Imam Ahmad : 20198

حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كُنَّا عِنْدَهُ فَقَالَ الْقَوْمُ إِنَّ نَوْفًا الشَّامِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ الَّذِي ذَهَبَ يَطْلُبُ الْعِلْمَ لَيْسَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ مُتَّكِئًا فَاسْتَوَى جَالِسًا فَقَالَ كَذَلِكَ يَا سَعِيدُ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ ذَاكَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ نَوْفٌ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى صَالِحٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى أَخِي عَادٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ قَوْمَهُ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ قَالَ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنِّي وَأَوْحَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَيْهِ أَنَّ فِي الْأَرْضِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ وَآيَةُ ذَلِكَ أَنْ تُزَوَّدَ حُوتًا مَالِحًا فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ حَيْثُ تَفْقِدُهُ فَتَزَوَّدَ حُوتًا مَالِحًا فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرُوا بِهِ فَلَمَّا انْتَهَوْا إِلَى الصَّخْرَةِ انْطَلَقَ مُوسَى يَطْلُبُ وَوَضَعَ فَتَاهُ الْحُوتَ عَلَى الصَّخْرَةِ وَاضْطَرَبَ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا قَالَ فَتَاهُ إِذَا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثْتُهُ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ فَانْطَلَقَا فَأَصَابَهُمْ مَا يُصِيبُ الْمُسَافِرَ مِنْ النَّصَبِ وَالْكَلَالِ وَلَمْ يَكُنْ يُصِيبُهُ مَا يُصِيبُ الْمُسَافِرَ مِنْ النَّصَبِ وَالْكَلَالِ حَتَّى جَاوَزَ مَا أُمِرَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ { آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا } قَالَ لَهُ فَتَاهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ { أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ } أَنْ أُحَدِّثَكَ { وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ } { فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا } { قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ } فَرَجَعَا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا يَقُصَّانِ الْأَثَرَ حَتَّى إِذَا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَأَطَافَ بِهَا فَإِذَا هُوَ مُسَجًّى بِثَوْبٍ لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ أَنْتَ قَالَ مُوسَى قَالَ مَنْ مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ عِنْدَكَ عِلْمًا فَأَرَدْتُ أَنْ أَصْحَبَكَ { قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا } { قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا } قَالَ فَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أَفْعَلَهُ { قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا } { قَالَ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ } خَرَجَ مَنْ كَانَ فِيهَا وَتَخَلَّفَ لِيَخْرِقَهَا قَالَ فَقَالَ لَهُ مُوسَى تَخْرِقُهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا { لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا } { قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا } فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى غِلْمَانٍ يَلْعَبُونَ عَلَى سَاحِل الْبَحْرِ وَفِيهِمْ غُلَامٌ لَيْسَ فِي الْغِلْمَانِ غُلَامٌ أَنْظَفَ يَعْنِي مِنْهُ فَأَخَذَهُ فَقَتَلَهُ فَنَفَرَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ ذَلِكَ وَقَالَ { أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا } قَالَ فَأَخَذَتْهُ ذَمَامَةٌ مِنْ صَاحِبِهِ وَاسْتَحَى فَقَالَ { إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ } لِئَامًا { اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا } وَقَدْ أَصَابَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام جَهْدٌ فَلَمْ يُضَيِّفُوهُمَا { فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ } قَالَ لَهُ مُوسَى مِمَّا نَزَلَ بِهِمْ مِنْ الْجَهْدِ { لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ } فَأَخَذَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام بِطَرَفِ ثَوْبِهِ فَقَالَ حَدِّثْنِي فَقَالَ { أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ } { وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا } فَإِذَا مَرَّ عَلَيْهَا فَرَآهَا مُنْخَرِقَةً تَرَكَهَا وَرَقَّعَهَا أَهْلُهَا بِقِطْعَةِ خَشَبَةٍ فَانْتَفَعُوا بِهَا وَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ كَانَ طُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًا وَكَانَ قَدْ أُلْقِيَ عَلَيْهِ مَحَبَّةٌ مِنْ أَبَوَيْهِ وَلَوْ أَطَاعَاهُ لَأَرْهَقَهُمَا { طُغْيَانًا وَكُفْرًا } { فَأَرَدْنَا أَنْ يُبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا } وَوَقَعَ أَبُوهُ عَلَى أُمِّهِ فَعَلِقَتْ فَوَلَدَتْ مِنْهُ خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً وَأَقْرَبَ رُحْمًا { وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }

Dywedwyd wrthyf fod [Abu Bakr Abdullah bin Muhammad bin Abu Syaibah] wedi dweud wrthym [Ubaidulllah bin Musa] o [Isra`il] o [Abu Ishaq] o [Sa'id bin Jubair] o [Ibn Abbas], 'Pan oeddem wrth ochr Ibn Abbas' yn sydyn dywedodd grŵp o bobl, 'Yn wir, dywedodd Shami nad oedd y person a aeth i geisio gwybodaeth Nauf yn ceisio gwybodaeth. o Israel?' tra ar y pryd Ibnu Abbas pwyso yn ôl ac yna eistedd i fyny yn syth a dweud, '-Really- fel 'na, O Sa'id?' Atebais, 'Ie. Clywais ef yn dweud hynny'. Yna dywedodd Ibn Abbas, ‘Mae Nauf wedi dweud celwydd, mae [Ubay bin Ka’b] wedi dweud wrthyf ei fod wedi clywed y Proffwyd sallallaahu’ alaihi wasallam yn dweud: ‘Cawod Allah Ei drugaredd arnom ni ac ar y Proffwyd Salih, bydded hefyd yn cael ei dywallt arnom ni ac ar fy mrawd ‘Ad’. Yna dywedodd: 'Yn wir, un diwrnod gwnaeth Musa Alaihis Salam araith i'w bobl, dywedodd, 'Rwy'n gobeithio mai'r person callaf ar y ddaear yw fi'. Felly dyma Allah Tabaaraka wa Ta'ala yn datgelu iddo, 'Yn wir ar y ddaear mae yna bobl sy'n gallach na chi. Y cliw y gallwch chi ei ddefnyddio i ddod o hyd iddo yw, cael pysgodyn môr hallt, os ydych chi'n dweud ichi golli'r pysgodyn, yna dyna lle y mae'. Yna Musa yn arfogi ei hun â physgodyn, yna ynghyd â'i was cerddodd nes cyrraedd y man a orchmynnodd, a phan ddaeth at graig fawr, Musa a aeth i chwilio am Khidlir. Yn y cyfamser gosododd y gwas y pysgod ar y garreg fawr. Felly ymdrechodd y pysgod a syrthiodd i'r môr. Dywedodd ei was wrtho'i hun, 'Os daw Proffwyd Allah sallallaahu' alaihi wasallam - Musa - yna dywedaf wrtho - am y pysgodyn coll -. Ond mae Satan wedi gwneud iddo anghofio. Yna cerddodd y ddau nes cael hyd i'r hyn a fyddai teithiwr yn ei ganfod - wedi blino -, meddai Musa wrth ei was, '-Dewch yma ein bwyd; yn wir teimlwn yn flinedig o herwydd ein taith-' -Qs. Al Kahf: 62-. Yna dywedodd ei was wrtho, ‘O Broffwyd Allah,’ - a wyddech chi, pan oeddem yn chwilio am loches yn y graig, i mi anghofio mewn gwirionedd - i ddweud am - y pysgodyn hwnnw a doedd neb wedi anghofio dweud wrthyf am y peth ac eithrio'r satan, a chymerodd y pysgod ei ffordd i'r môr mewn ffordd ryfedd iawn '. Dywedodd Moses: 'Dyna -y lle- rydyn ni'n chwilio amdano'. Yna dychwelodd y ddau, gan ddilyn eu traed gwreiddiol- ' -Qs. Al Kahf: 63-64-. Yna dychwelodd y ddau i ddilyn eu hôl troed gwreiddiol, nes cyrraedd craig fawr, pan ddaeth Moses o amgylch y graig. Yna cyfarfu Musa â rhywun yn gwisgo lliain yn gorchuddio ei ben, yna cyfarchodd Musa ef ac ymatebodd. Yna gofynnodd y person, 'Pwy wyt ti?' Atebodd Musa, 'Moses'. Gofynnodd y dyn eto, "Pa Moses?" Atebodd Moses, "Moses o feibion ​​Israel." Dywedodd Musa eto, 'Cefais newyddion bod gennych chi wybodaeth, felly rwyf am fynd gyda chi'. Atebodd Khidlir, 'Yn wir, ni fyddwch byth yn gallu bod yn amyneddgar gyda mi'. Dywedodd Musa: 'Bydd Duw yn fodlon, fe'm cewch yn berson amyneddgar, ac ni fyddaf yn eich gwrthwynebu mewn unrhyw fater'. Dywedodd Khidlir yn ôl, 'Sut y gallwch chi fod yn amyneddgar gyda rhywbeth nad oes gennych chi ddigon o wybodaeth amdano eto?' Atebodd Musa, 'Rwyf wedi cael gorchymyn i'w gario allan. Felly gyda chaniatâd Allah byddwch yn dod o hyd i mi fel claf'. Dywedodd Khidlir: 'Os dilynwch fi, yna peidiwch â gofyn imi am unrhyw beth, nes i mi fy hun ei egluro i chi'. Felly cerddodd y ddau, nes dod i mewn i'r cwch fod rhywun yn dod allan o'r cwch. Yn y cyfamser enciliodd Khidlir am yn ôl a gwneud twll yn y cwch. Felly dyma Moses yn dweud wrtho, “Pam wnaethoch chi dwll yn y cwch, ac o ganlyniad fe suddoch chi cadw'r teithwyr yn ddiogel? Yn wir, rydych wedi gwneud camgymeriad mawr'. Dywedodd Khildir, 'Oni ddywedais: 'Yn wir ni fyddwch byth yn amyneddgar gyda mi'. Atebodd Musa, 'Peidiwch â'm cosbi am fy anghofrwydd a pheidiwch â bod yn faich arnaf ag unrhyw anawsterau yn fy materion'. Cerddodd y ddau wedyn nes dod at griw o blant oedd yn chwarae ar y traeth, ac roedd un ohonyn nhw ar ei ben ei hun. Yna gafaelodd Khidlir ynddo a'i ladd, yna ar unwaith rhedodd Musa a dweud, 'Pam yr wyt yn lladd enaid pur, nid oherwydd iddo ladd rhywun arall? Yn wir, rydych wedi gwneud rhywbeth o'i le'. Dywedodd Khidlr : ' Oni ddywedais i wrthych na fyddech yn gallu bod yn amyneddgar gyda mi?' Roedd Musa yn teimlo embaras a dywedodd Musa: 'Os gofynnaf ichi am rywbeth ar ôl y tro hwn, peidiwch â gadael i mi fynd gyda chi, a dweud y gwir rydych wedi rhoi digon o esgus i mi'. Felly cerddodd y ddau ohonyn nhw nes cyrraedd pobl gwlad, iddyn nhw ofyn am gael eu diddanu gan bobl y wlad honno ond nid oeddent am eu diddanu. Yna canfu'r ddau fod wal y tŷ ar fin cwympo, felly sythodd Khidlr y wal. Dywedodd Musa: 'Pe baech chi eisiau, byddech chi wedi cymryd cyflog amdano'. Dywedodd Khidlir: 'Dyma'r gwahaniad rhyngof fi a chi. Gwnaf yn hysbys i chi bwrpas y gweithredoedd hynny na allwch eu dwyn.' Cymerodd Musa ei dwrban a dweud, 'Dywedwch wrthyf!'. O ran yr arch, roedd yn perthyn i bobl dlawd oedd yn gweithio ar y môr, ac roeddwn i'n anelu at ddinistrio'r arch, oherwydd o'u blaenau roedd brenin yn cymryd pob arch. Ac am y plentyn, y mae ei ddau riant yn gredinwyr, ac yr ydym yn ofni y bydd yn gwthio ei rieni i gyfeiliornad ac anghrediniaeth. A byddwn yn gwneud i'w Harglwydd roi plentyn arall yn eu lle y mae ei burdeb yn well na phurdeb y plentyn hwnnw ac sydd â chariad dyfnach - tuag at ei fam a'i dad -. O ran mur y tŷ, yr oedd yn perthyn i ddau amddifad yn y ddinas, ac oddi tano yr oedd trysor wedi ei arbed i’r ddau ohonynt, tra oedd y tad yn ddyn duwiol; felly dy Arglwydd a ewyllysiodd iddynt gyrraedd aeddfedrwydd a thynnu eu cynilion, yn drugaredd gan dy Arglwydd; ac ni wneuthum yn ol fy ewyllys fy hun. Dyna nod gweithredoedd na allwch fod yn amyneddgar â nhw'.