Imam Ahmad : 17165
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ مَالِكَ بْنَ صَعْصَعَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةِ أُسْرِيَ بِهِ قَالَ بَيْنَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ وَرُبَّمَا قَالَ قَتَادَةُ فِي الْحِجْرِ مُضْطَجِعٌ إِذْ أَتَانِي آتٍ فَجَعَلَ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ الْأَوْسَطِ بَيْنَ الثَّلَاثَةِ قَالَ فَأَتَانِي فَقَدَّ وَسَمِعْتُ قَتَادَةَ يَقُولُ فَشَقَّ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهُوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصَّتِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ قَالَ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا وَحِكْمَةً فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ ثُمَّ أُعِيدَ ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ قَالَ فَقَالَ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ قَالَ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى أَتَى بِيَ السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا فِيهَا آدَمُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا يَحْيَى وَعِيسَى وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ فَقَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا قَالَ فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا السَّلَامَ ثُمَّ قَالَا مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا يُوسُفُ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ وَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ قَالَ فَإِذَا إِدْرِيسُ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لِأَنَّ غُلَامًا بُعِثَ بَعْدِي ثُمَّ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّابِعَةَ فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَفُتِحَ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالِابْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ رُفِعَتْ إِلَيَّ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ قِلَالِ هَجَرَ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ فَقَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى قَالَ وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهَرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهَرَانِ ظَاهِرَانِ فَقُلْتُ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَنَهَرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ قَالَ ثُمَّ رُفِعَ إِلَيَّ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ قَالَ قَتَادَةُ وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى الْبَيْتَ الْمَعْمُورَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ ثُمَّ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ أَنَسٍ قَالَ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ قَالَ فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ قَالَ هَذِهِ الْفِطْرَةُ أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ قَالَ ثُمَّ فُرِضَتْ الصَّلَاةُ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ بِمَاذَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ لِخَمْسِينَ صَلَاةً وَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ بِأَرْبَعِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ أَرْبَعِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا أُخْرَى فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ لِي بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِثَلَاثِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ لِثَلَاثِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا أُخْرَى فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ لِي بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ بِعِشْرِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ فَقَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ لِعِشْرِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَقَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ لِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ فَقَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ لِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَإِنِّي قَدْ خَبَرْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ قَدْ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ فَلَمَّا نَفَذْتُ نَادَى مُنَادٍ قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ بْنِ دِعَامَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا عِنْدَ الْكَعْبَةِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ فَسَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ ثُمَّ رُفِعَ لَنَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ رُفِعَتْ إِلَيَّ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَقُلْتُ لَقَدْ اخْتَلَفْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ لَا وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ قَالَ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ نُودِيتُ أَنِّي قَدْ خَفَّفْتُ عَلَى عِبَادِي وَأَمْضَيْتُ فَرَائِضِي وَجَعَلْتُ لِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ
Na peko ti so lo tene na e [Affan] lo tene, Na peko ti so lo tene na e [Hammam bin Yahya] lo tene; Mo mä [Qatadah] atene na [Anas bin Malik] so [Malik bin Sha’sha’ah] atene na lo so Prophète sallallaahu ‘Alaihi wa Salam afa na ala tënë ti bï ti Isra` ti lo. Lo tene: ‘Na ngoi so mbi yeke na Hatim - a yeke mo bâ mo tene Qatadah atene: lango na Hijr - gi hio tongaso mbeni zo aga nduru na mbi. Lo tene na kamarade ti lo so ayeke na popo ti ala, lo yeke mbeni oko ti azo ota. Azo use so aga na mbi na ala dissecté -Na mbi mä Qatadah atene, ‘Syaqqa -kasa- -na popo ti ambage so ayeke na ye so’. Qatadah atene; Mbi hunda Al Jarud, mbi tene: ‘Lo ye ti tene nyen na lege ti tënë so?’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘So alondo na dû ti go ti si na kuä ti li’. Mbi mä nga lo tene, ‘A londo na kate ti lo ti si na kuä ti li ti nombril ti lo’. Lo tene: ‘Na pekoni bê ti mbi ason. Na pekoni, a ga na mbi mbeni sembe so a sara ni na lor so mabe na ndara ayeke na yâ ni. Na pekoni, a sukula bê ti mbi na a coudre ni na a kiri na ni na place ti lo. Na pekoni, a mû na mbi mbeni nyama ti kpengo na ni. Nyama ni ayeke lani Bighal pëpe, me lo yeke na ndo ti vuru Himar’. Al Jarud ahunda: ‘Anyama so ayeke Al Buraq, O Abu Hamzah?’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘En. A-étape ti lo atï gï na nda ni’. Lo tene: ‘A mû mbi na yâ ti kutukutu so. Jibril ague na mbi juska lo si na yayu ti dunia. Yayu azi si azo ahunda ndo, atene: ‘So ayeke zo wa? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Gabriel’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘Na zo wa la ayeke na terê ti mo? ’ Lo kiri tënë, ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, atene: ‘A tokua tokua na lo awe? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘En’. Tongaso, a tene: ‘Marhaban, yamba lo nzoni. Azo so ayeke nzoni mingi aga awe’. Na pekoni, yayu azi, na tongana mbi si kâ, a bâ so Prophète Adam ‘Alaihis Salam ayeke dä. Jibril atene: ‘So ayeke babâ ti mo Adam. Mo bara lo. Adam nga akiri bara mbi na lo tene: ‘Mo yamba mo nzoni, molenge ti Prophète so ayeke mbilimbili nga so ayeke mbilimbili’. Na pekoni, kutukutu ni angbâ ti gue na use yayu ni na a zi ni. Na pekoni, lo hunda: ‘Zo wa la? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Gabriel’. Na a kiri a hunda lo, a tene: ‘Na zo wa la ayeke na tere ti mo so? ’ Lo kiri tënë, ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘A tokua mbeni ye so afa na lo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘En’. Na pekoni, lo tene: ‘E yamba lo nzoni. Azo so ayeke nzoni mingi aga awe’. Yayu azi na tongana mbi si kâ, a bâ so Yahya na Isa ayeke dä, ala use kue ayeke a-cousin. Jibril atene: ‘Azo so ayeke Yahya na Isa. Mo bara ala use kue’. Mbi bara nga ala use kue. Ala use kue akiri bara lo na ala tene: ‘E yamba ita ti mbi so ayeke mbilimbili nga na Prophète so ayeke mbilimbili’. Vehicule ni angbâ ti gue na ota yayu ni, na yayu azi na lo hunda, lo tene: ‘Zo wa la? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘So ayeke Gabriel’. A kiri a hunda, ‘Zo wa la ayeke na tere ti mo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘A tokua mbeni ye so afa na lo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘En’. Na pekoni, lo tene: ‘E yamba lo nzoni. Azo so ayeke nzoni mingi aga awe’. Azo ti yayu azi na ngoi so mo si kâ, mo bâ so Yusuf ‘Alaihis Salam ayeke dä. Jibril atene: ‘So ayeke Yusuf, tongaso bara lo’. Mbi tene na lo bonjour na lo kiri tënë, lo tene: ‘Bienvenue na ita ti mbi so ayeke pieux nga na prophète so ayeke pieux’. Na pekoni, kutukutu ni akiri alondo na osio yayu na Jibril ahunda ti zi ni. Hunda, mo tene: ‘So ayeke zo wa? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘So ayeke Jibril’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘Na zo wa la ayeke na terê ti mo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘A tokua mbeni ye so afa na lo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘En’. Tongaso, a tene: ‘E yamba lo nzoni. Na azo so ayeke nzoni mingi aga’. Na pekoni, lê ti nduzu azi, na tongana mbi si kâ, a bâ so Idris ‘Alaihis salam ayeke dä. Jibril atene: ‘So ayeke Idris, mo bara lo’. Mbi bara lo, na lo kiri lo bara mbi na lo tene: ‘Cellule . Very ga, O ita ti vorongo Nzapa na nga mbeni Prophète ti vorongo Nzapa’. Kutukutu so mbi yeke kpe na ni angbâ ti gue na li ni ti si na oku yayu. Jibril ahunda ti zi ni. Tongaso, lo hunda ndo, lo tene: ‘Zo so ayeke zo wa? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘So ayeke Jibril’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘Na zo wa la ayeke na terê ti mo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘A tokua mbeni ye so afa na lo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘En’. Tongaso, a tene: ‘E yamba lo nzoni. Na azo so ayeke nzoni mingi aga’. Na pekoni, lê ti nduzu azi, na tongana mbi si kâ, a bâ so Harun ‘Alaihis Salam ayeke dä. Jibril atene: ‘So ayeke Harun, tene bonjour na lo, tongaso mbi tene bonjour na lo kiri tënë na lo tene: ‘Bienvenue, O ita ti mbilimbili nga nga Prophète ti mbilimbili’. Vehicule so mbi yeke kpe na ni angbâ ti gue na li ni na Jibril ahunda ti tene a zi ni. Tongaso, lo hunda ndo, lo tene: ‘Zo so ayeke zo wa? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘So ayeke Jibril’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘Na zo wa la ayeke na terê ti mo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘Mohammed’. A kiri a hunda lo, a tene: ‘A tokua mbeni ye so afa na lo? ’ Jibril akiri tënë, lo tene: ‘En’. Tongaso, a tene: ‘E yamba lo nzoni. Na azo so ayeke nzoni mingi aga’. Na pekoni, yayu azi, na tongana mbi si kâ, a bâ so Musa ‘Alaihis Salam ayeke dä. Gabriel atene: ‘So ayeke Musa, bara lo’. Tongaso, mbi tene na lo bonjour na lo kiri tënë na mbi, lo tene: ‘Mo yamba mo nzoni, ita ti mbi so ayeke mbilimbili nga Prophète so ayeke mbilimbili’. Na ngoi so mbi hon na tere ti lo, lo yeke toto, tongaso mbi hunda lo, mbi tene: ‘Nyen la asara si mo yeke toto? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbi toto. Na peko ti kuâ ti mbi, mbeni molenge ayeke dä so a yeke tokua lo ti ga Prophète. Na azo so ayeke lï na yayu ayeke mingi ahon azo ti mbi." Kutukutu ti mbi angbâ ti gue na li ni ti si na mbasambala yayu. na Jibril ahunda ti zi ni. Tongaso lo hunda, 'Zo wa la? ' Jibril akiri tënë, 'So ayeke Jibril'. A kiri a hunda lo, 'Na zo wa la ayeke na tere ti mo? ' Lo kiri tënë, 'Hake.' a tokua na lo apocalypse?' Jibril a kiri tene, 'En', a tene, 'Azo so ayeke nzoni mingi aga'. ita na Prophète ti mbilimbili'. Na pekoni, a zi yanga ti Sidratul Muntaha na mbi na a bâ so keke ni ayeke tongana keke ti Hajar, na amaboko ti lo ayeke tongana mê ti ngbo. ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Angu use so ahonde na yâ ni ayeke akota ngu use so a wara na yayu. lï na yâ ni na ala yeke kiri pëpe.Na kiringo na ndo ti hadith ti Anas, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Na pekoni, a ga na akopo ota na mbi, mbeni oko ni ayeke na warango ye na yâ ni na ndangba ni ayeke na yâ ni warango ye, na pekoni Afhister ni atene,’. obligation ti sambela fani bale-oku lâ oko oko a fa ni, mbi kiri na peko na mbi hon na tele ti Musa ‘Alaihis Salam, lo hunda mbi, ‘A mû yanga na mo ti sala nyen? Bani Israël. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Tongaso, mbi kiri, na Rabb ti mbi adë wungo ni na bale-oko. Na pekoni, mbi tingbi na Musa. Lo hunda ndo, lo tene: ‘Nyen la a mû yanga na mo ti sara? ’ Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘Sara asambela bale-osio lâ oko oko’. Musa akiri tënë, atene: ‘Biani, azo ti mo ayeke wara lege pëpe ti sara asambela baleosio na yâ ti lango oko. Biani, mbi tara azo kozoni na mo na mbi sava azo ti Bani Isra’il. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Tongaso, mbi kiri mbi kiri, na Seigneur ti mbi azia ambeni bale-oko na pekoni mbi tingbi na Musa. Musa ahunda, ‘A mu yanga na mo ti sara nyen? ’ Mbi tene, ‘A mû yanga na mbi ti sara asambela bale-ota na yâ ti lango oko’. Musa akiri atene: ‘Biani, azo ti mo ayeke wara lege pëpe ti sara asambela bale-ota na yâ ti lango oko. Biani, mbi tara azo kozoni na mo na mbi sava azo ti Bani Isra’il. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Na pekoni, mbi kiri mbi hunda mungo maboko, na pekoni Allah akiri adë ni na rak’ah bale-oko. Na pekoni, mbi tingbi na Musa. Lo hunda, ‘A mû yanga na mo ti sara nyen? ’ Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘Sara asambela bale-use lâ oko oko’. Musa akiri tënë, atene: ‘Biani, azo ti mo ayeke wara lege pëpe ti sara asambela baleuse na yâ ti lango oko. Biani, mbi tara azo kozoni na mo na mbi sava azo ti Bani Isra’il. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Tongaso, mbi kiri mbi ga, na Seigneur ti mbi asara si mbi sara rakâh bale-oko. Mbi gue na mbage ti Moïse, na lo kiri lo hunda mbi, lo tene: ‘A mû yanga na mo ti sara nyen? ’ Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘Sara asambela bale-oko lâ oko oko’. Musa akiri tënë, atene: ‘Biani, azo ti mo ayeke wara lege pëpe ti sara asambela bale-oko na yâ ti lango oko. Biani, mbi tara azo kozoni na mo na mbi sava azo ti Bani Isra’il. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Tongaso, mbi kiri mbi gue, na nda ni a mû yanga na mbi ti sambela fani oku lâ oko oko. Na pekoni, mbi kiri na Musa. Lo hunda, ‘A mû yanga na mo ti sara nyen? ’ Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘So ti sara asambela oku na yâ ti lango oko’. Musa atene: ‘Biani ummah ti mo ayeke wara lege pëpe ti sara asambela bale-oko na oku na yâ ti lango oko. Biani, mbi tara azo kozoni na mo na mbi sava azo ti Bani Isra’il. Kiri na Rabb ti mo, na hunda mungo maboko teti ummah ti mo’. Biani, mbi hunda na Rabb ti mbi ti mû maboko na mbi juska kamene asara mbi na Lo. Ye oko, mbi yeke lani na ngia na mbi yeda na ni. Na ngoi so mbi hon, zo so airi mbi adekongo: ‘Mbi leke faridlah ti Mbi awe...na Mbi mû nga dengo bê na wakua ti Mbi’.’ A tene na e [Mohammad bin Ja’far] lo tene, A tene na e [Sa’id bin Abu ‘Arubah] ti [Qatadah bin Di’a’ah] ti [Anas bin Malik] ti [Malik bin Sha’sha’ah] ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wa Salam, so lo tene: ‘Na ngoi so mbi yeke lani gi hio tongaso mbi mä mbeni zo atene, mbeni oko ti azo ota so.’. Na pekoni, lo sara tënë ti hadith ni. Lo tene: ‘Na pekoni, a zingo Baitul Ma’mur teti e, so a-ange saki bale-mbasambala ayeke lï dä lâ oko oko. Tongana ala zia ni, ala yeke kiri pëpe. Na pekoni, lo yôro Sidratul Muntaha na mbi, na a bâ so amaboko ti lo ayeke tongana mê ti ngbo. Na pekoni, lo sara tënë ti hadith ni. Lo tene: ‘Mbi tene: ‘Biani, mbi hunda na Rabb ti mbi ti mû maboko na mbi juska mbi wani mbi wara kamene. Ên-ën, mbi yeke ridla na mbi yeke yeda’. Tongaso, na ngoi so mbi zia lo, a tene na mbi, atene: ‘Biani, mbi mû dengo bê na awakua ti mbi awe. Na mo zia nga na sese Faraa`idl ti Mo. Na mbi sara si mbeni nzoni ye oko aga anzoni ye bale-oko tongaso’.’ A yeke dekongo . na e [Mohammed bin Bakr] lo tene; A fa na e [Sa’id] so alondo na [Qatadah] so alondo na [Anas bin Malik] so alondo na [Malik bin Sha’sha’ah] mbeni oko ti akoli so alondo na azo ti lo. Tongaso, lo sara tënë ti hadith ni.