Imam Ahmad : 17853

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ أَنَّ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَ جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرُّمَاةِ يَوْمَ أُحُدٍ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ قَالَ وَوَضَعَهُمْ مَوْضِعًا وَقَالَ إِنْ رَأَيْتُمُونَا تَخْطَفُنَا الطَّيْرُ فَلَا تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَى الْعَدُوِّ وَأَوْطَأْنَاهُمْ فَلَا تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ قَالَ فَهَزَمُوهُمْ قَالَ فَأَنَا وَاللَّهِ رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ عَلَى الْجَبَلِ وَقَدْ بَدَتْ أَسْوُقُهُنَّ وَخَلَاخِلُهُنَّ رَافِعَاتٍ ثِيَابَهُنَّ فَقَالَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرٍ الْغَنِيمَةَ أَيْ قَوْمُ الْغَنِيمَةَ ظَهَرَ أَصْحَابُكُمْ فَمَا تَنْظُرُونَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَسِيتُمْ مَا قَالَ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا إِنَّا وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّ النَّاسَ فَلَنُصِيبَنَّ مِنْ الْغَنِيمَةِ فَلَمَّا أَتَوْهُمْ صُرِفَتْ وُجُوهُهُمْ فَأَقْبَلُوا مُنْهَزِمِينَ فَذَلِكَ الَّذِي يَدْعُوهُمْ الرَّسُولُ فِي أُخْرَاهُمْ فَلَمْ يَبْقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ اثْنَيْ عَشَرَ رَجُلًا فَأَصَابُوا مِنَّا سَبْعِينَ رَجُلًا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ أَصَابَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ بَدرٍ أَرْبَعِينَ وَمِائَةً سَبْعِينَ أَسِيرًا وَسَبْعِينَ قَتِيلًا فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ ثَلَاثًا فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُجِيبُوهُ ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَمَّا هَؤُلَاءِ فَقَدْ قُتِلُوا وَقَدْ كُفِيتُمُوهُمْ فَمَا مَلَكَ عُمَرُ نَفْسَهُ أَنْ قَالَ كَذَبْتَ وَاللَّهِ يَا عَدُوَّ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ عَدَدْتَ لَأَحْيَاءٌ كُلُّهُمْ وَقَدْ بَقِيَ لَكَ مَا يَسُوءُكَ فَقَالَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ وَالْحَرْبُ سِجَالٌ إِنَّكُمْ سَتَجِدُونَ فِي الْقَوْمِ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي ثُمَّ أَخَذَ يَرْتَجِزُ اعْلُ هُبَلُ اعْلُ هُبَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تُجِيبُونَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ إِنَّ الْعُزَّى لَنَا وَلَا عُزَّى لَكُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تُجِيبُونَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ مَوْلَانَا وَلَا مَوْلَى لَكُمْ

اسان کي [حسن بن موسيٰ] ٻڌايو آهي ته؛ الله اسان کي ٻڌايو ته [زُهير] اسان کي [ابو اسحاق] ٻڌايو هو ته [بر بن عازب] چيو هو ته؛ 'احد جي جنگ ۾، رسول الله ﷺ تيرن جو هڪ دستو رکيو جنهن ۾ عبدالله بن زبير به شامل هو، جنهن کي هڪ حڪمت عملي واري جاءِ تي رکيو ويو هو، پوءِ حڪم ڏنو ته: 'جيڪڏهن توهان اسان کي پکين سان ٽڪرائجي رهيا ڏسو - يعني اڏامندڙ تير -، ته پوءِ منتشر نه ٿيو جيستائين مان توهان کي قاصد نه موڪليان، ۽ جيڪڏهن توهان اسان کي دشمن تي فتح ڪندي ڏسو ته پوءِ منتشر نه ٿيو جيستائين مان ڪو قاصد نه موڪليان، پوءِ مسلمان انهن تي حملو ڪن ٿا، ۽ الله جو قسم مان عورتون - مشرڪون، جبل ڏانهن ڊوڙندي ڏسان ٿو، انهن جا پڃرا ۽ پازيون نظر اچن ٿيون ۽ پنهنجا ڪپڙا کڻي رهيون آهن. عبدالله بن زبير جا دوست جيڪي تير انداز ٽولي ۾ هئا، انهن چيو ته؛ 'اهو غنيم ٽڙي پکڙي ويو آهي، توهان جا دوست کٽي ويا آهن، توهان جو ڇا خيال آهي؟' پوءِ عبدالله بن زبير رڙ ڪئي؛ 'ڇا توهان رسول الله ﷺ جو حڪم وساري ڇڏيو؟' انهن جواب ڏنو؛ 'يقيناً، اسين هيٺ ڏنل لشڪر ڏانهن وينداسين ته جيئن اسان کي غنيمه جو حصو ملي سگهي! جڏهن تير وارا لشڪر رسول الله جي حڪم سان غنيمه کي قبضي ۾ ڪرڻ واري جاءِ تان هيٺ لهي آيا، ته صورتحال بدلجي وئي ۽ مسلمانن تي سخت حملو ڪيو ويو، تنهن ڪري رسول الله اصحابن کي آخرت جي دعوت سان گڏ سڏيو، دوستانه لشڪر مان صرف ٻارهن ماڻهن کان سواءِ ڪو به نه بچيو، ۽ اسان مان لڳ ڀڳ ستر مري ويا، جڏهن ته رسول الله ۽ سندس ساٿي هڪ سو چاليهه مسرين کي شڪست ڏيڻ جي قابل هئا، ستر قيدي بڻجي ويا ۽ ستر ٻيا مري ويا. ابو سفيان چيو؛ 'ڇا هن قوم ۾ ڪو محمد آهي؟' هن اهو ٽي ڀيرا ورجايو، ۽ الله جي رسول ابو سفيان کي جواب ڏيڻ کان روڪيو، پوءِ ابو سفيان ٻيهر پڇيو؛ 'ڇا هن قوم ۾ ابو قحافه - ابو بڪر - آهي؟' هن اهو ٻه ڀيرا ورجايو، پوءِ ٻيهر چيو؛ 'ڇا هن قوم ۾ عمر بن خطاب آهي؟' ۽ ڪو به جواب نه ملڻ تي هو پنهنجي لشڪر ڏانهن ويو ۽ چيو؛ 'ڇا هن قوم ۾ عمر بن خطاب آهي؟' ۽ ڪو به جواب نه ملڻ تي هو پنهنجي لشڪر ڏانهن ويو ۽ چيو؛' 'اهي - ٽي ماڻهو جن کي توبه ڪئي وئي هئي - مري ويا آهن، اسان جي فتح انهن جي موت سان ڪافي آهي. تنهن ڪري عمر بن خطاب پاڻ کي روڪي نه سگهيو ۽ چيو؛ 'تون ڪوڙ ڳالهايو آهي، اي الله جا دشمن، حقيقت ۾ جن ماڻهن کي تون مئل سمجهي رهيو هئين، اهي سڀ اڃا تائين جيئرا آهن، ڪجهه به ناهي بچيو پر صرف توکي نقصان پهچائيندو' پوءِ ابو سفيان چيو؛ 'اڄ بدر جي ڏينهن جي بدلي ۾ آهي، جنگ جاري آهي، ۽ توکي قتل عام ملندو جنهن جو مون حڪم نه ڏنو هو ته جيئن تون مون کي تڪليف نه ڏئي سگهين!' پوءِ ابو سفيان رڙ ڪئي، 'هبل بلند آهي، هبل بلند آهي - مشرڪن جو خدا - پوءِ الله جي رسول چيو؛ 'تون جواب ڇو نٿو ڏئين؟' پوءِ دوستن پڇيو؛ 'يا الله جا رسول، اسان کي ڇا جواب ڏيڻ گهرجي؟' ته الله جي رسول کيس جواب ڏنو؛ 'چئو ته الله سڀ کان بلند ۽ سڀ کان وڌيڪ عظمت وارو آهي.' ٻيهر ابو سفيان چيو؛ 'بيشڪ، اسان وٽ عُزّي آهي جڏهن ته توهان وٽ عُزّي ناهي!' پوءِ الله جي رسول چيو؛ 'تون جواب ڇو نٿو ڏئين؟' 'يا رسول الله، اسان ڇا چئي رهيا آهيون؟ رسول الله کيس جواب ڏنو؛ 'چئو ته الله اسان جو محافظ آهي ۽ توهان جو ڪو به محافظ ناهي'.