei itokani, sa dua na ka ca o tukuna! Ena vuku i Allah, Oi kemuni na italai ni Allah, au kila ni o Ka’ab bin Malik e dua na tamata vinaka’. Sa qai vakanomodi o Rasula. Ni galu tu vaka o ya, vakasauri ga sa raica e dua na turaga e daramaka tiko e dua na isala kaukamea ka dredre me kilai. Sa qai kaya o Rasula: ‘E dodonu mo Abu Khaitsamah? ' E qai laurai ni tamata oqo e dina sara o Abu Khaitsamah Al Ansari, e dua na itokani ka a solia ena dua na gauna na loloma soli wale e dua na sha' ni deiti ena gauna era vakalialiai koya kina na dauveivakaisini. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Niu rogoca ni sa vakarau lesu mai na ivalu mai Tabuk o Rasulullah, au sa qai vakasinaiti ena rarawa. Au qai tekivu vakasamataka na veivakacacani meu lasu kina. Au a kaya vei au; ‘Na vuna cava e rawa ni vakabulai au mai na nona cudru na Parofita? ’ Meu walia na leqa oqo, au kerea na nodratou veivuke na noqu vuvale eratou rawa ni soli ivakasala. Ni dua e tukuna vei au ni sa voleka ni yaco yani ki na koro o Medina o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, sa yali mai na noqu vakasama na vuna ni lasu. Kena itinitini au sa qai kila niu sega ni rawa ni lasu vei Rasulullah Salaalahu Alahi Wasallam ena dua na ka. O koya gona, e dodonu meu tukuna vua na ka dina. Sega ni dede mai na gauna oya, sa yaco yani ki na koro levu o Medina o Rasula. Me vaka ga na kena ivakarau, e dau lako sara ga ki na valenilotu - me vaka na nona itovo vakavanua ena veigauna kece e yaco mai kina mai na ilakolako ki na dua na vanua - me vakayacora na masu. Ni oti na nona vakayacora na masu ni sunnah, a veitalanoa sara o Rasulullah kei ira na nona itokani. Ni oti o ya, era sa qai lako mai e vica na itokani ka sega ni tiko na nodra gauna me ra vakaitavi ena veivaluvaluti kei ira na Musolomani ka ra vakadewataka vua na veimataqali vuna ena nodra bubului. E vakadeitaki ni sivia e walusagavulu na tamata era sega ni vakaitavi ena veivaluvaluti. E laurai ni a ciqoma na Parofita na nodra dina o ira era sega ni vakaitavi ena ivalu, yalataka na yalodina vei ira, kerea na veivosoti ena vukudra, ka solia na veika era vunitaka e lomadra vei Allah. Ni oti e vica na gauna, au sa qai mai raici Rasula. Ni oti na noqu kidavaki koya, e matadredredre me vaka na matadredredre ni tamata cudrucudru. Sa qai kaya ko koya; 'Lako mai! ’ Au qai lako voleka yani vua me yacova niu sa dabe sara ga e matana. Ni oti o ya, a taroga o Rasulullah: ‘Na cava o sega ni tomani keimami kina ena ivalu, o Ka’ab? O sa yalataka beka mo solia na yagomu kei na yalomu ki na lotu Musilimi? ’ Au sauma; 'O iko na italai ni Allah, mai vei Allah, kevaka au dabe volekata e dua tale ka sega ni o iko, au sa vakadeitaka niu na galala mai na nona cudru ena vuku ni vuna kei na veibeitaki au sa vakaraitaka. Ia, mai vei Allah, Au kila ni kevaka au sa solia vei iko ena gauna oqo na vuna e sinai tu ena lasu me kakua ni vakacudrui iko, vakaidina o Allah ena o koya e . vakavuna mo cudruvi au. Kevaka au vakaraitaka vei iko, O iko na italai i Allah, na noqu vuna dodonu ka dina, ka qai o vakacudrui au ena vuku ni vuna oqori, au na qai ciqoma ena marau. Me totogitaki au o Allah ena noqu vosa dina. Ena Allah, e sega ni dua na yabaki ena tarovi au mai na noqu vakaitavi ena ivalu. Ena Allah, Au a sega sara ga ni rawa ni veivuke ena gauna oya e dina ga ni lailai sara na madigi meu lewena na veivala kei ira na Musolomani. Ni rogoca na veivutuni dina oqo, e kaya kina na italai i Allah: ‘Na tamata oqo e sa vosa vakadodonu ka dodonu. O koya gona, tu me yacova ni sa solia vei iko o Allah e dua na vakatulewa'. Kena itinitini au sa tucake ka toso tani mai na nona yasana. Sega ni dede era sa muri au mai e vica na tamata mai Bani Salimah ka ra kaya; 'O Ka'ab, mai vei Allah, e liu keitou sega ni kila ni o sa cakava e dua na cala/ivalavala ca. O sa sega sara ga ni vakamacalataka na vuna vua na italai ni Allah me vaka na vuna era biuta mai na itokani tale eso era sega ni lako ki na ivalu. E dina sara, sa ikoya ga na italatala ni istighfar nei Allah vei iko e bokoca na nomu ivalavala ca’. E kaya o Ka’api bini Malik ni oti o ya; 'Ena vuku i Allah, era dau vakalialiai au me yacova niu vinakata meu lesu tale vei Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ka qai lasu vei au'. E kaya o Ka'api bini Malik; 'E tiko tale beka e dua e sa rairai mai vei Rasulullah me vakataki au? ’ Era sauma na tamata mai Bani Salima; 'Io. E rua tale na tamata vakataki iko. Erau kaya na tamata e rua vua na italai ni Allah na ka o sa tukuna ka sauma vei rau na italai ni Allah me vaka e sauma vei iko’. E kaya o Ka'api bini Malik; ‘Au sa qai taroga; ‘O cei o rau na tamata oqo, itokani? ' Era sauma mai na Bani Salima; 'Na tamata e rua oqo o Murarah na bin Rabi'a Al Amin kei Hilal bin Umaya Al Waqifi'. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Era qai cavuta e rua na itokani yalododonu ka rau vakaitavi ena ivalu mai Badr ka rau sa dodonu ruarua me rau ivakaraitaki vinaka. Ni oti o ya, au sa qai biubiu ni rau sa cavuta vei au na tamata e rua oqo’. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Ni oti e vica na siga, a vakatabui ira na Musolomani o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam me ra veitalanoa kei keitou na lewe tolu ka sega ni vakaitavi ena ivalu e Tabuk. Me tekivu mai na gauna oya, era sa tekivu vakayawataki ira na Musolomani ka veisautaka na nodra rai me baleti keitou na lewe tolu me yacova ni sa vakila na vuravura oqo ni duatani vei keitou. E vaka me, na vuravura oqo e sega ni vuravura au a bula kina e liu ka sa dede oqo me limasagavulu na bogi’. E rua na noqu itokani ka rau sega ni vakaitavi ena ivalu e Tabuk erau sa tekiduru tiko ena gauna oqo ena rarawa ena nodrau vale ka tagi, ia o au e dua na cauravou kaukauwa ka kaukauwa. Au tomana tikoga na noqu itovo vakaivakarau ka vakayacora na itaviqaravi ni veisiga me vaka e dau caka. Au se biuta tiko ga na vale, lako ina valenilotu meu tiko ena masu vakaivavakoso kei ira na vo ni Musolomani, au qai lako voli ena makete dina ga ni sega ni dua e via vosa vei au. Me yacova ni dua na siga au a torovi Rasulullah ka kidavaki koya ni sa tiko ena nona idabedabe ni oti na masu. Au a tarogi au; 'Ena toso beka na gusuna me sauma na veivakabulai se sega? Au qai masu volekata na italai i Allah niu butakoca tiko na rai vua. Niu sa vakarau masu, a raici au mai. Niu vuki vua, e kauta laivi na matana mai vei au.’ Ni oti e dua na gauna balavu na noqu tu vakatikitiki mai na isoqosoqo ni Musolomani, au a lako meu veilakoyaki me yacova niu sa yaco yani ki na bai ni iteitei nei Abu Qatadah. O Abu Qatadah na luvei tukaqu - na tavalequ - ka sa ikoya na tamata au taleitaka. Niu yaco yani, au sa vakabula vua. Ia, mai vei Allah, e sega sara ga ni sega ni sauma na noqu veivakabulai. Kena itinitini au sa qai yaloqaqa meu tarogi koya; 'O Abu Qatadah, Au bubului vei iko ena yaca i Allah, o sega ni kila niu lomani Allah dina kei na Nona italai? ’ E qai laurai ni sa galu tu ga o Abu Qatadah. Au qai tokaruataka tale na noqu vosa ena noqu bubului me vaka na imatai ni gauna. Ia e galu tiko ga. Au qai tokaruataka na ka au tukuna ka sauma mai; 'E dina sara o Allah kei na Nona italai era kila vinaka cake na ka oqo'. Niu rogoca na nona vosa, e drodro mai na wai ni mataqu kau lesu tale ki vale niu lako voli ena loma ni iteitei. Niu lako voli ena makete mai Medina, a taroga e dua na turaga mai na vanua o Siria ka volitaki kakana tiko ena koro levu o Medina; ‘O cei e rawa ni vakaraitaka vei au na vanua e tiko kina o Ka'api bini Malik? ’ Era qai vakaraitaka vei au na tamata me yacova ni sa lako mai vei au na tamata ka solia vei au e dua na ivola mai vei Tui Ghassan. Niu kila vinaka na wilivola kei na volavola, au kila tale ga kina na lewe ni ivola. E laurai ni veika e tiko ena ivola e vakaoqo; 'Keimami rogoca ni nomu itokani - kena ibalebale o Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam - sa vakatikitikitaki iko mai na veimaliwai raraba, ia na nomu Kalou vakataki koya e sega ni biuti iko vakakina. O koya gona, tomani keitou, keitou na vukei iko vakaidina'. Niu wilika oti na ivola, au kaya; 'Na kena dina, na ivola oqo e dua talega na leqa vei au'. Au qai biuta ena ovani qai vakama me yacova ni sa oti. Ni oti e vasagavulu na siga ni veivakasavasavataki raraba, sa qai laurai ni se bera ni lako sobu mai na ivakatakila ni Kalou. Me yacova ni dua na siga, a lako mai vei au e dua na italai mai vei Rasula ka vakadewataka e dua na itukutuku; 'O iko na Ka'ab, e dina sara ni a vakaroti iko o Rasulullah mo vakawaleni watimu'. Au taroga; ‘Meu veisere beka se cava? ’ Sa sauma mai na italai; ‘E sega ni gadrevi mo veibiu. Ia, mo vakawalena ga ka kakua ni torova.’ Au a qai kaya vei watiqu; 'O sis, e dodonu mo lako taumada ki vale vei rau na nomu itubutubu ka tiko vata kei rau me yacova ni sa solia o Allah e dua na vakatulewa matata ena ka oqo'. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Sega ni dede mai na gauna oya, a lako yani na wati Hilal bin Umayyah vei Rasula ka taroga; 'O iko na italai ni Allah, Hilal bin Umayyah sa qase ka malumalumu ka sega na nona dauveiqaravi. O koya gona, me'u qaravi koya'. E sauma o Rasulullah: ‘Sega. E vinaka cake kevaka o sega ni tomani koya taumada ka sega ni dodonu me volekati iko ena dua na gauna'. E dei tikoga na wati Hilal ka kaya; 'Ena vuku i Allah, O iko na italai i Allah, oqo sa sega tale ni dua na nona gagadre me baleta na bula. E dau tagi tikoga, mai na gauna e sotava kina na leqa oqo me yacova mai oqo.’ E kaya o Ka'api bini Malik; ‘Eso na tamata mai na noqu matavuvale era kaya; 'E dodonu mo kerea taumada na italai i Allah me baleta na veivakadonui me baleta na ka oqo ni watimu. Baleta ni sa solia sara ga na veivakadonui vei Hilal bin Umayyah me qarava na watina. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Au na sega ni kerea na veivakadonui mai vei Rasulullah Shalallahu Alaihi Wasallam ena ka oqo ni watiqu.' Ia, baleta niu na sega ni kila se cava na isaunitaro nei Rasulullah kevaka au kerea vua na veivakadonui niu se gone.’ E kaya o Ka'api bini Malik; ‘E qai laurai ni a tomani tiko oqo me tini na bogi, ka sa limasagavulu kina na bogi vei keitou me tekivu mai na gauna era vakatabui kina na Musolomani me ra vosa vei keitou. E kaya o Ka'api bini Malik; ‘Au qai vakayacora na masu ni mataka lailai ena ikalimasagavulu ni bogi ena taudaku ni vale. Niu dabe tiko ena masu, au a vakasinaiti ena veivutuni kei na rarawa. E vaka me vakila na vuravura levu oqo ni lailai ba . gi au. Vakasauri ga au rogoca e dua ni kailavaka vakadomoilevu ena yasa ni lomalagi; ‘O iko na Ka’api bini Malik, mo marau! ’ Au mani bale sobu qai kila niu sa galala mai na noqu leqa. E kaya o Ka'api bini Malik; 'Sa qai kacivaka vei ira na Musolomani ni sa oti .