Miskin tidak memiliki kecukupan namun dia malu untuk tidak meminta-minta

Imam Bukhari : 6630

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَفِي خِلَافَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِيَ مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ عُمَرُ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ قَالَ عُمَرُ لَا تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَإِلَّا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَوَعَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَالَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ

اسان کي [ابو يمان] ٻڌايو آهي اسان کي [صيوب] ٻڌايو آهي [عز زهريءَ کان] مون کي [عاص سائب بن يزيد بن اوختي نمير] ٻڌايو آهي؛ ته [خوايطب بن عبدالعزي] ٻڌايو آهي؛ ته [عبد الله بن عاص سعدي] ٻڌايو آهي، هو عمر جي دور ۾ سندس وٽ ويو هو. [عمر] پوءِ چيو؛ 'ڇا اهو سچ آهي جيڪو مون کي خبر پهتي ته توهان سماجي معاملن جو خيال رکو ٿا، پر جيڪڏهن توهان کي طلاق جي پگهار - ٿڪاوٽ جي رقم ڏني وڃي - توهان کي پسند ناهي؟' مون جواب ڏنو 'ها'. پوءِ عمر چيو؛ 'پوءِ توهان ڇا چاهيو ٿا؟' مون جواب ڏنو؛ 'مون وٽ اڳ ۾ ئي ڪيترائي گھوڙا آهن، ۽ ڪيترائي غلام پڻ آهن، ۽ مان سٺي حالت ۾ آهيان - معاشي طور تي مستحڪم -، تنهنڪري مان پنهنجي ڪم کي خيرات - مفت خيرات - مسلمانن لاءِ ڪرڻ جو ارادو رکان ٿو'. عمر بي ساخته چيو؛ 'اهو نه ڪريو، مان اصل ۾ اهو ڪرڻ چاهيان ٿو جيڪو توهان چاهيو ٿا، پر رسول الله صلي الله عليه وسلم مون کي هڪ تحفو پڻ ڏنو، پر مون چيو؛' 'بس ڪوشش ڪريو ته اهو تحفو ڪنهن اهڙي شخص کي ڏيو جنهن کي مون کان وڌيڪ ضرورت هجي!' بعد ۾، نبي ڪريم ﷺ به ساڳيو تحفو ڏنو ۽ پوءِ مون چيو؛ 'مهرباني ڪري انهن ماڻهن کي ڏيو جن کي مون کان وڌيڪ ضرورت آهي!' پوءِ نبي ڪريم ﷺ فرمايو؛ 'بس ان کي وٺو، هن خزاني کي ترقي ڪريو، ۽ ان کي خيرات ۾ تبديل ڪريو، هي خزانو جيڪو توهان وٽ اهڙي طريقي سان اچي ٿو جيڪو ضرورت کان وڌيڪ نه هجي ۽ توهان پاڻ ان جي طلب نه ڪريو، تنهنڪري بس ان کي وٺو، ۽ دولت جي حوالي سان، پنهنجي خواهشن جي اڳيان نه وڃو!' ۽ [عز زهري] کان چيو؛ مون کي [سليم بن عبدالله] ٻڌايو آهي ته [عبدالله بن عمر] چيو؛ مون [عمر بن خطاب] کي چوندي ٻڌو آهي؛ نبي ڪريم ﷺ مون کي هڪ تحفو ڏنو، پوءِ مون چيو؛ اهو ڪنهن اهڙي شخص کي ڏيو جيڪو مون کان وڌيڪ غريب هجي، ته جيئن هڪ ڏينهن هو ٻيهر ڏئي ۽ مان اڳ وانگر جواب ڏيان. پوءِ نبي ڪريم ﷺ فرمايو؛ 'وٺو!' هن خزاني کي ترقي ڏيو، ۽ ان کي خيرات ۾ تبديل ڪريو، هي خزانو جيڪو توهان وٽ اهڙي طرح اچي ٿو جيڪو ضرورت کان وڌيڪ نه هجي ۽ توهان پاڻ نه گهرو، تنهن ڪري صرف ان کي وٺو، ۽ دولت جي حوالي سان، ان جي خواهش ۾ نه ڦاسيو!