Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Ewecu ira [Abu Ath Thahir Ahmad bin 'Amru bin 'Abdullah bin 'Amru bin Sarh] opii pa Umayyads ewacu ira [Ibnu Wahb] ewacu ira [Yunus] kud i bang [Ibn Shihab] ewacu; 'Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam ucidho i lwiny mi Tabuk ni lwiny ku ju Roma ku ju Arab ma gibedo Jukristu i Syria.' Ibn Shihab uwacu; 'Juwacu ira ni [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik], nia Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab ubedo acel ikin awiya pa Ka'ab ma ucidho ku Ka'ab kinde ma ebedo muofu - ewacu; 'I kare moko awinjo [Ka'ab bin Malik] ka tito lembe moko ikume gire ikare ma ecidho ku jabila sallallaahu 'alaihi wasallam i lwiny mi Tabuk'. Ka'ab bin Malik uwacu; 'Abedo ngo ka lubo tok jabila sallallaahu 'alaihi wasallam i lwiny ma en ubedo i iye mako ngo lwiny pa Tabuk, ento aweko bende i lwiny pa Badr. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ugam ukwero ngo ja Muslim ma ubedu ngo i lwiny mi Badr, eni ubedu pilembe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam man ju Muslim - i lwiny mi Badr - paru pare ubedu kende mi lwiny ikum ju Quraish ma ubedu ka wotho iwi ngamia nitundu Allah ukelo ju Muslim karacelu ku ju m'ubedo i lwiny mi Badr. I kare meno abino ku Rasulullah i dyewor mi 'Aqabah ma wacikara ni gwoko Islam. I paru para, bedo i lwiny mi Badr epe ku bedo i dyewor mi Aqabah, kadi nang lwiny mi Badr ubedo piny ma dhanu mapol maru. Ikind lembe ma ukadhu ikare ma abedo ngo ku Rasulullah i lwiny mi Tabuk utiye ma e; 'Abedo ngati ma kony ope man ngati moko ope ma ubedu ku twero ma sagu an ikare ma abino ngo i lwiny mi Tabuk. Ku nying pa Allah, con nangu ayubo ngo lei ario ma giwotho iwi mutukari pi lwiny matung tung. Ento i lwiny mi Tabuk eni, ayiko lei ario ma gi ringo. I ajiki, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ucidho i lwiny mi Tabuk ikare ma koth ubedu lyeth akeca. Jucopo wacu niya ewotho bor mandha man ebedo ku peku madwong man enwange ku judhog madwong. I ngeye, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam unyutho ni ju ma lubo dini pa silamu ango ma gicopo nwangu kudu. Pieno, ewacu ni ju ma lubo dini pa silamu ni yiko jam lwiny ma romo. I kare meno, ju Muslim mapol gi lubo tok jabila sallallaahu 'alaihi wasallam manangu juyike ngo ku waraga mi tic mi lwiny. Ka'ab uwacu; 'Ngati moko ubedu nuti ma uwok ungo pi en emito ebed woko kud i lwiny. Ebedo ku paru niya turo cik pare jubi ngeyo ngo ni Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam - tek lembe moko mbe ma wok ikume kud ibang Allah Azza Wa Jalla -. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ucidho i lwiny i Tabuk ikare ma kac pa nying yen ubedo maber akeca ma umitu alok paru para kud i kac. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam man ju Muslim ma gibedo i iye gibedu ka yube man an acidho pio pio ka sayu piny kudgi. I ngeye adok i pacu manangu anwangu piny moko cii. Awacu ira giri; 'Acopo yiko piny ma mitere sawa moko ci. Abedo nja i kind ee ku ungo nitundu dhanu doko ayika. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uweko ku ju ma lubo dini pa silamu, podi an abedo ayika ngo piny moko cii. I ajiki aweko, man adok i pacu manangu ayubo ngo piny moko ci. Abedo ku jiji kare ku kare ikum ka nyo abecidho i lwiny nyo epe, nitundu judongo pa silamu gi ringo man lwiny ucaku. Kadong Amito adok i kabedo mi lwiny - ento eca ubedu paru mi paru kende - man i ajikine abino ku paru mi mondo ngo i kabedo mi lwiny. I ngei ma jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ucidho i lwiny mi Tabuk, cwinya lith ucaku wok i wiya. Kinde ma awok woko i pacu ma ceng ceng, anwango nya ngati moko mbe ma acopo rombu kudu mako dhanu ma timo lembe mi ndra nyo dhanu ma goro ma Allah Azza Wa Jalla umiyu igi tic. Ikinde marom, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam upoi ngo ira nitundu etuc i Tabuk. I ngeye, kinde ma ebedo ikind jurimu pare, epenju nya; 'Pirango ma Ka'ab bin Malik ubinu ngo kudwa? ' Jarimu moko kud i Bani Salimah udwoko kumae; 'O Jakwenda pa Mungu, nen calu Ka'ab bin Malik paru pire gire makadhu lwiny eni? ' Kinde ma ewinjo wec pa jarimbe, Muadz bin Jabal uwacu; 'Hey jahera, lembe marac ma iwacu! Ku nying pa Mungu, O Jakwenda pa Mungu, angeyo nia Ka'ab bin Malik utiye ngati maber. I ngeye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ubedo moth. Kinde ma ebedo moth kumeno, ndhundhu eneno jadhum moko ma utingo helmet mi cuma ma ubedu tek ni ngeyo. I ngeye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Icopo bedu Abu Khaitsamah? ' Ewok nya ngati eni ubedo Abu Khaitsamah Al Ansari andha, jarimbe moko ma ugam umio kony ma romo sha' pa date kinde ma ju ma timo lembe marac ikume. Ka'ab bin Malik uwacu; 'Kinde ma awinjo nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ubedu ka yube ka dwogo kud i lwiny mi Tabuk, cwinya upong ku can. I ngeye acaku yubu the lembe mi ndra. Awacu ira giri; 'The lembe ango ma copo laru an kud i ngei pa jabila? ' Mi daru peko eni, apenjo kony ibang juru ot para ma copo miya paru. Kinde ma ngati moko uwacu ira nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam udaru tuc i adhura mi Medina, the lembe mi ndra ugam rwinyo kud i wiya. I ajiki ne anwango nya acopo ngo ni goyo ndra ni jabila sallallaahu 'alaihi wasallam kadi nyanok de. Pieno, umitu awac ire lemandha. I ngeye nyanok, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam utuc i adhura mi Medina. Calu ma kubang ceng, ecidho ndhundhu i ot pa Mungu - calu ma ubedu kura pare kare ku kare ka ewok kud i wotho i kabedu moku - pi timo rwo. I ngei timo rwo mi sunnah, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ugam uweco ku jurimu pare pio pio. I ngeye, jurimu moko bino ma gibedo ungo ku saa mi lwiny ku ju ma lubo dini pa silamu man giweco ire the lembe matung tung ku kwero. Juyero nia dhanu makadhu pyer abora ma gimondo ngo i lwiny ne. Ewok nya jabila ujolo lembe pa ju ma gimondo ngo i lwiny, ekwongiri igi, ekwayu kisa igi, man emiyo gin ma gi kano i adunde migi ni Allah. I ngei kare manok, abino neno Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. I ngei mothe, evunju calu vunju pa ngati ma ngei cwiny. I ngeye ewacu kumae; 'Bin kae! ' I ngeye awotho kago i bange nitundo abedo i nyime. I ngeye, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam upenju kumae: 'Pirango ma ibecidho ngo i lwiny, O Ka'ab? Ilar ungo ni miyo kum man tipo peri ni Islam? ' Adwoko; 'O Jakwenda pa Mungu, ku Mungu, tek abedo ceng ku ngati mukende ma epe in, angeyu niya abibedo agonya kud i ngei cwinye pi the lembe man lembe ma awacu. Ento, ku Allah, angeyo niya kawoni amiyu iri the lembe ma upong ku ndra kara kud ibed ku ngei cwiny, te Andha, Allah re ma umitu icwiny ikuma. Ka anyutho iri, O Jakwenda pa Allah, the lembe para ma atira man ma atira, man ibecayu ira pi the lembe eno, ci abi jolo ku mutoro. Wek Allah upok ira ku wec para ma atira. Ku nying pa Allah, oro moko mbe ma copo juku an ni bedo i lwiny. Ku nying pa Allah, nangu abedo m'umbe kony i kare ne kadi nangu abedo ku gum manok mi mondo i lwiny ku ju ma lubo dini pa silamu. Kinde ma ewinjo lembe maeni, jakwenda pa Mungu uwacu: 'Ngati eni uwacu lembe mandha man ma atira. Pieno, cung nitundu Allah umii iri tam'. I ajiki a ay malu man awok kud i thenge pare. I ngeye nyanok, dhanu mapol kud i Bani Salimah ulubo tokgi man giwacu; 'O Ka'ab, ku Allah, con wangeyo ngo niya itimo dubo/dubo. I andha, iweco ngo the lembe ni jakwenda pa Allah calu the lembe ma jurimo mukende ma gicidho ngo i lwiny giwacu. Andha, istighfar pa Jakwenda pa Allah kende re ma jwigo dubo peri. Ka'ab bin Malik uwacu ingeye; 'Ku Allah, kare ku kare gi nyayu lembe marac i iya nitundo ma amito adok i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man i ngeye aloko ira giri'. Ka'ab bin Malik uwacu; 'Nyo ngati moko nuti ma wok i wang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam calu an? ' Dhanu pa Bani Salimah udwoko; 'Eyo. Dhanu mukende ario ma calu in utiye. Dhanu ario ne giwacu ni jakwenda pa Allah lembe ma iwacu man jakwenda pa Allah udwoko igi calu ma edwoko iri'. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngeye apenju; 'Dhanu aryo eni gi anga, jurimo? ' Gin, Bani Salimah, gi dwoko; 'Dhanu aryo eni gi ubedo Murarah bin Rabi'ah Al Amin man Hilal bin Ummayah Al Waqifi'. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngeye giweco ikum jurimo ario ma ber ma ugam ucungo i lwiny mi Badr man gin ario zoo gipore ni bedo lanyuth maber. I ngeye, aweko kinde ma giweco ikum dhanu aryo eni ira. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngei nindu manok, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ukwero ju Muslim ni wecu kud wan adek ma wabedo ngo i lwiny mi Tabuk. Nicaku ku kare eno, ju ma lubo dini pa silamu ucaku bedo cen kudgi man giloko paru migi ikum wan adek nitundu ngom eni udoko ni piny manyen iwa. Nen calu, ngom eni epe ngom ma abedo iwie con man eni ubedo pi dyewor pyer abic. Jurimo para ario ma gibedo ngo i lwiny mi Tabuk kawoni gicungo ku can i ot migi ka ywak, ento an abedo awobi ma tek man ma tek. Amediri ku timo lembe maber man atimo tic ma kubang ceng calu ma nja. Awok kud i ot, adok i ot pa Mungu pi bedo i rwo mi kanisa ku ju Muslim mukende, man awotho i soko kadi nang ngati moko ope ma mitu wecu kuda. Nindo moko awok i bang Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam man amothe kinde ma ebedo i kom pare ingey rwo. Apenje gira; 'Nyo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam bi loko dhoge ni dwoko foc nyo epe? I ngeye alego ceng ku jakwenda pa Allah ma aneno kude. Kinde ma abe yiko lega, en enena. Man kinde ma aloko wange i bange, ewotho wange kud i banga.' I ngei bedo kende pi kare malac kud ikind ju ma lubo dini pa Jumulembe pa Yehova, acidho kawothu nitundo awok i kor podho pa Abu Qatadah. Abu Qatadah ubedo wod pa nera - nyamira - man etiye ngati ma amaro. Kinde ma atuc keca, adwoko ire moth. Re'pare An, ku Allah, edwoko ngo foc para kadi nyanok de. I ajiki anwango tego cwiny mi penje; 'O Abu Qatadah, akwo iri i nying Allah, ingeyo ngo niya amaro Allah man jakwenda pare andha? ' Ewok nya Abu Qatadah ubedu ling kende. I ngeye adwoko wec para kendu ku kwero calu wang mir acel. Ento ebedo moth. I ngeye adwoko lembe ma awacu man edwoko; 'Andha Allah ku jakwenda pare gingeyo lembe eni maber'. Kinde ma awinjo wec pare, pig wanga upong i wanga man adok i pacu ma abewotho i podho. Kinde ma abewothu i soko mi Medina, jadit moko kud i ngom mi Syria ma ubedu ka lworo cam i adhura mi Medina upenju kumae; 'Nga ma copo nyuthu ira kama Ka'ab bin Malik utiye i iye? ' I ngeye dhanu unyutho ira nitundu jal ne ubinu ira man emiyu ira waraga kud ibang rwoth Ghassan. Pi en ang'eyo kwanu man kyewo, ang'eyo bende lembe ma nwang'ere i waraga. Ewok nya lembe ma nwang i waraga ne utiye ma e; 'Wawinjo nia jarimu peri - ma the lembe pa Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam - uketho ibedo cen kud ikind dhanu, ento Rwoth peri gire eweki ngo kumeno. Pieno, bino iri, wabikonyi andha'. I ngei kwanu waraga ne, awacu; 'I andha, waraga eni de ubedo peko ira'. I ngeye akethe i oven man awange nitundo etho. I ngei nindu pyer angwen mi jwigo dhanu kud i kanisa, edoko ni nyuthu pa Mungu uwok ungo piny. Nindo moko, jakwenda pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ubino i banga man emio kwenda; 'O Ka'ab, andha jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ungolo iri nia iwek mon peri'. Apenju; 'Acopo poko nyo ango? ' Jakwenda udwoko; 'Umitu ngo ipokiri. Ento, jwigo kende man kud ibed ceng ikume.' I ngeye awacu ni dhaku para; 'O nyamira, umitu idok i pacu ibang junyodo peri man ibed kugi nitundu Allah umio tam maleng ikum lembe eni'. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngeye nyanok, dhaku pa Hilal bin Umayyah ucidho ibang jakwenda pa Mungu man epenju; 'O Jakwenda pa Mungu, Hilal bin Umayyah utiye muti man epe ku jurutic. Pieno, wek abed ku twero ikume'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Ungo. Ber ka ibedo ngo kude mir acel man ecopo bedu ngo ceng kudi pi kare manok. Dhaku pa Hilal ubedo moth man uwacu; 'Ku Allah, O Jakwenda pa Allah, kawoni dong epe ku miti mi kwo. Ebedo ka ywak kare ku kare, nicaku ma enwangu peko eni nitundu kawoni.' Ka'ab bin Malik uwacu; Dhanu moko kud i pacu para giwacu; 'Umitu ipenj jakwenda pa Allah pi twero ikum lembe pa dhaku peri. Pien Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam en gire emio twero ni Hilal bin Umayyah ni gwoko cware. Ka'ab bin Malik uwacu; 'Abipenjo ngo twero ibang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ikum lembe pa dhaku para. Pien, kadi kudu, nangeyo ngo adwogi pa Rasulullah ka apenje pi twero podi atiye nyathin.' Ka'ab bin Malik uwacu; 'Ebedo nya eca umediri pi dyewor apar, uketho edoko dyewor pyer abic iwa nicaku i kare ma Jumulembe pa silamu jukwero gi ni wecu kuda. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngeye atimo rwo mi uthieno i diewor mir abic i ngeye pa ot. Kinde ma abedo piny i rwo, cwinya upong ku can man can. Ebedo calu Ngom ma lac eni nen ni nya yot ira. I ngeye nyanok awinjo ngati moko ubekok matek iwi polo; 'O Ka'ab bin Malik, bed kud anyonga! ' Ci apodho piny man angeyu niya dong atie agonya kud i peko para. Ka'ab bin Malik uwacu; 'I ngeye, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu ni ju ma lubo dini pa silamu nia edaru