इमाम अहमद : 11960

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ سَمِعْتُ ثَابِتًا يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا افْتَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْبَرَ قَالَ الْحَجَّاجُ بْنُ عِلَاطٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي بِمَكَّةَ مَالًا وَإِنَّ لِي بِهَا أَهْلًا وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ آتِيَهُمْ فَأَنَا فِي حِلٍّ إِنْ أَنَا نِلْتُ مِنْكَ أَوْ قُلْتُ شَيْئًا فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقُولَ مَا شَاءَ فَأَتَى امْرَأَتَهُ حِينَ قَدِمَ فَقَالَ اجْمَعِي لِي مَا كَانَ عِنْدَكِ فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَشْتَرِيَ مِنْ غَنَائِمِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَإِنَّهُمْ قَدْ اسْتُبِيحُوا وَأُصِيبَتْ أَمْوَالُهُمْ قَالَ فَفَشَا ذَلِكَ فِي مَكَّةَ وَانْقَمَعَ الْمُسْلِمُونَ وَأَظْهَرَ الْمُشْرِكُونَ فَرَحًا وَسُرُورًا قَالَ وَبَلَغَ الْخَبَرُ الْعَبَّاسَ فَعَقِرَ وَجَعَلَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَقُومَ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي عُثْمَانُ الْجَزَرِيُّ عَنْ مِقْسَمٍ قَالَ فَأَخَذَ ابْنًا لَهُ يُقَالُ لَهُ قُثَمُ فَاسْتَلْقَى فَوَضَعَهُ عَلَى صَدْرِهِ وَهُوَ يَقُولُ حَيَّ قُثَمْ حَيَّ قُثَمْ شَبِيهَ ذِي الْأَنْفِ الْأَشَمْ بَنِي ذِي النَّعَمْ يَرْغَمْ مَنْ رَغَمْ قَالَ ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ ثُمَّ أَرْسَلَ غُلَامًا إِلَى الْحَجَّاجِ بْنِ عِلَاطٍ وَيْلَكَ مَا جِئْتَ بِهِ وَمَاذَا تَقُولُ فَمَا وَعَدَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا جِئْتَ بِهِ قَالَ الْحَجَّاجُ بْنُ عِلَاطٍ لِغُلَامِهِ اقْرَأْ عَلَى أَبِي الْفَضْلِ السَّلَامَ وَقُلْ لَهُ فَلْيَخْلُ لِي فِي بَعْضِ بُيُوتِهِ لِآتِيَهُ فَإِنَّ الْخَبَرَ عَلَى مَا يَسُرُّهُ فَجَاءَ غُلَامُهُ فَلَمَّا بَلَغَ بَابَ الدَّارِ قَالَ أَبْشِرْ يَا أَبَا الْفَضْلِ قَالَ فَوَثَبَ الْعَبَّاسُ فَرَحًا حَتَّى قَبَّلَ بَيْنَ عَيْنَيْهِ فَأَخْبَرَهُ مَا قَالَ الْحَجَّاجُ فَأَعْتَقَهُ ثُمَّ جَاءَهُ الْحَجَّاجُ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ افْتَتَحَ خَيْبَرَ وَغَنِمَ أَمْوَالَهُمْ وَجَرَتْ سِهَامُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي أَمْوَالِهِمْ وَاصْطَفَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ فَاتَّخَذَهَا لِنَفْسِهِ وَخَيَّرَهَا أَنْ يُعْتِقَهَا وَتَكُونَ زَوْجَتَهُ أَوْ تَلْحَقَ بِأَهْلِهَا فَاخْتَارَتْ أَنْ يُعْتِقَهَا وَتَكُونَ زَوْجَتَهُ وَلَكِنِّي جِئْتُ لِمَالٍ كَانَ لِي هَاهُنَا أَرَدْتُ أَنْ أَجْمَعَهُ فَأَذْهَبَ بِهِ فَاسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَذِنَ لِي أَنْ أَقُولَ مَا شِئْتُ فَأَخْفِ عَنِّي ثَلَاثًا ثُمَّ اذْكُرْ مَا بَدَا لَكَ قَالَ فَجَمَعَتْ امْرَأَتُهُ مَا كَانَ عِنْدَهَا مِنْ حُلِيٍّ وَمَتَاعٍ فَجَمَعَتْهُ فَدَفَعَتْهُ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَمَرَّ بِهِ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ثَلَاثٍ أَتَى الْعَبَّاسُ امْرَأَةَ الْحَجَّاجِ فَقَالَ مَا فَعَلَ زَوْجُكِ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَقَالَتْ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ يَا أَبَا الْفَضْلِ لَقَدْ شَقَّ عَلَيْنَا الَّذِي بَلَغَكَ قَالَ أَجَلْ لَا يُخْزِنِي اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ بِحَمْدِ اللَّهِ إِلَّا مَا أَحْبَبْنَا فَتَحَ اللَّهُ خَيْبَرَ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَرَتْ فِيهَا سِهَامُ اللَّهِ وَاصْطَفَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَيٍّ لِنَفْسِهِ فَإِنْ كَانَتْ لَكِ حَاجَةٌ فِي زَوْجِكِ فَالْحَقِي بِهِ قَالَتْ أَظُنُّكَ وَاللَّهِ صَادِقًا قَالَ فَإِنِّي صَادِقٌ الْأَمْرُ عَلَى مَا أَخْبَرْتُكِ فَذَهَبَ حَتَّى أَتَى مَجَالِسَ قُرَيْشٍ وَهُمْ يَقُولُونَ إِذَا مَرَّ بِهِمْ لَا يُصِيبُكَ إِلَّا خَيْرٌ يَا أَبَا الْفَضْلِ قَالَ لَهُمْ لَمْ يُصِبْنِي إِلَّا خَيْرٌ بِحَمْدِ اللَّهِ قَدْ أَخْبَرَنِي الْحَجَّاجُ بْنُ عِلَاطٍ أَنَّ خَيْبَرَ قَدْ فَتَحَهَا اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَجَرَتْ فِيهَا سِهَامُ اللَّهِ وَاصْطَفَى صَفِيَّةَ لِنَفْسِهِ وَقَدْ سَأَلَنِي أَنْ أُخْفِيَ عَلَيْهِ ثَلَاثًا وَإِنَّمَا جَاءَ لِيَأْخُذَ مَالَهُ وَمَا كَانَ لَهُ مِنْ شَيْءٍ هَاهُنَا ثُمَّ يَذْهَبَ قَالَ فَرَدَّ اللَّهُ الْكَآبَةَ الَّتِي كَانَتْ بِالْمُسْلِمِينَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ وَخَرَجَ الْمُسْلِمُونَ وَمَنْ كَانَ دَخَلَ بَيْتَهُ مُكْتَئِبًا حَتَّى أَتَوْا الْعَبَّاسَ فَأَخْبَرَهُمْ الْخَبَرَ فَسُرَّ الْمُسْلِمُونَ وَرَدَّ اللَّهُ يَعْنِي مَا كَانَ مِنْ كَآبَةٍ أَوْ غَيْظٍ أَوْ حُزْنٍ عَلَى الْمُشْرِكِينَ

अब्दुर्रज़ाक यांनी आम्हाला सांगितले, ते म्हणाले: मअमर यांनी आम्हाला सांगितले, ते म्हणाले: मी सबात यांना अनस यांच्याकडून कथन करताना ऐकले, ज्यांनी म्हटले: जेव्हा अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी खैबरचे नगर जिंकले, तेव्हा अल-हज्जाज इब्न 'इलाथ अल-सुलामी म्हणाले, "हे अल्लाहचे प्रेषित, मक्कामध्ये माझे धन आणि कुटुंब आहे. मला त्यांना भेटायचे आहे, आणि जर मला तुमची परवानगी मिळाली तर मी ते करू शकेन—किंवा मी त्याच अर्थाचे काही बोलले." त्यावर पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी अल-हज्जाजला इच्छेनुसार बोलण्याची परवानगी दिली. मक्का पोहोचल्यावर अल-हज्जाजने आपल्या पत्नीला भेटून सांगितले, 'कृपया तुमच्याकडे असलेली सर्व संपत्ती गोळा करा; मला मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आणि त्यांच्या साथीदारांकडून युद्धलूट खरेदी करायची आहे, कारण त्यांनी भरपूर लूट मिळवली आहे.' मग ही बातमी मक्कामध्ये सर्वत्र पसरली. मुसलमान परत आले, आणि बहुदेववाद्यांनी (मुहम्मद आणि त्यांच्या सैन्याच्या परतीवर आनंद व्यक्त करत) आपला आनंद आणि उत्साह प्रकट केला." अल-हज्जाज म्हणाला, "ही बातमी अखेर अल-अब्बासपर्यंत पोहोचली, इतकी की त्यांच्या आनंदाच्या प्रचंड लहरींमुळे ते पाय हलवू शकले नाहीत आणि उभेही राहू शकले नाहीत. मअमर म्हणाले, "उस्मान अल-जज़ारी यांनी मिक़सम् यांच्याकडून मला सांगितले, ज्यांनी म्हटले, 'अब्बास यांनी मग आपला पुत्र कुत्साम उचलला. त्यांनी स्वतःला खाली पडून त्याचा पुत्र कुत्साम याचे शरीर आपल्या छातीवर ठेवले. मग त्याने एक कविता म्हटली: 'ये, कुत्साम, ये, कुत्साम, तू तीक्ष्ण नाकाचा, माझा पुत्र ज्याच्याकडे प्रत्येक आनंद आहे, जो तुच्छ आहे तो अपमानाला सामोरे जाईल.' साबिथ यांनी अनस यांच्याकडून सांगितले: "अब्बास यांनी नंतर अल-हज्जाज इब्न इलथ अल-सुलामी यांना भेटायला एक दास पाठवला आणि संदेश दिला: 'तुला धिक्कार! तू काय बातमी घेऊन आलास? तू काय म्हणतोस? कारण अल्लाहने जे वचन दिले आहे ते तू जे म्हणतोस त्यापेक्षा उत्तम आहे!' अल-हज्जाजने संदेशवाहकाला सांगितले, "कृपया अबुल फज़्ल यांना माझे अभिवादन पोहोचवा आणि त्यांना सांगा, 'मला त्यांच्या घरी येण्याची संधी द्या; मी कधीतरी येईन, आणि मी जे बातमी घेऊन येईन ती त्यांना नक्कीच आनंद देईल.'" अबुल फज़्ल यांनी पाठवलेला दास परत आला. घराच्या दारावर पोहोचताच त्याने घाईने म्हटले, 'अभुल फदल (अब्बास यांचे टोपणनाव), आनंदित हो!' अब्बास इतके आनंदित झाले की त्यांनी आपल्या दासाच्या कपाळावर चुंबन घेतले, आणि त्या दासाने अल-हज्जाज बिन यलाथ यांच्या शब्दांचे सविस्तर वर्णन केले. त्यानंतर अब्बास यांनी त्या दासाला मुक्त केले. यानंतर अल-हज्जाज अल-अब्बास यांच्याकडे आला आणि त्याने त्यांना सांगितले की पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी खैबरवर यशस्वीरित्या विजय मिळवला, त्यांचे संपत्ती जप्त केली आणि त्या लूटमालात अल्लाहचा हिस्साही होता. पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी शफिय्या बिन्त हुयैय्यह यांना आपली पत्नी म्हणून निवडले; त्यांनी तिला एक पर्याय दिला: मुक्त होऊन आपली पत्नी व्हावे, किंवा आपल्या कुटुंबात परत जावे. शफिय्या यांनी मुक्त होऊन त्यांची पत्नी होण्याचा पर्याय निवडला. हज्जाज म्हणाला, 'तथापि, मी इथे आलो आहे कारण माझे धन इथे आहे, आणि मला ते घ्यायचे आहे. म्हणून मी अल्लाहच्या प्रेषितांकडून, ज्यांच्यावर अल्लाहची शांति आणि आशीर्वाद असोत, परवानगी मागितली आणि त्यांनी मला माझ्या इच्छेनुसार बोलण्याची परवानगी दिली; त्यामुळे कृपया माझी ही बातमी गुप्त ठेवा.' हज्जाजने हे तीनदा पुन्हा सांगितले – मग मला जे काही माहिती आहे ते सांगा. अनास म्हणाले, "त्यानंतर हज्जाजच्या पत्नीने तिचे सर्व दागिने व इतर मालमत्ता गोळा करून ती हज्जाजला दिली. तीन दिवस उलटल्यानंतर, अल-अब्बास अल-हज्जाजच्या पत्नीकडे गेले आणि विचारले, 'तुमच्या पतीने काय केले?' तिने त्यांना सांगितले की तिचा नवरा आजच निघाला आहे. ती पुढे म्हणाली, 'अल्लाहो तुम्हाला अपमानित करणार नाही, हे अबू फदल; जी बातमी तुम्हाला मिळाली आहे ती आम्हालाही खूप क्लेशदायक आहे.' अल-अब्बास म्हणाले, 'नक्कीच, अल्लाह मला अपमानित करणार नाही. सर्व स्तुती अल्लाहचीच; आम्ही ज्याची आशा करतो त्याशिवाय काहीही घडणार नाही; अल्लाहने आपल्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या माध्यमातून खैबर जिंकले आहे, अल्लाहचा हिस्साही पूर्ण झाला आहे, आणि अल्लाहच्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी शफिय्या बिन्त हुयै यांनाही आपली पत्नी म्हणून निवडले आहे. जर तुला तुझ्या पतीची काहीही गरज असेल, तर जा आणि त्याच्याकडे जाऊन मिळ." त्या स्त्रीने (हज्जाजच्या पत्नीने) उत्तर दिले, "अल्लाहच्या शपथाने, मला वाटले की तुम्ही खरे बोलत होतात." अल-अब्बास म्हणाले, "अल्लाहच्या शपथाने, गोष्ट अगदी तशीच आहे जशी मी तुम्हाला सांगितली." मग अल-अब्बास पुढे निघाले, तोपर्यंत त्यांना कुरैशच्या काही पुरुषांचा गट भेटला, ज्यांनी म्हटले, "अरे अबुल-फज़्ल, तो त्यांच्या आधीच निघून गेला आहे, त्यामुळे तुला फक्त चांगलेच मिळाले आहे." अल-अब्बास यांनी त्यांना उत्तर दिले, "सर्व स्तुती अल्लाहची, मला फक्त चांगलेच मिळाले आहे. हज्जाज बिन इल्थ यांनी मला सांगितले की अल्लाहने आपल्या पैगंबरद्वारे खैबरचे शहर जिंकले आहे; अल्लाहसाठी जे ठरले होते ते पूर्ण झाले आहे, आणि त्याने शफिय्याहला आपली पत्नी म्हणून निवडले आहे. त्याने मला त्याचे रहस्य उघड करू नकोस असे तीनदा सांगितले; तो येथे फक्त आपले धन-संपत्ती घेण्यासाठी आला होता, त्यानंतर तो निघून गेला." अनस म्हणाले, "मग अल्लाहने मुसलमानांना वाटणारा दुःखभाव बहुदेववाद्यांवर वळविला. मुसलमान आणि जे कोणी दु:खावस्थेत त्याच्या घरात प्रवेश केले होते, ते सर्व अब्बास यांच्याकडे निघाले. अब्बास यांनी त्यांना तत्काळ खरी बातमी दिली. मुसलमानांना आनंद झाला आणि अल्लाहने दु:ख, राग आणि त्रासाचे वातावरण बहुदेववाद्यांविरुद्ध वळवले.