Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Ahmad : 20546
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا ذِي مَالٍ وَذِي هَيْئَةٍ فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا فَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَلَفَكَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَنَا خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَنَا فِيمَا بَعْدُ قَالَ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ وَجَعَلَ يَبْكِي قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ قَالَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ رَجُلًا عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ سِنِينَ قَالَ فَقُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَأُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ قَالَ أَبِي قَالَ أَبُو النَّضْرِ قَالَ سُلَيْمَانُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ قَالَ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ أَتَانِي فَقُلْتُ مَا حَبَسَكَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَهُ عَلَى دِينِكَ قَالَ فَقُلْتُ مَا يَقُولُ النَّاسُ لَهُ قَالَ يَقُولُونَ إِنَّهُ شَاعِرٌ وَسَاحِرٌ وَكَاهِنٌ قَالَ وَكَانَ أُنَيْسٌ شَاعِرًا قَالَ فَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكُهَّانِ فَمَا يَقُولُ بِقَوْلِهِمْ وَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَوَاللَّهِ مَا يَلْتَامُ لِسَانُ أَحَدٍ أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ هَلْ أَنْتَ كَافِيَّ حَتَّى أَنْطَلِقَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ فَكُنْ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ عَلَى حَذَرٍ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا لَهُ وَقَالَ عَفَّانُ شِيفُوا لَهُ وَقَالَ بَهْزٌ سَبَقُوا لَهُ وَقَالَ أَبُو النَّضْرِ شَفَوْا لَهُ قَالَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى قَدِمْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ قَالَ فَأَشَارَ إِلَيَّ قَالَ الصَّابِئُ قَالَ فَمَالَ أَهْلُ الْوَادِي عَلَيَّ بِكُلِّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَغَسَلْتُ عَنِّي الدَّمَ فَدَخَلْتُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا فَلَبِثْتُ بِهِ ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ مِنْ بَيْنِ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ وَمَا لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سَخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلُ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ أَضْحِيَانٍ وَقَالَ عَفَّانُ أَصْخِيَانٍ وَقَالَ بَهْزٌ أَصْخِيَانٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فَضَرَبَ اللَّهُ عَلَى أَصْمِخَةِ أَهْلِ مَكَّةَ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ غَيْرُ امْرَأَتَيْنِ فَأَتَتَا عَلَيَّ وَهُمَا تَدْعُوَانِ إِسَافَ وَنَائِلَ قَالَ فَقُلْتُ أَنْكِحُوا أَحَدَهُمَا الْآخَرَ فَمَا ثَنَاهُمَا ذَلِكَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ وَهَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَمْ أُكَنِّ قَالَ فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ مِنْ الْجَبَلِ فَقَالَ مَا لَكُمَا فَقَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَا مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ قَالَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَصَاحِبُهُ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ صَلَّى قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَقَالَ عَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَهَا عَلَى جَبْهَتِهِ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنِّي انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ قَالَ فَأَرَدْتُ أَنْ آخُذَ بِيَدِهِ فَقَذَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ مِنْ بَيْنِ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ قَالَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ وَإِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا حَتَّى فَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ قَالَ فَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا فَلَبِثْتُ مَا لَبِثْتُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ وُجِّهَتْ إِلَيَّ أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ وَلَا أَحْسَبُهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ لَعَلَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ قَالَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُ أُنَيْسًا قَالَ فَقَالَ لِي مَا صَنَعْتَ قَالَ قُلْتُ إِنِّي صَنَعْتُ أَنِّي أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ قَالَ فَمَا لِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ ثُمَّ أَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ فَمَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَتَحَمَّلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ بَعْضُهُمْ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَقَالَ يَعْنِي يَزِيدَ بِبَغْدَادَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا قَدِمَ فَقَالَ بَهْزٌ إِخْوَانُنَا نُسْلِمُ وَكَذَا قَالَ أَبُو النَّضْرِ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ خُفَافُ بْنُ إِيمَاءِ بْنِ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَقَالَ بَقِيَّتُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ بَقِيَّتُهُمْ قَالَ وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَانُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَقَالَ بَهْزٌ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ إِيمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ فَقَالَ أَبُو النَّضْرِ إِيمَاءٌ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ بِإِسْنَادِهِ
Wakatwaambila [Yazid bin Harun] wakatwaambila [Sulaiman bin Al Mughirah] wakatwaambila [Humaid bin Hilal] kuzwa kuli [Abdullah bin Shamit] wakati; [Abu Dzar] wakaamba kuti; 'Twakali kusiya musyobo wesu, musyobo wa Ghifar. Chiindi chiingi bakali kuchita kuti mwezi wa haram ube uutali mumulawo, kusikila mebo, mwanookwesu Unais, abamaama nibakazwa mumusyobo wesu. Kuzwa waawo, twakakkala kuŋanda yamunyina wabamaama besu -malume. ulijisi busyu buvwubide alimwi bubotu. Banabokwabo bamaama besu - bamalume - bakali kutulemeka loko akutulanganya kabotu, pesi kumamanino musyobo wamunyina wabamaama wakatufwida bbivwe. Bakati kuli munyina wabamaama besu; 'Nutali aŋanda, Unais ulalwana amukwasyi wako'. Munyina wabamaama naakasika, wakatwaambila nzyaakaamba musyobo wakwe, aboobo twakazwangana; 'Mubwini, malume wakasofwaazya bubotu oobo malume mbwaakatupa chiindi choonse eechi. OIeh, nkaambo kaako, nkubotu kuti twaandaana kukabe kutamani'. Mpoonya twakatalika kulibambila zintu zyakuunka kwesu, kakuli munyina wabamaama wesu wakali kulibonya kuusa akupukunya busyu bwakwe bwakazwide misozi ashati lyakwe kumwi kalila. Kumamanino twakazwa kuŋanda yamunyina wabamaama kusikila twakasika afwaafwi aMecca. Limwi zuba Unais wakasinsima aatala amuntu umwi wakali andiswe aangamela. Mpawo walo abamaama besu bakayinka kuli shaman. Chakazyibwa kuti shaman wakalumbaizya Unais. Kakutanainda chiindi chilamfu, Unais abanyina besu bakapiluka kuzookkala andiswe. Abu Dharr wakati; 'O muzyukulu wangu, ndalomba kuti uzibe kuti ndakali kupaila kwamyaka yotatwe nketanaswaangana a Rasulullah Shallallahu 'Alaihi Wa Sallam'. Ime -Abdullah bin Ash-Shamit- wakabuzya; 'Malume upailila bani?' Abu Dzar wakasandula; 'Ndilapailila Allah'. Mpawo mebo - Abdullah bin Ash-Shamit - ndakabuzya alimwi; 'Aboobo ino nkuli nkomulanga aawo nomupaila?' Abu Dzar wakasandula; 'Ndili mukulanga nzila eeyo Allah Subhanahu wa Ta'ala njayanda. Ndakali kupaila mipailo ya Isha kusikila kumamanino aamasiku. Mpawo ndakalala mbuli muntu uuyubide'. Taata wangu wakati; [Abu An Nadlr] wakati; [Solomon] wakati; Mbuli kuti ndakali muntu wakali kuyubila, kusikila zuba lyakandimweka'. Unais wakati kuli ndime; 'Ndiyanda kunjila mudolopo lya Mecca. Aboobo, kondileka ndiunke kusikila ndipiluke kulinduwe'. Mpawo Unais wakazwa. Zyakazo chaamba kuti wakachedwa kundiswaangana. aboobo ndakamubuzya; 'Ninzi chakakulesya?' Unais wakasandula; 'Ndakaswaanganya mwaalumi - mudolopo lya Mecca - uuyeeya kuti Allah Azza wa Jalla nguwakamutuma, kuboneka kuti awalo ulaachikombelo chako'. Ndakabuzya nguwe; 'Ino bantu bamuyeeya buti?' Unais wakasandula; 'Bantu baamba kuti wakali sikweema, simasalamuzi, asi shaman'. Aawo, Unais lwakwe mwini ngusikweema. Unais wakati; 'Ndakamvwa masalamuzi aabasyaabusongo, pesi taali mbuli nzyobaamba bantu aabo. Alimwi mebo lwangu ndakasola kweezyanisya majwi aakwe amilimo yabasikulemba zyakuzekaula bazyibidwe kapati. Pesi, muli Allah, majwi aakwe teensi akali zyakuzekaula pe. Kuli Allah, masimpe eezyo bantu nzyobaamba nzyamasimpe, mpawo mbabo bakabeja'. Mpawo Abu Dzar wakati; 'Sena inga wandizumizya kuti ndikabone muntu ngowaamba!' wakasandula; 'Iyi, pesi kocenjela kubantu bakuMecca, nkaambo tabamuyandi akumusulaika pe'. 'Affan wakaamba kuti 'Syiifu lahu' -wakamusulaika-, mpawo [Bahz] wakaamba kuti 'Sabaquu lahu' -wakamunyemya-, mpawo [Abu An Nadlr] wakaamba kuti 'Syafau lahu' -wakamusulaika-'. Abu Dar wakayinkila kunembo; Mpawo ndakayinka ku Mecca. Mpawo mebo wakaswaangana aumwi wabantu bakali kukkala mudolopo lya Makkah walo wakazumanana kulibonya kuti ulikompeme mpawo wakabuzya; 'Ino muntu ngoyeeya kuti wakasanduka -Ash-Shabi- uli kuli?' Muntu ngondakabuzya chiindi wakanditondezya mpawo wakati; 'Ino Ash-Shabi nzi?' Mpoonya muntu ooyo wakandisowela bulongo amafwuwa kusikila ndakawida ansi akufwa nsoni. Abu Dharr wakati; 'Nikwakainda chiindi ndakabuka mpawo ndakabuka mbuli chikozyano chisalala. Mpawo ndakayinka kumugoti waZamzam kuyoosanzya bulowa kuzwa kuzilonda zyakaletwa akusowa bulongo amafwuwa. Kuzwa waawo, ndakanywa maanzi aa zam-zam. Kuzwa waawo ndakakkala kuŋanda yamwana wamalume wangu kwamazuba aali makumi otatwe, syikati amasiku kakunyina chakulya kunze lyamaanzi aa zam-zam. OIeh, aboobo, tazigambyi kuti aachiindi eecho mubili wangu wakaneneya mpawo mwida lyangu lyakaneneede mbichaani kakunyina kulimvwa nzala. Abu Dharr wakati; 'Busiku bumwi, aawo mwezi uuzwide nowakali kumweka, -['Affan] wakaamba amweendelezi 'Ashkhiyan' -wakali kumweka loko-, mpawo [Bahz] awalo wakaamba amweendelezi nguwenya, nkokuti 'Ashkhiyan', mbubonya mbwaakachita [Abu An Nadlr] - munzi wa Makkah wakalimvwa kuti ulinyina bantu, kwakali kulibonya kuti Allah wakajala matwi aabantu ba Makkah achiindi eecho, wakali kuchita Tawaf kuzyunguluka Kaaba, kunze lyabamakaintu bobile bakali kupaila kumituni Isaf a Nailah. Bamakaintu bobile bakaboola kulindime, mpawo ndakati; 'Kokwata buyo umwi akati kamituni yobile kulindinywe nyoonse!' Chakajanwa kuti boonse bobile bakanyemede mpawo bakaboola kulindime. Mpawo ndakati alimwi kuli mbabo boonse bobile; 'Sena ooyu mutuni taupangidwe buyo amaplanga mpawo tandiyandi pe kuzyiba zina lyawo'. Kumamanino bamakaintu bobile aaba bakazwa mpawo kabati; 'Ikuti kakuli buyo bantu bamwi bamusyobo wesu okuno, nitwakali kunga twakumbila lugwasyo lwakuyiisya mwaalumi oyo chiiyo. Kakutanainda chiindi chilamfu, Rasulullah Sallallahu 'Alaihi Wa Sallam a Abu Bakar, aabo bakasika buyo kubusena oobo, bakaswaangana abamakaintu bobile aaba. Rasulullah wakabuzya bamakaintu bobile aaba kuti: 'Niinzi chakachitika kuli ndinywe nobabili?' Bamakaintu bobile bakaingula kuti; 'Kuli muntu wakasanduka -Ash-Shabi'- wiimvwi aakati ka Kaaba achiteni chakwe'. Kuzwa waawo, Rasulullah Sallallahu 'Alaihi Wa Sallam wakabuzya kuti: 'Ino wakamwaambila nzi nyoonse nobilo?' Boonse bobile bakasandula; 'Mwaalumi wakaambaula andiswe mumajwi aausa kapati'. Mpawo walo amweenzinyina bakaboola mpawo bakamyonta bbwe lisiya. Kuzwa waawo, wakachita tawaf'. Abu Dzar wakayinkila kunembo; 'Kuzwa waawo ndakaboola kuli nguwe. Mpawo ndime ndakasaanguna kumujuzya amajwi aachi Islamu, mpawo wakasandula kuti; "Alaika wa Rahmatullah, nduwe ni?" Abu Dharr wakati; Ndakaingula kuti; 'Ndazwa kumusyobo waba Ghifar'. Mpawo wakazungaanya janza lyakwe mpawo walibika ankumu yakwe, mumoyo wangu ndakati; 'ambweni tayandi pe nkaambo ndizwa kumusyobo waba Ghifar'. Mpawo ndakayanda kumujata kujanza, asi mweenzinyina mupati - Abu Bakar - wakandikasya. Mubunike, ulizyi zyiingi aatala aMutumwa wa Allah kwiinda ndime. Kuzwa waawo wakandibuzya kuti: 'Ino walikuzwa lili mubusena obu?' Ndakaingula kuti; 'Ndakali aano kwamazuba aali makumi otatwe'. Wakabuzya alimwi kuti: 'Ino nguni uukupa chakulya?' Ndakaingula kuti; 'Kunyina chakulya changu kunze lyamaanzi aaZamzam. Oh, nkakaambo kaako ncondiboneka kuti ndineneede alimwi mwida lyangu lilineneede asyoonto aboobo tandilimvwi nzala'. Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Maanzi aa Zam-zam masimpe alizwide zilongezyo alimwi ajisi ma protein miingi'. Kuzwa waawo Abu Bakr wakati; 'O Mutumwa wa Allah, ndileke ndilye anguwe chakulya chamansiku'. Mpawo Rasulullah a Abu Bakr bakazwa kuya kunganda yabo mpawo andime ndakainka ambabo. Abu Bakr wakajalula ng'anda yakwe mpawo wakatujanina waini wa Thaif. Ooko kwakali kulya kutaanzi nkondakalya. Ndakakkala kwakaindi kaniini, mpawo wakati: 'Masimpe Ndakapegwa nyika iijisi misamu myiingi ya date palm, mpawo ndakayeeya kuti yakali Yathrib - Medina -. Sena ulilibambilide kwaambilizya njiisyo zyangu kubantu bako? Allah Azza wa Jalla agwasye bantu bako kwiinda mukusoleka kwako mpawo akupe bulumbu bwakutola da'wah yako kuli mbabo'. Kuzwa waawo, ndakayinka ku Unais. Mpawo Unais wakamubuzya kuti; 'Ninzi nchowakachita aawo, O Abu Dharr?' Ndakaingula kuti; 'Ndasanduka kuba muna Islamu mpawo ndili musyomi'. Unais wakati; 'Mubwini, ambebo tandizisulide pe njiisyo zyako zyabukombi. Alimwi kozyiba, masimpe ndasanduka kuba muna Islamu mpawo ndili musyomi'. Kuzwa waawo twakayinka kuli bamaama besu. Zyakazo chaamba kuti awalo wakati; 'Ndilaciyanda ncobeni bukombi bwako. Aboobo, andime ndiyanda kusanduka kuba Mozilemu akusyoma - muli Allah -'. Kuzwa waawo twakapiluka kudolopo lyesu, nkokuti Ghifar, kwakajanwa kuti bamwi akati kabo bakasanduka kuba ba Mozilemu katanasika Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam ku Medina, -[Yazid] wakaamba; Baghdad, aawo bamwi nibakati, 'naasika...'. [Bahz] wakati; 'bakwesu besu bakasanduka kuba ba Mozilemu'. Mbombubo [Abu An Nadlr] mbwaakaamba - Musololi wabo aachiindi eecho wakali Khufaf bin Aima bin Rahadlah Al Ghifari. Aawo, chisela chamusyobo waba Ghifar bakati; 'Chiindi Rasulullah Sallallahu 'Alaihi Wa Sallam nayoosika ku Medina, mpawo tuyoosanduka kuba Mozilemu'. Mufutuli naakasika ku Medina, chisela chabo bakasanduka kuba ba Mozilemu. Kakutanainda chiindi chilamfu kuzwa waawo, musyobo waba Aslam wakaboola akwaamba kuti; 'O Mutumwa wa Allah, banabokwabo - musyobo wa Ghifar - bakasanduka kuba Mozilemu. Aboobo, aswebo tuyanda kusanduka kuba Mozilemu'. Naakamvwa majwi aaya, Rasulullah Sallallahu 'Alaihi Wa Sallam wakati: 'Ghifar, Allah alekelele misyobo ya Ghifar a Aslam, Allah ape lukwabililo aluumuno kumusyobo wa Aslam'. [Bahz] wakaamba alugwalo lwakulemba; 'Aawo, musololi wabo wakali Ima` bin Rakhshah, mpawo [Abu An Nadlr] wakati; 'Ima' Abdullah wakatwaambila, wakatwaambila kuti [Hudbah] wakatwaambila [Sulaiman bin Al Mughirah], mpawo wakaamba hadith mbuli atala aawa antoomwe a sanad'.