Rasulullah memerintahkan mereka untuk mendatangi unta dan meminum air seni dan susunya

Imam Bukhari : 6390

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ مِنْ آلِ أَبِي قِلَابَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلَابَةَأَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلَابَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الْأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لَا قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لَا قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا قَطُّ إِلَّا فِي إِحْدَى ثَلَاثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الْأَعْيُنَ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعُوهُ عَلَى الْإِسْلَامِ فَاسْتَوْخَمُوا الْأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَفَلَا تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا قَالُوا بَلَى فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا قُلْتُ وَأَيُّ شَيْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلَاءِ ارْتَدُّوا عَنْ الْإِسْلَامِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَيَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لَا وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ وَاللَّهِ لَا يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ فَخَرَجُوا بَعْدَهُ فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ مَنْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا قَالُوا لَا قَالَ أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنْ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ قَالَ أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَّ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلًا وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنْ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلًا آخَرَ فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ أَخَذَتْهُمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ فَعَاشَ حَوْلًا ثُمَّ مَاتَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلًا بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنْ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ

Bize [Kutaýba bin Said] bize [Abu Bisir Ysmaýyl bin Ybraýym Al Asadi] bize [Hajjaj bin Abi Osman] maňa [Abu Kilaba maşgalasyndan] [Abu Raja] maňa [Abu Kilaba] gürrüň berdi; Omar bin Abdul Aziz bir gün myhmanlarynyň düşeklerini halk üçin ýazyp, olara rugsat berdi, olar içeri girdiler. Soňra Omar bin Abdul Aziz: "Kosama barada näme pikir edýärsiňiz?" diýip sorady. Biz: "Kosama? Kosama, sebäbi Kasama hak, halyflar şonuň üçin kisalary ornaşdyrdylar" diýip jogap berdik. Soňra Omar bin Abdi Aziz menden sorady - şol wagt ol maňa jemgyýete ýolbaşçylyk etmek üçin ýörite wezipe berdi - men jogap berdim: "Eý, Emir al-Möminin, siziň goşun serkerdeleriňiz we saýlanan arap resmileriňiz bar, eger olaryň ellisi Şamda öýlenen bir adamyň ony görmän zyna edendigini subut etseler, ony daşlarsyňyzmy?" diýip jogap berdi. "ÝOK" diýip jogap berdi. Men ýene soradym; — Eger olaryň ellisi Himşde bir adamyň ogurlyk edendigini subut etse, siz onuň elini kesersiňizmi diýip pikir edýärsiňiz? — Ýok — diýip jogap berdi. Men: — Allaha and bolsun, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) hiç kimi öldürmedi, diňe üç sebäpden biri üçin: Bilkastlaýyn adam öldüren adam öldürilmeli, öýlenenden soň zyna eden adam, ýa-da Allaha we Onuň Resulyna garşy söweşen we yslamdan çykan adam. — Soňra adamlar gürrüňi böldüler; — [Enes bin Malik] bize Allahyň Resulynyň (sallallahu aleýhi we sellem) bir gezek birini ogurlyk üçin kesip, gözlerini oýup, gyzgyn güne üflemek üçin goýandygyny aýtmadymy? — diýip jogap berdim. Men: — Size Enesiň özüniň aýdan hadysyny aýdaryn; Ukl taýpasyndan sekiz adamdan ybarat topar Resulullah sallallahu aleýhi we sellem bilen duşuşyp, yslam dinini yglan etmek üçin oňa wepalylyk kasamyny berdiler. Emma olar Medinäniň howasyna laýyk gelmeýärdiler, şonuň üçin bedenleri kesellidi. Soňra olar şikaýatlary barada Pygambere sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna şikaýat etdiler. Pygamber şeýle diýdi: "Düýe çopanlarymyz bilen gitseňiz, olaryň süýdüni we siýdigini bejermek üçin alyp bilersiňiz?". "Bolýar" diýip jogap berdiler. Olar baryp, süýt we siýdik içdiler, şonuň üçin sagdyn boldular. Emma onuň ýerine olar Resulullahyň çopanyny öldürdiler we onuň düýelerini taladylar. Bu waka ahyrsoňy Pygambere sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna ýetdi. Pygamber olaryň yzlaryny yzarlamak üçin goşun hem iberdi. Olar tutulyp, Pygamberiň öňüne sürüldüler. Şonuň üçin Pygamber olaryň ellerini we aýaklaryny kesmegi we gözlerini çykarmagy buýurdy. Soňra Pygamber olary ölmek üçin gyzgyn güne taşlady." Men şeýle diýip soradym: "Olardan has sadist kim bolup biler? Olar yslamdan çykdylar, öldürdiler we taladylar". Soňra "Anbasa bin Said: "Allaha and bolsun, men şu günki ýaly zady hiç haçan eşitmedim" diýdi. Men şeýle diýdim: "Eý Anbasa, sen meniň hadysymy ret edýärsiňmi?" ''Ýok, sen hadysy bolşy ýaly görkezdiň. 'Allaha kasam bolsun, bu goşun bu şyh olaryň arasynda ýaşaýança ýagşylykda galar'. Men dowam etdim; şeýle ýagdaýlarda, Resulullah Şallallahu aleýhi wesellemden başga-da görkezmeler bar, hekaýa şeýle: Bir gezek birnäçe ansar adam Resulullah Şallallahu aleýhi wesellem bilen duşuşdy. Olar onuň bilen gürleşýärdiler, soňra olaryň arasyndan biri çykdy we onuň öldürilendigi mälim boldy. Öldürilenden soň, dostlary çykdylar, dostlarynyň gana bulaşyp öldürilendigini gördüler, şonuň üçin bu ýagdaýy Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna habar berdiler. Olar: 'Eý, Allanyň Resuly, biziň bilen gürleşýän dostumyz, soňra aramyzdan çykdy, onuň gana bulaşyp öldürilendigi mälim boldy' diýdiler. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem çykyp: 'Siz özüňizi kim hasaplaýarsyňyz?' diýip sorady. Başga bir makalada: 'Siz ony kim öldürdi diýip pikir edýärsiňiz?' Olar: 'Biz ony ýehudylaryň öldürendigini pikir edýäris' diýip jogap berdiler. Resul şeýle hem ýehudylaryň ýanyna bir ilçi iberdi, olary çagyrdy we şeýle diýdi: — Dostumyzy öldürdiňizmi? — diýip, olar: — Ýok — diýip jogap berdiler. Soňra pygamber dostlaryna: — Elli ýewreý ony öldürmediklerine kasam etse razy bolarmyňyz? — diýip sorady. Dostlary: — Elbetde, olar bizi hakykatdanam öldürseler-de, olaryň aladasy ýok! — diýip jogap berdiler. Soňra ýewreýler kasam içdiler. Soňra pygamber: — Elli adam kasam etse, diýýeti nädip alarsyňyz? — diýip sorady. Emma sahabalar kasam etmek islemediler. Ahyrsoňy pygamber diýýeti öz jübüsinden töledi. Men: — Geçmişde Hudhaýl taýpasy jahylyýet döwründe bagt we betbagtçylygy paýlaşmak baradaky ylalaşygy — bozupdy — diýdim. Emma Hudhaýl gijäniň ortasynda Bat-hada bir Ýamani maşgalasyna hüjüm etdi. Öýden bir Ýamani onuň kellesini gylyç bilen kesmek üçin oýady we ony öldürmegi başardy. Soňra Hudhaýl halky gelip, Ýamani maşgalasyny tussag etdiler we bu barada Al Mausimde Omara şikaýat etdiler. Hudhaýl: — Ol dostumyzy öldürdi — diýip aýtdy. Ol jogap berdi: "Hakykatdanam, olar - Hudaýl - ylalaşygyny bozdular". Soňra Omar: "Haýyş edýärin, elli Hudaýl halky ylalaşygyny bozmandyklaryna kasam etsinler" diýdi. Soňra kyrk dokuz Hudaýl halky ylalaşygyny bozmandyklaryna kasam etdi. Soňra olaryň biri Siriýadan geldi we ýaňy gelen adamdan kasam içmegini soradylar, ýöne ol kasam etmekden çekindi, şonuň üçin kasam etmekden çekindi we müň dirhem tölemeli boldy. Soňra Hudaýl elli adamyň ornuny tutmak üçin başga bir adam gözledi. Fidyäni tölän adama gelende, ony pidanyň doganyna tabşyrdylar, şonuň üçin onuň eli onuň eli bilen birleşdi. Olar ikisi kasam içen elli adam bilen ýöräp gitdiler, tä hurma agajyna ýetýänçäler, ýagyş olaryň üstüne ýagdy we olar dagdaky gowakda gabalyp galdylar. Goňak ýykylyp, kasam içen elli Hudaýl halkynyň üstüne düşdi we olaryň hemmesi öldi. Galan iki adam gaçyp bildi, ýöne birden daş olara tarap öwrüldi we öldürilen doganyň aýagyny ýardy. Ol bir ýyl geçenden soň hem diridi we aradan çykdy. Men şeýle diýdim: Abdul Malik bin Marwan bir gezek kimdir birini Kossamanyň subutnamasy bilen aýyplamak bilen günäkärledi, ýöne soňra ol eden işine ökündi we kasam içen elli adamyň Döwlet ýazgylaryndan aýrylmagyny buýurdy we elli adamy Siriýa göçürdi.