Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Хас дийцина соьга [Абу Ат Тхьахир Ахьмад бин Ӏамру бин ӀабдуллахӀ бин Ӏамру бин Сарх] Омайядийн лай дийцина соьга [Ибну ВахӀб] дийцина соьга [Юнус] [Ибн ШихӀаб] тӀера цо аьлла; — Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам цкъа Табук тӀаме вахана хилла, Шемахь керста хиллачу римхошна а, Ӏаьрбашна а дуьхьалвала». Ибн ШихӀаб аьлла; «Соьга дийцина [Ӏабдул-Рахьман бин ӀабдуллахӀ бин КаӀаб бин Малика], ӀабдуллахӀ бин КаӀаб бин Малик - ӀабдуллахӀ бин КаӀаб КаӀабан кӀентех цхьаъ вара, ша бӀаьрзе хилча КаӀабаца цхьаьна хилла - цо аьлла; «Суна цкъа [КаӀаб бин Малика] шех лаьцна цхьа хилам дуьйцуш хезира, ша Пайхамарца саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам Табук тӀамехь дӀакхеттачу хенахь». КаӀаб бин Малик аьлла; — Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам цо дакъалаьцначу тӀемашкахь Табук тӀом боцург цкъа а цуьнца цхьаьна лелаш тӀаьхьа ца висира со, амма Бадр тӀамехь а тӀаьхьависира со. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цкъа а критика ца йина бусулба стагана, Бадр тӀамехь дакъа ца лаьцна, хӀара хилла хӀунда аьлча РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, бусалбанаш а - Бадр тӀамехь - юьхьанца Ӏалашо еккъа цхьана эмкалш тӀехь лелаш болчу Къурайшин кафиршна тӀелатар дан бен ца хилла, АллахӀа pregreegevious with the Muslims a хан. ХӀетахь ас дакъалецира РасулуллахӀаца Ӏакъабат буьйсанна, оха бусалба дин лардийр ду аьлла дош делча. Соьга хаьттича, Бадр тӀамехь дакъалацар Акабат буьйсанна дакъа лацарца дуста мегар дац, Бадр тӀом дукхахболчу нахана дукха безаш белахь а. Табук тӀамехь РасулуллахӀаца цхьаьна дакъа ца лаьцча дийцинчу дийцаршна юкъахь хӀорш ду; — Со вуьззина гӀорасиз вара, Табук тӀамехь дакъа ца лаьцча, сол сов паргӀато цхьаннан а яцара. ВаллахӀи, хьалха ас тайп-тайпанчу тӀемашна атталла а кечдина дацара хехкалуш долу ши хьайба. Амма хӀокху Табукан тӀамехь, ас кечдина говрахь лелаш долу ши хьайба. Эххар а РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук тӀаме вахара, хӀаваъ чӀогӀа йовха йолчу хенахь. Ала мегар ду, вуно гена некъ бина, кхерамех вуьзна а, дуккха а мостагӀашна дуьхьал а хилла. ТӀаккха Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам бусалба нахана довзийтира, шеца шайна дуьхьал хир долу хӀума. Цундела цо омра дира бусалбанашна тоъал тӀеман сурсаташ кечде аьлла. ХӀетахь дуккха а бусалба нах хилла Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламца, тӀом бан тӀедиллина кехатца дӀа а ца хӀоттийна. КаӀаб аьлар; — Цхьа стаг вара, тӀамна юкъара виса лууш, ца гойтуш. Цунна шеко яра, ша лар ца вар РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламна хуур дац аьлла - шех лаьцна цхьа а вахьйу АллахӀера Азза Ва Жаллагара охьа ца доьссичахьана -. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табукехь тӀаме вахара, стоьмийн ялта сел кхачам боллуш долчу хенахь, сан тидам ялта гулдарна тӀера дӀаберзо безаш. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, дакъа лаьцна бусалба нах а кечлуш бара, со сихха цаьрца сурсаташ лаха вахара. ТӀаккха со цӀа вахара, атталла цхьа а сурсат а ца оьцуш. Ас сайга элира; — Муьлххачу хенахь а сурсаташ кечдан йиш ю сан. Со даима а хӀаъ а, хӀан-хӀа а юкъахь загадкехь ву, нах алсам кийча хиллалц'. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам бусалба нахаца дӀавахара, ткъа ас атталла цхьа а сурсат кечдина дацара. Эххар а дӀавахара со, тӀаккха хӀумма а кеч ца деш цӀа вахара со. Даима а иштта шеконехь вара со, тӀамехь дакъалаца деза я ца деза бохуш, бусулба эскарш дӀаса а лелхаш, тӀом хӀинцале а дӀабоьдуш хилчахьана. ТӀаккха Суна лаьара тӀеман аренга дӀакхета - амма иза еккъа цхьа лаам бара - эххар а кхоллам хилира сан тӀеман аренга дӀакхета. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук тӀеман аренга ваханчул тӀаьхьа, цхьа гӀайгӀанан синхаам гонаха болабелира суна. Гонахарчу юкъараллина юкъа араваьлча, суна кхийтира, АллахӀа Азза Ва Жалла пенси елла, мунепикъ нах, я гӀийла нах бен, суна дуьхьалкхета стаг воцийла. Цу юкъана РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам со дага ца веъна Табуке дӀакхаччалц. ТӀаккха, ший новкъосташна юкъе хиъна Ӏаш, цӀеххьана хаьттира цо; — КаӀаб бин Малик хӀунда ца веара тхоьца? — Бану Салимата доттагӀчо жоп делира; «ХӀай Делан Элча, КаӀаб бин Малик шена гӀайгӀа беш волчух тера ду оцу къийсамал а? — ДоттагӀчун дешнаш хезча, Муадз бин Жабала элира; — ХӀай доттагӀ, ма вон хӀума ду ахь аьлларг! ВаллахӀи, хӀай Делан Элча, суна хаьа, КаӀаб бин Малик дика стаг вуйла'. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вист ца хуьлуш Ӏийра. Иштта вист ца хуьлуш Ӏийча, цӀеххьана вовза хала волу аьчкан шлем йоьхна стаг гира цунна. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам элира: «Хьо Абу ХайцамахӀ хила веза? ' Гучуделира, и стаг боккъал а Абу Хайцамах Аль Ансари хилар, цхьана хенахь мунепакъаша шена сийсаздаьккхича, хурманан шаъ сагӀина луш хилла доттагӀ. КаӀаб бин Малик аьлла; — Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук гӀазотера цӀаверза кечлуш ву аьлла хезча, гӀайгӀано велира со. ТӀаккха аьшпаш битта бахьанаш хӀитто волавелира со. Ас сайга элира; — Муьлхачу бахьанца со Пайхамаран оьгӀазлонах кӀелхьарвоккхур ву? — Цу гӀуллакхца къийсам латтош, хьехам бан йиш йолчу доьзалера гӀо дехна ас. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинат-гӀала кхача герга ву аьлла цхьаммо соьга аьлча, харцдерг дийцаран бахьана сан коьртера дӀадаьллера. Эххар а кхийтира со, Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вообще луьш йиш йоцийла. Цундела цуьнга бакъдерг дийца дезара сан. Цул тӀаьхьа дукха хан ялале РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинат гӀала кхаьчна. Ӏадатехь ма-хиллара, нийсса маьждиге воьдура иза - цхьана кӀошта новкъаваьлла хӀоразза а схьакхаьчча шен ламастехь ма-хиллара - ламаз дан. Суннат ламаз дина ваьлча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам сихха шен накъосташца чат йира. Цул тӀаьхьа бусалба нахаца тӀом беш дакъалаца хан ца кхочу масех накъост а веана, дуйнаш бууш тайп-тайпана бахьанаш цуьнга дӀакхачийна. Хетарехь, ялх бӀе сов стаг хилла цу тӀемашкахь дакъалаьцна воцуш. Гучудолу, Пайхамара тӀамехь дакъалаьцна боцчу нехан даггара хилар тӀе а оьцуш, царна байӀат а дина, царна гечдар доьхуш, цара шайн дегнашкахь хьулдинарг АллахӀе дӀаделла хилар. Цхьа масех мӀаьрго яьлча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу веара со. Ас салам деллачул тӀаьхьа, оьгӀазваханчу стеган велакъежар санна, велакъежира иза. ТӀаккха цо элира; 'Схьавола кхуза! — ТӀаккха со цунна улло дӀавахара, нийсса цунна хьалха охьахаалц. Цул тӀаьхьа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хаьттина: «ХӀай КаӀаб, тхоьца тӀом беш хӀунда ца волу хьо? Хьайн дегӀ а, са а бусалба динна дӀалур ду аьлла дош ца делла ахь? — жоп делира ас; «ХӀай АллахӀан Элча, ВаллахӀи, со хьо воцчунна улле охьахиъча, со тешна ву, айса далош долу бахьанаш а, делилш а бахьана долуш, цуьнан оьгӀазлонах со паргӀатвер вара аьлла». Амма, ВаллахӀи, суна хаьа, хӀинца ас шу оьгӀаз ца довлийта, аьшпех дуьзна долу бахьанаш далош дуй, те Баккъалла а, АллахӀ ма вара шу суна оьгӀазвахийтинарг. Нагахь санна ас хьуна, хӀай Делан Элча, сайн нийса а, хьанал а бахьанаш довзийтахь, тӀаккха ахь суна бехк баккхахь оцу бахьанашца, тӀаккха ас иза реза хиларца къобалдийр ду. АллахӀа бекхам бойла суна сан хьаналчу дешнашца. ВаллахӀи цхьа а оьмар яц со тӀамехь дакъалаца сацор йолуш. ВаллахӀи, бусалба нахаца къийсам латторехь дӀакхета вуно кӀезиг аьтто боллушехь, со цу хенахь вуьззина гӀорасиз вара. И даггара мукӀарло хезча, Делан Элчано элира: «ХӀокху стага хьанал а, нийса а къамел дина». Цундела, АллахӀа хьайна сацам баллалц дӀахӀотта'. Эххар а хьала а гӀаьттина, цуьнан агӀорхьара дӀасахьаьдира со. Дукха хан ялале, Бани Салиматера масех стаг суна тӀаьхьа а хӀоьттина, элира; 'ХӀай КаӀаб, ВаллахӀи, хьалха тхуна ца хаьара ахь цхьа гӀалат/къа латийна хилар. Баккъалла а, тӀаме ца баханчу кхечу доттагӀаша хьалха даьхна бахьанаш санна, АллахӀан элчанна ца дийцира ахь бахьанаш. Баккъалла а, шун къинош дӀадохуш дерг АллахӀан элчано бен вац шуна истигӀфар». КаӀаб бин Малика элира цул тӀаьхьа; «ВаллахӀи, цара даима а сийсазво со, со Пайхамарна тӀе юхаван лаам хилчахьана, тӀаккха ас сайна аьшпаш буьтту». КаӀаб бин Малик аьлла; — Со санна Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьалха ваьлла кхин цхьа а вуй? — Бану Салиматан наха жоп делира; 'ХӀаъ. Хьо санна кхин а ши стаг ву. Цу шина стага ахь аьлларг АллахӀан элчане элира, ткъа АллахӀан элчано царна жоп делира, цо хьуна жоп ма-деллара'. КаӀаб бин Малик аьлла; — ТӀаккха ас хаьттира; — Мила ву и ши стаг, доттагӀий? — Цара, Бани Салимата, жоп делира; «И ши стаг ву Мурара бин РабиӀахӀ Аль-Амин а, ХӀилал бин УммаяхӀ Аль-Вакъифи а». КаӀаб бин Малик аьлла; — ТӀаккха цара хьахийра Бадрехь хиллачу тӀамехь дакъалаьцна ши дика доттагӀ, и шиъ дика масал хила хьакъ волу. Цул тӀаьхьа, цара и ши стаг суна хьахийча, дӀавахара со'. КаӀаб бин Малик аьлла; — Масех де даьлча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дихкира бусалба нахана Табук тӀамехь дакъа ца лоцучу тхо кхаанца къамел дар. ХӀетахь дуьйна бусалба нах гена бовла а, вай кхаанца болу хьежамаш хийца а буьйлабелира, хӀара латта вайна хийра хетталц. Хетарехь, хӀара латта хьалха ас Ӏийна латта дац, хӀара пхийтта буьйсанна лаьттина'. Табук тӀамехь дакъалаьцна воцу сан ши накъост хӀинца шайн цӀахь гӀайгӀане голаш тӀе хиъна Ӏаш ву, велха а воьлхуш, ткъа со луьра а, луьра а жима стаг ву. Ас кхидӀа а лела нийса, денна лелош долу гӀуллакхаш хьалха санна дӀахьо. Со хӀинца а цӀера араволуш, кхечу бусалба нахаца цхьаьна жамаӀат-ламазашка маьждиге а воьдуш, соьца къамел дан цхьа а ца луушехь, базарахь лелаш вара. Цхьана дийнахь РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам тӀе а вахана, ламаз эцначул тӀаьхьа иза шен меттехь хилча салам делира ас. Ас сайга хаьттира; «Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам шен балдаш хьийзор дуй саламна жоп дала я ца хьийзор дуй? ТӀаккха ас ламаз дира АллахӀан элчанна уллохь, цуьнга бӀаьргаш лачкъош. Со ламаз дан кечлуш волуш соьга хьаьжира иза. Ткъа со шена тӀевирзича, цо шен бӀаьргаш соьгара дӀабаьхна». Бусулба юкъараллех еххачу хенахь дӀакъаьстина Ӏийначул тӀаьхьа, Абу Къатадатан бешан къепе кхаччалц дӀасалела вахара со. Абу КъатадахӀ сан ден вешин кӀант ву - сан ден вешин кӀант ву - суна товш стаг ву иза. Цига дӀакхаьчча, ас цуьнга салам делира. Юха а Ас, ВаллахӀи, цо сан саламна жоп ца делира вообще. Эххар а доьналла хьалаиккхира сан, цуьнга хатта; «ХӀай Абу КъатадахӀ, АллахӀан цӀарца дуй буу ас хьуна, хьуна ца хаьа суна баккъалла а АллахӀ а, Цуьнан Элча а везийла? — Гучуделира, Абу Къатада еккъа вист ца хуьлуш Ӏаш хилар. ТӀаккха ас сайн дешнаш юха а карладаьхна, дуьххьара санна дуйнаш а бууш. Амма иза вист ца хуьлуш Ӏийра. ТӀаккха ас айса аьлларг юха а дийцира, цо жоп делира; «Бакъдолуш, АллахӀана а, Цуьнан элчанна а дика хаьа и хӀума». Цуьнан дешнаш хезча, сан бӀаьргех хи а делира, бешахула воьдуш цӀа вирзира со. Со Мединатан базарахь воьдуш, Шема махкара, Мединатан гӀалахь кхача бухкуш волчу цхьана стага хаьттира; — Хьан гойтур ду суна КаӀаб бин Малик мичахь ву? — ТӀаккха наха гайтира суна, и стаг со волчу а веана, ГӀасан паччахьера кехат дӀакхачалц. Яздан а, деша а хаарна, кехатан чулацамах а кхета со. Гучудолу кехатан чулацам иштта хилар; — Тхуна хезира, хьан доттагӀчо – Делан Элчано – саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам бохург – хьо юкъараллин юкъараллех дӀакъаьстина аьлла, ткъа хьан Дала ша иштта дӀатесна вацара хьо. Цундела, дӀакхета тхоьца, оха шеко йоцуш гӀо дийр ду хьуна'. Кехат дешначул тӀаьхьа, ас элира; — Ма-дарра аьлча, хӀара кехат а суна бохам бу». ТӀаккха пеша чу а диллина, дӀадаллалц ягийра ас. Шовзткъа дийнахь юкъара экскоммуникаци йинчул тӀаьхьа, Делан вахьйу охьа ца йоьссина хилар гучуделира. Цхьана дийнахь, Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу элчано со волчу веъча, цо хаам дӀакхачийна; «ХӀай КаӀаб, баккъалла а, Делан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам омра дина шуьга шайн зударех ларло аьлла». ас хоьтту; — ДӀасакъаста деза я хӀун? — Геланчас жоп делира; — ДӀасакъастар ца оьшу. Амма, еккъа цунах ларло, цунна тӀе ма гӀо». ТӀаккха ас элира сайн зудчуьнга; «ХӀай йиша, цкъа хьалха хьайн дега-нене цӀа а гӀой, цаьрца Ӏен еза хьо, АллахӀа цу гӀуллакхна тӀехь билггал сацам баллалц». КаӀаб бин Малик аьлла; — Дукха хан ялале ХӀилал бин Умаййатан зуда, Делан Элча волчу а яхана, цо хаьттира; «ХӀай Делан Элча, ХӀилал бин Умаййа воккха а, гӀийла а ву, ялхой а бац цуьнан. Цундела, ас цуьнан дола дийр ду'. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира: «ХӀан-хӀа. ГӀоле ду, хьо хьалха цуьнца цхьаьна ца хилча, цхьана ханна хьуна уллехь ца хила веза иза'. ХӀилал зуда шен дагахь лаьтташ йисира, элира; — ВаллахӀи, хӀай Делан Элча, хӀинца кхин дахарца шовкъ яц цуьнан. Даима а воьлхуш ву иза, и проблема шена дуьхьалкхеттачул тӀаьхьа хӀинццалц». КаӀаб бин Малик аьлла; — Сан доьзалера цхьаболчара элира; — Хьайн зудчун оцу гӀуллакхах лаьцна уггар хьалха Делан Элчане пурба деха деза ахь. ХӀунда аьлча, РасулуллахӀ ша АллахӀа ӀалайхӀи васаллам пурба делла хилла ХӀилал бин Умаййа шен майрачунна Ӏуналла дан. КаӀаб бин Малик аьлла; «Сайн зудчун хӀокху гӀуллакхах лаьцна Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам пурба доьхур дац ас». ХӀунда аьлча, делахь а, суна ца хаьара, РасулуллахӀан жоп муха хир ду, ас жима волуш цуьнга пурба дехча». КаӀаб бин Малик аьлла; — Итт буьйсанна дӀадоьдуш хилар гучуделира, бусалба нахана тхоьца къамел дан дихкинчу хенахь дуьйна тхуна пхийтта буьйса хилла дӀахӀоьттина. КаӀаб бин Малик аьлла; — ТӀаккха пхийтталгӀачу буса пхьуьйра ламаз дира ас цӀенна тӀехьарчу меттехь. Ламазехь хиъна Ӏаш, дохкояларх а, гӀайгӀанех а вуьзна вара со. санна ду ХӀара шуьйра латта суна готта хета. ЦӀеххьана горизонтана дехьа цхьаммо чӀогӀа мохь хьоькхуш хезира суна; — ХӀай КаӀаб бин Малик, самукъадаккха! — Цундела со охьавоьжна, хиира суна, со сайн проблемех паргӀат вуйла. КаӀаб бин Малик аьлла; 'ТӀаккха Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀакхайкхийра бусалба нахана иза чекхдаьлла аьлла