Imam Ahmad : 17162

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَصَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ وَهُوَ يَقُولُ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ فَرَحُهُمْ بِنَا فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَوْمِ أَوْسَعُوا لَنَا فَقَعَدْنَا فَرَحَّبَ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَعَا لَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ سَيِّدُكُمْ وَزَعِيمُكُمْ فَأَشَرْنَا جَمِيعًا إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ عَائِذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَذَا الْأَشَجُّ فَكَانَ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ عَلَيْهِ هَذَا الِاسْمُ لِضَرْبَةٍ بِوَجْهِهِ بِحَافِرِ حِمَارٍ فَقُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَخَلَّفَ بَعْدَ الْقَوْمِ فَعَقَلَ رَوَاحِلَهُمْ وَضَمَّ مَتَاعَهُمْ ثُمَّ أَخْرَجَ عَيْبَتَهُ فَأَلْقَى عَنْهُ ثِيَابَ السَّفَرِ وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ بَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَهُ وَاتَّكَأَ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ الْأَشَجُّ أَوْسَعَ الْقَوْمُ لَهُ وَقَالُوا هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا وَقَبَضَ رِجْلَهُ هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَعَدَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا فَرَحَّبَ بِهِ وَأَلْطَفَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْ بِلَادِهِ وَسَمَّى لَهُ قَرْيَةَ الصَّفَا وَالْمُشَقَّرِ وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنْ قُرَى هَجَرَ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَأَنْتَ أَعْلَمُ بِأَسْمَاءِ قُرَانَا مِنَّا فَقَالَ إِنِّي قَدْ وَطِئْتُ بِلَادَكُمْ وَفُسِحَ لِي فِيهَا قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَكْرِمُوا إِخْوَانَكُمْ فَإِنَّهُمْ أَشْبَاهُكُمْ فِي الْإِسْلَامِ وَأَشْبَهُ شَيْءٍ بِكُمْ شِعَارًا وَأَبْشَارًا أَسْلَمُوا طَائِعِينَ غَيْرَ مُكْرَهِينَ وَلَا مَوْتُورِينَ إِذْ أَبَى قَوْمٌ أَنْ يُسْلِمُوا حَتَّى قُتِلُوا فَلَمَّا أَنْ قَالَ كَيْفَ رَأَيْتُمْ كَرَامَةَ إِخْوَانِكُمْ لَكُمْ وَضِيَافَتَهُمْ إِيَّاكُمْ قَالُوا خَيْرَ إِخْوَانٍ أَلَانُوا فَرْشَنَا وَأَطَابُوا مَطْعَمَنَا وَبَاتُوا وَأَصْبَحُوا يُعَلِّمُونَنَا كِتَابَ رَبِّنَا وَسُنَّةَ نَبِيِّنَا فَأُعْجِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِحَ بِهَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَجُلًا رَجُلًا يَعْرِضُنَا عَلَى مَا تَعَلَّمْنَا وَعَلِمْنَا فَمِنَّا مَنْ تَعَلَّمَ التَّحِيَّاتِ وَأُمَّ الْكِتَابِ وَالسُّورَةَ وَالسُّورَتَيْنِ وَالسُّنَّةَ وَالسُّنَّتَيْنِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْ أَزْوَادِكُمْ شَيْءٌ فَفَرِحَ الْقَوْمُ بِذَلِكَ وَابْتَدَرُوا رِحَالَهُمْ فَأَقْبَلَ كُلُّ رَجُلٍ مَعَهُ صُبْرَةٌ مِنْ تَمْرٍ فَوَضَعَهَا عَلَى نِطْعٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَوْمَأَ بِجَرِيدَةٍ فِي يَدِهِ كَانَ يَخْتَصِرُ بِهَا فَوْقَ الذِّرَاعِ وَدُونَ الذِّرَاعَيْنِ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا التَّعْضُوضَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ أُخْرَى فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الصَّرَفَانَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الْبَرْنِيَّ فَقُلْنَا نَعَمْ قَالَ أَمَا إِنَّهُ خَيْرُ تَمْرِكُمْ وَأَنْفَعُهُ لَكُمْ قَالَ فَرَجَعْنَا مِنْ وِفَادَتِنَا تِلْكَ فَأَكْثَرْنَا الْغَرْزَ مِنْهُ وَعَظُمَتْ رَغْبَتُنَا فِيهِ حَتَّى صَارَ عُظْمَ نَخْلِنَا وَتَمْرِنَا الْبَرْنِيُّ قَالَ فَقَالَ الْأَشَجُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ ثَقِيلَةٌ وَخِمَةٌ وَإِنَّا إِذَا لَمْ نَشْرَبْ هَذِهِ الْأَشْرِبَةَ هِيجَتْ أَلْوَانُنَا وَعَظُمَتْ بُطُونُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَلْيَشْرَبْ أَحَدُكُمْ فِي سِقَائِهِ يُلَاثُ عَلَى فِيهِ فَقَالَ لَهُ الْأَشَجُّ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ رَخِّصْ لَنَا فِي هَذِهِ فَأَوْمَأَ بِكَفَّيْهِ وَقَالَ يَا أَشَجُّ إِنْ رَخَّصْتُ لَكُمْ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَقَالَ بِكَفَّيْهِ هَكَذَا شَرِبْتَهُ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَفَرَّجَ يَدَيْهِ وَبَسَطَهَا يَعْنِي أَعْظَمَ مِنْهَا حَتَّى إِذَا ثَمِلَ أَحَدُكُمْ مِنْ شَرَابِهِ قَامَ إِلَى ابْنِ عَمِّهِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَصَرٍ يُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ قَدْ هُزِرَتْ سَاقُهُ فِي شُرْبٍ لَهُمْ فِي بَيْتٍ تَمَثَّلَهُ مِنْ الشِّعْرِ فِي امْرَأَةٍ مِنْهُمْ فَقَامَ بَعْضُ أَهْلِ ذَلِكَ الْبَيْتِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ قَالَ فَقَالَ الْحَارِثُ لَمَّا سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلْتُ أُسْدِلُ ثَوْبِي لِأُغَطِّيَ الضَّرْبَةَ بِسَاقِي وَقَدْ أَبْدَاهَا اللَّهُ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

ነጊሩና ኣሎ [ዩኑስ ቢን ሙሓመድ] ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ዓብዱራሕማን ኣል ኣሻሪ] ኢሉና፣ [ሲሃብ ቢን ዓባድ] [ገለ ካብ ልኡኻት ዓብዱልቃይስ] ክብሉ ከም ዝሰምዐ ነጊሩና ኣሎ፤ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክንራኸብ ምስ መጻእና ንሳቶም - እቶም ኣዕሩኽ - ብመምጽኢና ኣዝዮም ተሓጒሶም። ኣብኡ ምስ በጻሕና ድማ ቦታ ገበሩልና። ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እንቋዕ ሓጎሰኩም ኢሎምና ከምኡ ውን ጸሎት ገይሮምልና። ሽዑ ናባና ጠሚቱ፡ ‘መራሒኹም መን እዩ፧’ ኢሉ ሓተተና። ስለዚ ብሓንሳብ ኩላትና ናብ ኣል ሙንድዚር ቢን ኣይድዝ ኣቕናዕና። ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: እዚ ኣል ኣስያጅ እንታይ እዩ? ስለዚ እታ መዓልቲ እቲኣ እታ ሳጓ ዝተዋህቦ ናይ መጀመርታ መዓልቲ እያ ነይራ፣ ብሰንኪ ኣብ ገጹ ዝነበረ ምልክት ምጉስቋል። ንሕና ድማ 'እወ ኦ ረሱል ኣላህ' ኢልና መለስና። ስለዚ ነቶም ዝጋልቡ እንስሳታቶም ኣሲሩ ዕንቊታቶም ኣከበ፡ ድሕሪኡ ቦርሳኡ ኣውጺኡ ናይ መገሻ ክዳውንቱ ካብኣ ኣውጺኡ፡ ዝበለጸ ክዳውንቲ ተኸዲኑ ድሕሪኡ ናብ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከደ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እግሮም ዘርጊሖም ንድሕሪት ተጸጊዖም ነበሩ። ኣስያጅ ምስ ቀረበ እቶም ሰባት መንገዲ ገይሮምሉ ‘ኣንታ ኣል ኣስያጅ ኣብዚ ተጓዓዝ’ በልዎ። ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኮፍ ኢሎም እግሮም እናኣንበቡ ከለዉ ከምዚ ኢሎም: ‘ንዓ ኣብዚ ንዑ ኦ ኣል ኣስያጅ’። ስለዚ ኣል ኣስያጅ ኣብ የማናይ ኢድ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኮፍ ኢሉ ምስ መንበሩ ተሰማሚዑ ስለ ዝነበረ ተቐቢሉ ለዋህ ነበረ። ሽዑ ኣል ኣስያጅ ብዛዕባ ሃገሩ ሓተተ ከባቢታት ሻፋ፡ ሙስያቃር፡ ካብኡ ወጻኢ ድማ መሬት ሓጀር ጠቒሱ። ስለዚ ኣስያጅ 'ኣደይን ኣቦይን በጃኻ እዮም፣ ብሓቂ ንስኻ ኢኻ ካባና ንላዕሊ ኣስማት ዓድታትና እትፈልጥ ሰብ' በለ። ድሕሪኡ፡ ‘ብሓቂ ሓደ እዋን ናብ ሃገርካ መጺአ፡ ድሕሪኡ ኣብኣ ሰፊሕን ምቹእን ቦታ ተዋሂቡኒ’ በለ። ብድሕሪኡ ናብ ኣንሳር ገጹ ብምምላስ፡ ‘ኦ ኣንሳር ኣሕዋትካ ኣኽብር። ምኽንያቱ ኣብ እስልምና ኣዝዮም ስለ ዝመሳሰሉኻ። ምስ ስይዓርካ ወይ ሰባትካ ድማ ብዝያዳ ዝመሳሰሉ ሰባት እዮም። ብፍጹም ተገዛእቲ ኢዮም ናብ እስልምና ዝኣተዉ፣ ከምኡ ክገብሩ ስለዝተገደዱ ዘይኮነስ ድሕሪ ምውራዶም ኣይኮነን። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ክሳብ ዝቃለሱ እስልምና ክቕበሉ ፍቓደኛታት ዘይኮኑ ጉጅለታት ነይሮም'። ምስ በሎ: ‘ብዛዕባ እቲ ኣሕዋትካ ኣብ ልዕሌኻ ዘለዎም ናይ ኢክራም ኣተሓሳስባ እንታይ ትብል። እቲ እተዋህበካ ድግስከ፧’ ኢሉ መለሰሉ። ንሳቶም ድማ ‘ካብ ኣሕዋት ዝበለጹ እዮም’ ኢሎም መለሱ። ንኣፍራስና ተኸናኺኖም፡ እኹል መግቢ ኣቕሪቦም ድሕሪኡ ንለይቲ ሰፈሩ። ንግሆ ድማ ብዛዕባ መጽሓፍ ረቢና ከምኡ’ውን ብዛዕባ ሱና ናይ ነቢና ይምህሩና ነበሩ’። ኣብ መወዳእታ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም በዚ ተገሪሞምን ተሓጒሶምን ተሰምዖም። ሽዑ በብሓደ ተራኸቡና፡ እንታይ ከም ዝተማሃርናን ዝፈለጥናን ርኣዩ። ካባና ኣብ ጣይያት ኡሙል ቡኩ ሓንቲ ሱራን ክልተ ሱራን ድሕሪኡ ሓንቲ ሱናን ክልተ ሱናን ዝተማህሩ ኣለው። ብድሕሪኡ ናባና ገጹ ብምግልባጥ፡ ‘ክሳብ ሕጂ ቀረብ ኣለኩም ድዩ፧’ ኢሉ ሓተተና። ነዚ ሰሚዖም ድማ ኣዝዮም ተሓጒሶም ብኡንብኡ ሰራውሮም ኣንቢሮም። ሽዑ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኵምራ ቴምብር ረኺቡ ልክዕ ኣብ ቅድሚኡ ኣብ ዓራት የቐምጦ እሞ ድሕሪኡ ክልተ ድዚራ’ ዘይኮነስ ሓንቲ ድዚራ’ እኹል ምዃኑ ምልክት ይገብር። ድሕሪኡ፡ 'ነዚ At Ta'dludl -one bite- ትብሎ ዲኻ?' ንሕና ድማ 'እወ' ኢልና። ድሕሪኡ ብእኩብ ተምሪ መሊኡ ደጊሙ ‘እዚ ኣሽ ሸራፋን ዲኻ ትብሎ?’ ኢሉ ሓተቶ። ንሕና ድማ 'እወ' ኢልና። ካልእ ኵምራ ቴምብር ወሲኹ ድማ፡ ‘ንስኻ ዲኻ ነዚ ኣል ባራኒይይ - ካብ ዝተቓጸለ ጭቃ ዝተሰርሐ ዕትሮ -?' ንሕና ድማ 'እወ' ኢልና። ንሱ ድማ፡ 'ብሓቂ እዘን ዕለታት እዚኣተን ካብ ዕለታትካ ዝበለጻ እየን፡ ንዓኻ እውን ዝያዳ ጠቐምቲ እየን' ኢሉ። ኣብ መወዳእታ ካብ ተልእኾ ተመሊስና። ካብኡ ሎግ ክንደግሞ ንኽእል ኢና። ኣዚና ተሓጒስና ኦም ስየ ተምሪና ክንዲ ኣል ባርኒ ዓባይ እያ ነይራ። ኣብ መወዳእታ ኣል ኣስያጅ ‘ኦ ረሱል ናይ ኣላህ ብሓቂ መሬትና ከቢድን ሽግርን መሬት እያ በለ። ነዞም መስተታት እንተዘይሰቲናዮም ድማ ቆርበትና ቀይሕ ክኸውንን ከብድና ክዓቢን እዩ'። ስለዚ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ዓድዱባ`ን ኣልሓንታምን ዓን ናቂርን ኣይትስተ ኢሎም:: ሓደ ካባኻትኩም ካብቲ ዝስተ ዕትሮኡ ኣብ ኣፉ ብምጥቕላል ይሰቲ’። ሽዑ ኣል ኣስያጅ ደጊሙ ‘ምእንቲ ኣቦይን ኣደይን ኢልካ ኦ ረሱል ኣብዚ ጉዳይ እፎይታ ሃበና’ በለ። ስለዚ ምልክት ብምግባር፡ ‘ኦ ኣሻጅ ከምዚ ኢለ እፎይታ እንተሂበካ - ብኽልተ ኢዱ ኣመልኪቱ - ሽዑ ከምዚ ጌርካ ትሰትዮ - ኣእዳዉ ፈላልዩ ኣስፊሑ ዘርጊሑ - ሓደ ካባኻትኩም መስተኡ ምስ ሰተየ፡ ኣብ ቅድሚ ወዲ ኣኮኡ ደው ኢሉ ጤል ብሰይፊ ክቖርጾ’ በለ። ኣብቲ መልእኽተኛ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣል ሓሪት ዝበሃል ካብ ቀቢላ ኣሻር ዝመጸ ሰብኣይ ነበረ። ብሰንኪ ኣብ ገዝኦም ዝሰትይዎ መስተ ኣብ ጤል ተሃሪሙ ነይሩ። እቲ ሰብኣይ ምስ ጸጉሪ ደቂ ኣንስትዮ ህዝቦም ዝመሳሰል ጸጉሪ ነበሮ፡ ሽዑ ገለ ካብቶም ኣብቲ ገዛ ዝነበሩ ሰባት ተንሲኦም ንጤለ-በጊዑ ብሰይፊ ቆሪጾም። በዚ ምኽንያት ድማ ኣልሓሪት ‘ካብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ሰማዕኩ ብኡ ንብኡ ነቲ ኣብ ጤለ-በጊዐይ ዝነበረ ምልክት ስላሽ ንምሽፋን ክዳነይ ቀዲደዮ። ከምኡ ውን ኣላህ ንነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክውርደሉ ከም ዝደለየ ይረአ።