Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Бицун бугищ дида [Абу Ат Сагьир АхӀмад бин ГӀамру бин ГӀабдуллагь бин Амру бин Сархица] Умавиязул лагъ дида [Ибну ВахӀбица] бицун бугищ дида [Юнусида] [Ибн Шигьаб] гьес абуна; — Цо нухалъ Табукалъул рагъде ун вукӀана авараг, Сириялда христианаллъун рукӀарал румазулгун гӀарабазулгун дандчӀвазе. Ибн Шигьабица абуна; — Дида [ГӀабдулрахӀман бин ГӀабдуллагь бин КагӀаб бин Маликица] бицун букӀана, ГӀабдуллагь бин КагӀаб бин Малик вукӀанин - ГӀабдуллагь бин КагӀаб вукӀанин КагӀабил васазул цояв, гьев бецав вукӀараб мехалъ КагӀабида цадахъ вукӀарав - гьес абуна; «Дида цо нухалъ рагӀана [КагӀаб бин Маликица] жиндирго хӀакъалъулъ цо лъугьа-бахъин бицунеб, Табукалъул рагъда Аварагасда цадахъ с.т.гӀ.в. КагӀаб бин Маликица абуна; — Табукалъул рагъ гурони, гьес гӀахьаллъи гьабурал рагъазда аварагасда цадахъ вукӀиналъ дун киданиги нахъе хутӀичӀо, амма Бадралъул рагъдаги дун нахъе хутӀана. Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам киданиги какулев вукӀинчӀо бусурбанчи, гӀахьаллъичӀев Бадралъул рагъда, гьеб букӀана щай гурелъул Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам ва бусурбаби - Бадралъул рагъда - байбихьул мурад букӀана гӀицӀго хӀамида рекӀун сапар бухьулел рукӀарал къурайшазул капурзабазде тӀадекӀанцӀи гьабизегӀан, Аллагьас жидерго бусурбабазулгун прегремигезер еаут а .заман. Доб мехалъ дун Расулуллагьгун цадахъ ГӀакабаялъул сордоялъ ислам цӀунизе рагӀи кьураб мехалъ гӀахьаллъана. Дир пикруялда, Бадралъул рагъда гӀахьаллъи данде кколеб гьечӀо Акъабаялъул сордоялъ гӀахьаллъи гьабиялда, Бадралъул рагъ гӀемерисел гӀадамазе цӀикӀкӀун бокьулеб букӀаниги. Табукалъул рагъда дун Расулуллагьгун цадахъ гӀахьаллъичӀеб мехалъ рицунел харбазда гьоркьор руго гьадинал; — Дун тӀубанго кумек гьечӀев вукӀана ва дидаса цӀикӀкӀун эркенлъи лъилниги букӀинчӀо Табукалъул рагъда гӀахьаллъичӀеб мехалъ. Валлагьи, цебе дица батӀи-батӀиял рагъазе кӀиго рекӀараб хӀайван кинабгӀаги хӀадурулароан. Амма гьаб Табукалъул рагъда дица хӀадур гьабуна кӀиго рекӀараб хӀайван. Ахирги Расулуллагь шааллагьу гӀалайгьи васаллам ана Табукалъул рагъде гьава-бакъ цӀакъго бухӀараб мехалъ. Абизе бегьула гьес цӀакъ халатаб манзил бахъанин ва хӀинкъиялъул цӀураб букӀанин ва гӀемерал тушбабигун дандчӀван вукӀанин. Цинги Аварагас бусурбабазда бичӀчӀизабуна жинда цадахъ жидеда дандчӀвазе бугеб жо. Гьединлъидал гьес бусурбабазда амру гьабуна гӀураб къадаралда рагъул къайи-цӀа хӀадур гьабеян. Гьеб заманалда гӀемерал бусурбаби рукӀана рагъизе тӀадкъай кагътидалъун тӀамичӀого, аварагасда цадахъ. Каъабица абуна; — Цо чи вукӀана рагъдаса къватӀив чӀезе бокьун цеве вахъинчӀев. Гьесул щаклъи букӀана жиндир мутӀигӀлъи гьечӀолъи Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламалда лъазе гьечӀин - Аллагь Азза Ва Жалладасан жиндир хӀакъалъулъ вахӀю рещтӀинчӀебгӀан мехалъ -. Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам рагъде ана Табукалда пихъил хасалихълъи гӀей гьабулеб мехалъ, дица дирго кӀвар хасалихълъиялдаса нахъе буссинабизе кколеб мехалъ. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ва гӀахьаллъарал бусурбаби хӀадурлъулел рукӀана ва дун гьебсагӀатго гьезда цадахъ сурсатал ралагьизе ана. Цинги дун рокъове ана, кинабгӀаги сурсатги щвечӀого. Дица дидаго абуна; — Дида кӀола бокьараб мехалъ сурсат хӀадур гьабизе. Дун кидаго вуго «у» ва «гьечӀо» абурал рагӀабазда гьоркьоб загадкаялда, гӀадамал цӀикӀкӀун хӀадурлъизегӀан». Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам бусурбабигун цадахъ ана, дица кинабгӀаги сурсат хӀадур гьабичӀеб мехалъ. Ахирги дун ана, цинги щибго хӀадурлъичӀого рокъове ана. Дун кидаго гьединаб щаклъиялда вукӀана рагъда гӀахьаллъизе кколищ-кколарищали, бусурбабазул аскарал лъутун ун, рагъ цебего унеб букӀинегӀан. Цинги Дие бокьун букӀана рагъул майданалде лъугьине - амма гьеб букӀана гӀицӀго анищ - ахир-къадги дие къисматалъ хъван букӀана рагъул майданалде лъугьинчӀого чӀезе. Табукалъул рагъул майданалде аварагас сверун ун хадуб, дида сверухъ пашманлъиялъул асар лъугьана. Сверухъ бугеб жамагӀаталде къватӀиве вахъараб мехалъ дида бичӀчӀана Аллагь Азза Ва Жаллаца пенсия кьурал кӀигьумерчагӀи яги загӀипал гӀадамал гурони дида дандчӀвазе чи гьечӀолъи. Гьеб заманалда жаниб Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам дун ракӀалде щвечӀо Табукалде щвезегӀан. Цинги, гьалмагъзабазда гьоркьов гӀодов чӀун вукӀаго, циндаго гьикъана; — КагӀаб бин Малик щай нижеда цадахъ вачӀинчӀев? — Бану Салимаца гьудулалъ жаваб кьуна; — Я, Аллагьасул Расул, гьаб къеркьеялдасаги КагӀаб бин Маликил жиндирго ургъел цӀикӀкӀун бугин ккола? — Гьудуласул рагӀаби рагӀун, Муадз бин Жабалица абуна; — Гьай гьудул, щиб квешаб жо дуца абураб! Аллагьасда, я Аллагьасул Расул, дида лъала КагӀб бин Малик лъикӀав чи вукӀин'. Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам вуцӀцӀун чӀана. Гьедин вуцӀцӀун чӀараб мехалъ, циндаго гьесда вихьана маххул шлем ретӀарав, лъазе захӀматав чи. Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам абуна: «Мун Абу ХӀайцама вукӀине ккола? — Гьев чи унго-унголъунги вукӀун вуго Абу ХӀайцамах Аль Ансари, цо заманалда мунапикъзабаз жив какараб мехалъ хурмаялъул шаъ садакъа кьурав гьудул. КагӀаб бин Маликица абуна; — Табукалъул рагъдаса тӀадвуссун вачӀине хӀадурлъулев вугин аварагасул хабар рагӀидал, дир пашманлъи цӀунана. Цинги дица байбихьана гьереси бицине багьанаби ургъизе. Дица дидаго абуна; — Аварагасул ццин бахъиналдаса дун хвасар гьавизе кинаб гӀиллаялъ кӀолеб? — Гьеб масъала тӀубазе дица гьарана гӀакълу кьезе кӀолел хъизаназдаса кумек. Мадина шагьаралде саллаллагьу гӀалайгьи васаллам авараг вачӀинегӀан хутӀун вугин цояс дида абидал, гьереси бицине гӀилла дир ботӀролъа тӀагӀана. Ахирги бичӀчӀана дида Аварагасда саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам кинабгӀаги гьереси бицине кӀолареблъи. Гьединлъидал дица гьесда битӀараб бицине ккана. Гьелдаса гӀемер заман иналдего Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам щвана Мадина шагьаралде. Кидаго гӀадин, гьев битӀахъего мажгиталде унаан - щибаб нухалда цо районалде сапар бухьун щвараб мехалъ гьесул гӀадат букӀараб гӀадин - как базе. Суннатаб какги бан, Расулуллагь салляллагьу гӀалайгьи васаллам гьебсагӀатго гьудулзабигун гара-чӀвари гьабуна. Гьелдаса хадуб бусурбабигун рагъ-кьалалда гӀахьаллъизе заман щвечӀев чанго гьудул вачӀун вуго гьедун гьесухъе батӀи-батӀиял гӀиллаби щвезарун. ХӀисаб гьабураб мехалда, рагъулъ гӀахьаллъи гьабичӀев ичӀгоялдаса цӀикӀкӀун чи вукӀун вуго. Рагъулъ гӀахьаллъичӀезул ракӀбацӀцӀалъи къабул гьабун, гьезие байгӀатги гьабун, гьезие мунагьал чураги гьарун, гьез рекӀелъ бахчараб жо Аллагьасухъе кьун букӀунеб буго Аварагас. Цо чанго лахӀзаталдасан дун вачӀана Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам вихьизе. Дица салам кьун хадуб, гьев гьимана ццин бахъарав чиясул гьими гӀадин. Цинги гьес абуна; 'Гьаниве вачӀа! — Цинги дун гьесда аскӀове ана, битӀахъе гьесда цеве гӀодов чӀезегӀан. Гьелдаса хадуб Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам гьикъана: «Щай мун нижеда цадахъ рагъизе лъугьунарев, я КагӀаб? Дуца рагӀи кьун гьечӀищ дурго черхги рухӀги исламалъе кьезе? — Дица жаваб кьуна; — Я Аллагьасул Расул, валлагь, мун гурев чиясда аскӀов дун гӀодов чӀани, дица кьурал гӀиллабаздалъун ва дагӀба-рагӀиялдалъун гьесул ццин бахъиналдаса дун эркенлъизе вукӀиналда ракӀчӀун буго. Амма, Аллагьасдалъун, дида лъала гьанже дица нужее гьересиялъул цӀурал гӀиллаби кьолел рукӀин нужер ццин бахъинчӀого букӀине, те ХӀакълъунго Аллагь вукӀана мун дидехун ццим бахъинавурав. Дица, я Аллагьасул Расул, дирго битӀарал ва ритӀухъал сабабал дуда цере лъуни, цинги гьел сабабаздалъун дуца дун бадибчӀвай гьабуни, гьеб мехалъ дица гьеб разиго къабул гьабила. Дир ракӀбацӀцӀадаб каламалдалъун Аллагьас дие тамихӀ гьабеги. Валлагьи, дун рагъда гӀахьаллъизе гьукъулеб ригь гьечӀо. Валлагьи, бусурбабазулгун къеркьеялде гъорлъе лъугьине цӀакъ мукъсанаб рес букӀаниги, дун доб мехалъ тӀубанго кумек гьечӀев вукӀана. Гьеб ракӀбацӀцӀадаб мукӀурлъи рагӀун, Аллагьасул Расулас абуна: «Гьав чияс ракӀбацӀцӀадго ва битӀун кӀалъана», - ян. Гьединлъидал чӀа Аллагьас хӀукму къотӀизегӀан'. Ахирги дун тӀаде вахъана ва гьесул рахъалдаса вахъана. Гьелдаса хадуб гӀемераб заман иналдего Бани Салимаялдаса чанго чи дида хадув вачӀана ва абуна; Я КагӀаб, валлагь, цебе нижеда лъалеб букӀинчӀо дуца гъалатӀ/мунагь гьабураблъи. Дуца унго-унгоги рагъде инчӀел цогидал гьудулзабаз цере лъурал гӀиллаби гӀадин Аллагьасул Расуласда баян гьаричӀо гӀиллаби. ХӀакъикъаталдаги, нужер мунагьал чурула Аллагьасул Расуласул истигӀфаралъ гурони». КагӀаб бин Маликица гьелдаса хадуб абуна; «Валлагьи, гьез дун кидаго хӀакъир гьавула, дие Аварагасухъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам нахъе ине бокьизегӀан ва хадуб дица диего гьереси бицуна». КагӀаб бин Маликица абуна; — Дун гӀадин аварагасда цеве вахъарав цоги чи вугищ? — Бану Салимаялъул гӀадамаз жаваб кьуна; 'У. Мун гӀадинав жеги кӀиго чи вуго. Гьев кӀиявго чияс Аллагьасул Расуласда абуна дуца абураб жо ва Аллагьасул Расулас гьезие жаваб кьуна дуе кьураб гӀадин». КагӀаб бин Маликица абуна; — Цинги дица гьикъана; — Гьев кӀиявго чи щал, гьудулзаби? — Гьез, Бани Салимаца, жаваб кьуна; «Гьев кӀиявго чи ккола Мурара бин РабигӀат Аль Амин ва ХӀилал бин УммаяхӀ Аль Вакъифи». КагӀаб бин Маликица абуна; — Цинги гьез рехсана Бадралъул рагъда гӀахьаллъарав кӀиго ритӀухъав гьудул ва гьел кӀиялго лъикӀал мисалаллъун рукӀине мустахӀикъал рукӀана. Гьелдаса хадуб дун нахъе ана гьез дида гьев кӀиявго чи рехсараб мехалъ'. КагӀаб бин Маликица абуна; — Цо чанго къоялдасан Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам бусурбабазе гьукъана Табукалъул рагъда гӀахьаллъичӀел ниж лъабалгогун кӀалъазе. Гьелдаса нахъе бусурбабаз байбихьана рикӀкӀалъизе ва нижер лъабабилесдехун бербалагьи хисизабизе, гьаб ракь нижее гӀажаибаблъун бихьизегӀан. Кколеб букӀахъе, гьаб ракь дица цебе гӀумру гьабураб ракь гуро ва гьаб къоло щуго сордоялъ халат бахъана'. Табукалъул рагъда гӀахьаллъичӀев дир кӀиго гьудул гьанже пашманго накабазда чӀун вуго жидерго рокъов гӀодулаго, дун вуго кьварарав ва кьварарав гӀолилав. Дица халат бахъунеб букӀуна гӀадатияб хьвада-чӀвади ва къойилго хӀалтӀаби кидаго гӀадин тӀуразарула. Дун жеги рокъоса къватӀиве вахъунаан, цогидал бусурбабигун цадахъ жамагӀаталъул какде мажгиталде унаан, лъиениги кӀалъазе бокьичӀониги базаралда сверулаан. Цо къоялъ дун Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламалда аскӀове вачӀун, какги бан, гьев гӀодов чӀараб бакӀалда вугеб мехалъ салам кьуна. Дица дидаго гьикъана; — Аварагас саламалъе жаваб кьезе кӀутӀби хьвагӀизе ругищ яги гьечӀищ? Цинги дица Аллагьасул Расуласда аскӀоб как бана, гьесдехун бералги рикъулаго. Дун как базе хӀадурлъулеб мехалъ, гьев дихъ валагьана. Дун гьесдехун вуссун хадуб, гьес дидаса берал рахъана», - ян. Бусурбабазул жамгӀияталдаса гӀемераб заманаялъ ватӀа гьавун, Абу Къатадатил ахалъул заборалде щвезегӀан тира-сверизе ана дун. Абу Къатада ккола дир имгӀаласул вас - дир яцалъул вас - ва гьев вуго дие вокьулев чи. Гьениве щведал дица гьесда салам кьуна. Цоги Дица, валлагьи, гьес дир саламалъе кинабгӀаги жаваб кьечӀо. Ахирги дида таваккал бахъана гьесда гьикъизе; — Я Абу Къатада, Аллагьасул цӀаралдалъун гьедула дуда, дуда лъаларищ унго-унголъунги дие Аллагьги Гьесул Расулги вокьулевлъи? — Абу Къатада гьанжего гьанже вуцӀцӀун чӀун вукӀин чӀезабуна. Цинги тӀоцебесеб нухалда гӀадин гьедулаго дица цӀидасан дирго рагӀаби такрар гьаруна. Амма гьев вуцӀцӀун чӀана. Цинги дица абураб жо такрар гьабуна ва гьес жаваб кьуна; «ХӀакъикъаталдаги Аллагьасдаги гьесул Расуласдаги лъикӀ лъала гьеб». Гьесул рагӀаби рагӀун, дир бадиса магӀу чвахана ва ахикьан унаго дун рокъове вуссана. Мадинаялъул базаралда дун унаго, Мадина шагьаралда кванил нигӀматал ричулев Шамалъул ракьалдаса чияс гьикъана; — Лъица дида бихьизабилеб КагӀаб бин Малик вугеб бакӀ? — Цинги халкъалъ дида бихьизабуна, гьев чи дихъе вачӀун, ГӀасан падишагьасул кагъат дихъе кьезегӀан. Хъвазе-цӀализе лъалелъул, дида бичӀчӀула кагътил магӀнаги. Кагътил магӀна гьадинаб букӀин лъугьунеб букӀуна; — Нижеда рагӀана дур гьудул – ай Аллагьасул Аварагас – мун жамгӀияб жамгӀияталдаса ватӀа гьавун вугин, живго дур БетӀергьанас мун гьедин рехун течӀин. Гьединлъидал нижеда цадахъ лъугьа, нижеца дуе чӀван къотӀун кумек гьабила'. Кагъат цӀалун хадуб дица абуна; — ХӀакъикъаталдаги, гьаб кагъатги дие балагьлъун ккола. Цинги дица гьеб печалда жанибги лъун, лъугӀизегӀан бухӀана. Къоло анцӀго къоялъ гӀаммаб экскоммуникация гьабун хадуб, лъана Аллагьасул вахӀю рещтӀинчӀеблъи. Цо къоялъ дихъе саллаллагьу гӀалайгьи васаллам аварагасул чапар вачӀана ва гьес хабар бачана; «Я КагӀаб, хӀакъикъаталдаги Аллагьасул Расулас дуда амру гьабуна нужерго лъадудаса рикӀкӀалъизе». дица гьикъула; — РатӀалъизе кколищ яги щиб? — Чапарас жаваб кьуна; — РатӀалъизе къваригӀун гьечӀо. Амма, гӀицӀго гьелдаса рикӀкӀалъе ва гьелде аскӀоре рачӀунге». Цинги дица дирго чӀужуялда абуна; «Я яц, мун цин эбел-инсухъе рокъое ун, гьезда аскӀой чӀа, Аллагьас гьеб ишалда хурхун мухӀканаб хӀукму къотӀизегӀан». КагӀаб бин Маликица абуна; — Гьелдаса хадуб гӀемер заман иналдего ХӀилал бин Умайятил чӀужу ана Аллагьасул Аварагасухъе ва гьикъана; — Я Аллагьасул Расул, ХӀилал бин Умайя херлъун, загӀиплъун вуго, гьесул лагъзал гьечӀо. Гьединлъидал дица гьесул ургъел гьабизе биччанте» - ян. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам жаваб кьуна: «ГьечӀо. Бищунго лъикӀаб букӀуна мун гьесда цадахъ цин ун гьечӀони ва цо заманалъ гьев дуда аскӀов вукӀине кколароан» - ян. ХӀилал лъади къвакӀун хутӀана ва абуна; — Валлагьи, я Аллагьасул Расул, гьанже гьесул тӀокӀаб гӀумруялде гъира гьечӀо. Гьев кидаго гӀодулаан, гьеб масъала дандчӀваралдаса нахъе гьанжелъагӀан». КагӀаб бин Маликица абуна; — Дир хъизаналдаса цо-цояз абуна; — Дуца цин Аллагьасул Расуласда изну гьаре дурго чӀужуялъул гьаб ишалда хурхун. Щайгурелъул живго Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васалламица ХӀилал бин Умайяе жиндирго росасда хадуб ургъел гьабизе изну кьун букӀана. КагӀаб бин Маликица абуна; — Дир чӀужуялъул гьаб ишалда хурхун дица аварагасдаса изну тӀалаб гьабиларо. Щайгурелъул, кин букӀаниги, дида лъалароан Расулуллагьил жаваб кинаб букӀинебали, дица гьесдаса изну гьарани, дун жеги гӀолохъанго вукӀаго». КагӀаб бин Маликица абуна; — Гьедин анцӀго сордоялъ унеб букӀин чӀезабуна, бусурбабазе нижеда кӀалъазе гьукъараб мехалдаса байбихьун нижее къоло щуго сордо букӀана. КагӀаб бин Маликица абуна; — Цинги дица къоло щуабилеб сордоялъ рукъалъул нахъисеб рахъалда рогьалил как бана. ДугӀаялда гӀодов чӀун вукӀаго, дир ракӀ унтун букӀана пашманлъиялъ ва пашманлъиялъ. Гьеб гӀадаб жо ккола Гьаб гӀатӀидаб ракь дида къокъаблъун бихьула. Циндаго дида рагӀана горизонталдасан лъицаялиго ахӀдолев; — Я КагӀаб бин Малик, роха! — Гьедин дун гӀодов ккана ва лъана дирго къварилъиялдаса дун эркенлъаравлъи. КагӀаб бин Маликица абуна; — Цинги аварагас бусурбабазда лъазабуна лъугӀанилан .