Imam Ahmad : 17162

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَصَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ وَهُوَ يَقُولُ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ فَرَحُهُمْ بِنَا فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَوْمِ أَوْسَعُوا لَنَا فَقَعَدْنَا فَرَحَّبَ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَعَا لَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ سَيِّدُكُمْ وَزَعِيمُكُمْ فَأَشَرْنَا جَمِيعًا إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ عَائِذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَذَا الْأَشَجُّ فَكَانَ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ عَلَيْهِ هَذَا الِاسْمُ لِضَرْبَةٍ بِوَجْهِهِ بِحَافِرِ حِمَارٍ فَقُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَخَلَّفَ بَعْدَ الْقَوْمِ فَعَقَلَ رَوَاحِلَهُمْ وَضَمَّ مَتَاعَهُمْ ثُمَّ أَخْرَجَ عَيْبَتَهُ فَأَلْقَى عَنْهُ ثِيَابَ السَّفَرِ وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ بَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَهُ وَاتَّكَأَ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ الْأَشَجُّ أَوْسَعَ الْقَوْمُ لَهُ وَقَالُوا هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا وَقَبَضَ رِجْلَهُ هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَعَدَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا فَرَحَّبَ بِهِ وَأَلْطَفَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْ بِلَادِهِ وَسَمَّى لَهُ قَرْيَةَ الصَّفَا وَالْمُشَقَّرِ وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنْ قُرَى هَجَرَ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَأَنْتَ أَعْلَمُ بِأَسْمَاءِ قُرَانَا مِنَّا فَقَالَ إِنِّي قَدْ وَطِئْتُ بِلَادَكُمْ وَفُسِحَ لِي فِيهَا قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَكْرِمُوا إِخْوَانَكُمْ فَإِنَّهُمْ أَشْبَاهُكُمْ فِي الْإِسْلَامِ وَأَشْبَهُ شَيْءٍ بِكُمْ شِعَارًا وَأَبْشَارًا أَسْلَمُوا طَائِعِينَ غَيْرَ مُكْرَهِينَ وَلَا مَوْتُورِينَ إِذْ أَبَى قَوْمٌ أَنْ يُسْلِمُوا حَتَّى قُتِلُوا فَلَمَّا أَنْ قَالَ كَيْفَ رَأَيْتُمْ كَرَامَةَ إِخْوَانِكُمْ لَكُمْ وَضِيَافَتَهُمْ إِيَّاكُمْ قَالُوا خَيْرَ إِخْوَانٍ أَلَانُوا فَرْشَنَا وَأَطَابُوا مَطْعَمَنَا وَبَاتُوا وَأَصْبَحُوا يُعَلِّمُونَنَا كِتَابَ رَبِّنَا وَسُنَّةَ نَبِيِّنَا فَأُعْجِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِحَ بِهَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَجُلًا رَجُلًا يَعْرِضُنَا عَلَى مَا تَعَلَّمْنَا وَعَلِمْنَا فَمِنَّا مَنْ تَعَلَّمَ التَّحِيَّاتِ وَأُمَّ الْكِتَابِ وَالسُّورَةَ وَالسُّورَتَيْنِ وَالسُّنَّةَ وَالسُّنَّتَيْنِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْ أَزْوَادِكُمْ شَيْءٌ فَفَرِحَ الْقَوْمُ بِذَلِكَ وَابْتَدَرُوا رِحَالَهُمْ فَأَقْبَلَ كُلُّ رَجُلٍ مَعَهُ صُبْرَةٌ مِنْ تَمْرٍ فَوَضَعَهَا عَلَى نِطْعٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَوْمَأَ بِجَرِيدَةٍ فِي يَدِهِ كَانَ يَخْتَصِرُ بِهَا فَوْقَ الذِّرَاعِ وَدُونَ الذِّرَاعَيْنِ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا التَّعْضُوضَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ أُخْرَى فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الصَّرَفَانَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُبْرَةٍ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الْبَرْنِيَّ فَقُلْنَا نَعَمْ قَالَ أَمَا إِنَّهُ خَيْرُ تَمْرِكُمْ وَأَنْفَعُهُ لَكُمْ قَالَ فَرَجَعْنَا مِنْ وِفَادَتِنَا تِلْكَ فَأَكْثَرْنَا الْغَرْزَ مِنْهُ وَعَظُمَتْ رَغْبَتُنَا فِيهِ حَتَّى صَارَ عُظْمَ نَخْلِنَا وَتَمْرِنَا الْبَرْنِيُّ قَالَ فَقَالَ الْأَشَجُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ ثَقِيلَةٌ وَخِمَةٌ وَإِنَّا إِذَا لَمْ نَشْرَبْ هَذِهِ الْأَشْرِبَةَ هِيجَتْ أَلْوَانُنَا وَعَظُمَتْ بُطُونُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَلْيَشْرَبْ أَحَدُكُمْ فِي سِقَائِهِ يُلَاثُ عَلَى فِيهِ فَقَالَ لَهُ الْأَشَجُّ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ رَخِّصْ لَنَا فِي هَذِهِ فَأَوْمَأَ بِكَفَّيْهِ وَقَالَ يَا أَشَجُّ إِنْ رَخَّصْتُ لَكُمْ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَقَالَ بِكَفَّيْهِ هَكَذَا شَرِبْتَهُ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَفَرَّجَ يَدَيْهِ وَبَسَطَهَا يَعْنِي أَعْظَمَ مِنْهَا حَتَّى إِذَا ثَمِلَ أَحَدُكُمْ مِنْ شَرَابِهِ قَامَ إِلَى ابْنِ عَمِّهِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَصَرٍ يُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ قَدْ هُزِرَتْ سَاقُهُ فِي شُرْبٍ لَهُمْ فِي بَيْتٍ تَمَثَّلَهُ مِنْ الشِّعْرِ فِي امْرَأَةٍ مِنْهُمْ فَقَامَ بَعْضُ أَهْلِ ذَلِكَ الْبَيْتِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ قَالَ فَقَالَ الْحَارِثُ لَمَّا سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلْتُ أُسْدِلُ ثَوْبِي لِأُغَطِّيَ الضَّرْبَةَ بِسَاقِي وَقَدْ أَبْدَاهَا اللَّهُ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

اسان کي [يونس بن محمد] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن عبدالرحمان الاشعري] ٻڌايو آهي ته؛ اسان کي [شهاب بن عباد] ٻڌايو آهي ته هن [عبدالقيس جي ڪجهه قاصدن] کي چوندي ٻڌو ته؛ جڏهن اسين رسول الله صلي الله عليه وسلم سان ملڻ لاءِ آياسين، ته اهي - دوست - اسان جي آمد تي تمام خوش ٿيا. جڏهن اسين پهتاسين، ته انهن اسان لاءِ جاءِ ٺاهي. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي مبارڪباد ڏني ۽ اسان لاءِ دعا به ڪئي. پوءِ هن اسان ڏانهن ڏٺو ۽ پڇيو: 'توهان جو اڳواڻ ڪير آهي؟' پوءِ اسان سڀني المنذر بن عيدز ڏانهن اشارو ڪيو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'ڇا هي العاشج آهي؟' تنهن ڪري اهو ڏينهن پهريون ڏينهن هو جڏهن هن کي لقب ڏنو ويو، ڇاڪاڻ ته سندس چهري تي مُڪ جو نشان هو. اسان جواب ڏنو، 'ها، اي الله جا رسول'. پوءِ هن انهن جي سواري وارن جانورن کي ٻڌو ۽ انهن جا زيور گڏ ڪيا، پوءِ پنهنجو ٿيلهو ڪڍيو ۽ ان مان پنهنجا سفري ڪپڙا ڪڍيا، بهترين ڪپڙا پائي پوءِ رسول الله ﷺ وٽ ويو. انهي دوران، رسول الله ﷺ پنهنجا پير پکيڙي رهيا هئا ۽ پوئتي جهڪي رهيا هئا. جڏهن اشياج ويجهو آيو ته ماڻهن هن لاءِ رستو ٺاهيو ۽ چيو: 'هيڏانهن هلو، اي اشياج'. پوءِ رسول الله ﷺ ويٺي ۽ پنهنجا پير گڏ ڪندي چيو: 'هيڏانهن اچ، اي اشياج'. پوءِ اشياج رسول الله ﷺ جي ساڄي هٿ تي ويٺو ۽ پنهنجي سيٽ سان ملائي، تنهن ڪري هن استقبال ڪيو ۽ ان سان نرمي ڪئي. پوءِ اشياج پنهنجي ملڪ بابت پڇيو ۽ هن شفا، مسياقار ۽ ان کان علاوه حجر جي زمين جو ذڪر ڪيو. اشياج چيو: 'منهنجي ماءُ ۽ پيءُ توهان جو فديو آهن، حقيقت ۾ توهان اهو شخص آهيو جيڪو اسان جي ڳوٺن جا نالا اسان کان بهتر ڄاڻو ٿا'. پوءِ هن چيو؛ 'بيشڪ، مان هڪ ڀيرو توهان جي ملڪ ۾ آيو هوس، پوءِ مون کي ان ۾ هڪ وسيع ۽ آرامده جڳهه ڏني وئي هئي'. ان کان پوءِ، هن انصار ماڻهن ڏانهن رخ ڪيو ۽ چيو؛ 'اي انصار جا ماڻهو، پنهنجن ڀائرن جي عزت ڪريو. ڇاڪاڻ ته اهي اسلام ۾ توهان سان تمام گهڻو ملندڙ جلندڙ آهن. ۽ اهي اهي ماڻهو آهن جيڪي توهان جي سير يا ماڻهن سان سڀ کان وڌيڪ ملندڙ جلندڙ آهن. انهن مڪمل تسليم سان اسلام قبول ڪيو، نه ته انهن کي مجبور ڪيو ويو هو ۽ نه ته انهن جي ذلت کان پوءِ. ساڳئي وقت، اهڙا گروهه هئا جيڪي اسلام قبول ڪرڻ کان لنوائي رهيا هئا جيستائين انهن سان جنگ نه ڪئي وئي'. جڏهن هن چيو؛ 'توهان جي ڀائرن جي توهان سان اڪرام واري رويي بابت توهان جو ڇا خيال آهي. ۽ توهان کي ڏنل رات جي ماني بابت ڇا؟' انهن جواب ڏنو، 'اهي ڀائر بهترين آهن. انهن اسان جي گهوڙن جو خيال رکيو، ڪافي کاڌو ڏنو ۽ پوءِ اهي رات لاءِ آباد ٿيا. ۽ صبح جو، انهن اسان کي اسان جي رب جي ڪتاب ۽ اسان جي نبي جي سنت بابت سيکاريو. آخرڪار، نبي صلي الله عليه وسلم ان تي حيران ۽ خوش ٿيا. پوءِ هو اسان سان هڪ هڪ ڪري مليو، ڏٺو ته اسان ڇا سکيو هو ۽ ڇا ڄاڻون ٿا. اسان ۾ اهي به هئا جن التّيّت، امّ الڪتاب، هڪ سورت ۽ ٻه سورتون، پوءِ هڪ سنت ۽ ٻه سنتون سکيون هيون. ان کان پوءِ، هن اسان ڏانهن منهن ڪيو ۽ پڇيو: 'ڇا توهان وٽ اڃا تائين رزق آهي؟' اهو ٻڌي، اهي تمام خوش ٿيا ۽ فوري طور تي انهن پنهنجا سينڊل رکيا. پوءِ هر هڪ شخص کجورن جو ڍير ورتو ۽ ان کي پنهنجي سامهون پکيڙ تي رکيو ۽ پوءِ اشارو ڪيو ته اهو هڪ دزيره ڪافي آهي - ٻه دزيره نه. پوءِ هن پڇيو: 'ڇا توهان هن کي تَعْدِلُل - هڪ ڇيڙو - سڏيندا آهيو؟' اسان جواب ڏنو، 'ها'. پوءِ هن ان کي ٻيهر کجورن جي ڍير جيترو ڀريو ۽ ٻيهر پڇيو: 'ڇا توهان هن کي اشرافان سڏيندا آهيو؟' اسان جواب ڏنو، 'ها'. هن کجورن جو ٻيو ڍير شامل ڪيو ۽ پڇيو، 'ڇا توهان هن کي البراني - پڪل مٽيءَ جو ٺهيل برتن سڏيندا آهيو؟' اسان جواب ڏنو، 'ها'. هن کجورن جو ٻيو ڍير شامل ڪيو ۽ پڇيو، 'ڇا توهان هن کي البراني - پڪل مٽيءَ جو ٺهيل برتن سڏيندا آهيو؟' اسان جواب ڏنو، 'ها'. هن چيو، "بيشڪ، اهي کجور توهان جي کجورن مان بهترين آهن، ۽ توهان لاءِ سڀ کان وڌيڪ فائديمند پڻ آهن." آخرڪار، اسان ان مشن کان واپس آياسين. اسان ان مان وڻن جا ٿڙ وڌائڻ جي قابل ٿياسين. اسان ايترا پرجوش هئاسين جو اسان جون کجورون البرني جيتريون وڏيون هيون. آخرڪار، الاسياج چيو، "يا رسول الله، بيشڪ اسان جي زمين ڳري ۽ تڪليف ڏيندڙ آهي. ۽ جيڪڏهن اسان اهي مشروب نه پيئنداسين، ته اسان جي چمڙي جا رنگ ڳاڙهو ٿي ويندا ۽ اسان جا پيٽ وڏا ٿي ويندا." تڏهن الله جي رسول، صلي الله عليه وسلم، فرمايو، "عاد ضبع، الحنطم ۽ النقير مان نه پيئو. توهان مان ڪو پنهنجي پيئڻ جي ٿانءَ مان ان کي پنهنجي وات جي چوڌاري ويڙهي پيئي." پوءِ الاسياج ٻيهر چيو، 'منهنجي پيءُ ۽ ماءُ جو قسم، اي الله جا رسول، اسان کي هن معاملي ۾ راحت ڏيو.' تنهن ڪري هن اشارو ڪيو ۽ چيو؛ 'اي اشياج، جيڪڏهن مان توکي اهڙي طرح راحت ڏيان - هن ٻنهي هٿن سان اشارو ڪيو - پوءِ تون ان کي هن طرح پيئو - هن ٻئي هٿ ڊگها ڪيا ۽ انهن کي ٻيهر وڏي ڇڪ سان ڊگها ڪيا - جيستائين جڏهن توهان مان ڪو پنهنجو مشروب پيئي، ته هو پنهنجي چاچي جي پٽ ڏانهن بيٺو ۽ پنهنجي گابي کي تلوار سان ماريندو.' قاصد ۾، اشعر قبيلي جو هڪ ماڻهو هو جنهن کي عام طور تي الحارث سڏيو ويندو هو. هن کي گھر ۾ پيئڻ جي شراب جي ڪري گابي تي ڌڪ لڳو هو. جتي ان ماڻهوءَ جا وار پنهنجي قوم جي عورتن جي وارن سان ملندڙ جلندڙ هئا، تنهن ڪري گهر جا ڪجهه ماڻهو اٿيا ۽ سندس گابي تي تلوارون هنيون. ان ڪري، الحارث چيو: 'جڏهن مون رسول الله ﷺ کان اهو ٻڌو، ته مون فوري طور تي پنهنجا ڪپڙا ڦاڙي ڇڏيا ته جيئن منهنجي گابي تي لڳل ڪٽ ڍڪي سگهجي. ۽ ظاهر آهي ته الله تعاليٰ ان کي پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم تي ظاهر ڪرڻ چاهيندو هو.'