Imam Ahmad : 7749

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ وَهُوَ جَدُّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ نُزُولًا ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَتَبِعُوهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى نَزَلُوا مَنْزِلًا نَزَلُوهُ فَوَجَدُوا فِيهِ نَوَى تَمْرٍ تَزَوَّدُوهُ مِنْ تَمْرِ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا مِنْ تَمْرِ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ حَتَّى لَحِقُوهُمْ فَلَمَّا أَحَسَّهُمْ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَقَدْ جَاءَ الْقَوْمُ فَأَحَاطُوا بِهِمْ وَقَالُوا لَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ إِنْ نَزَلْتُمْ إِلَيْنَا أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمَّا أَنَا فَلَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا رَسُولَكَ قَالَ فَقَاتَلُوهُمْ فَرَمَوْهُمْ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةِ نَفَرٍ وَبَقِيَ خُبَيْبُ بْنُ عَدِيٍّ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَأَعْطَوْهُمْ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ إِنْ نَزَلُوا إِلَيْهِمْ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ حَلُّوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ الَّذِي مَعَهُمَا هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَجَرُّوهُ فَأَبَى أَنْ يَتْبَعَهُمْ فَضَرَبُوا عُنُقَهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبِ بْنِ عَدِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ فَاشْتَرَى خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ وَكَانَ قَدْ قَتَلَ الْحَارِثَ يَوْمُ بَدْرٍ فَمَكَثَ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى إِذَا أَجْمَعُوا قَتْلَهُ اسْتَعَارَ مُوسَى مِنْ إِحْدَى بَنَاتِ الْحَارِثِ لِيَسْتَحِدَّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ قَالَتْ فَغَفَلْتُ عَنْ صَبِيٍّ لِي فَدَرَجَ إِلَيْهِ حَتَّى أَتَاهُ قَالَتْ فَأَخَذَهُ فَوَضَعَهُ عَلَى فَخِذِهِ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ فَزِعْتُ فَزَعًا عَرَفَهُ وَالْمُوسَى فِي يَدِهِ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ وَكَانَتْ تَقُولُ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ قَدْ رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ وَمَا بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ ثَمَرَةٌ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا كَانَ إِلَّا رِزْقًا رَزَقَهُ اللَّهُ إِيَّاهُ قَالَ ثُمَّ خَرَجُوا بِهِ مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فَقَالَ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ تَرَوْا مَا بِي جَزَعًا مِنْ الْمَوْتِ لَزِدْتُ قَالَ وَكَانَ أَوَّلَ مَنْ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ عِنْدَ الْقَتْلِ هُوَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ وَبَعَثَتْ قُرَيْشٌ إِلَى عَاصِمٍ لِيُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْ جَسَدِهِ يَعْرِفُونَهُ وَكَانَ قَتَلَ عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبَعَثَ اللَّهُ عَلَيْهِ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى شَيْءٍ مِنْهُ

اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي ته اسان کي [معمر] [عز زهريءَ] کان [عمرو بن ابي سفيان عطس ثقوفي] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ عاصم بن ثابت جي اڳواڻي ۾ جاسوسن جو هڪ لشڪر موڪليو، جيڪو عاصم بن عمر جو ڏاڏو هو. پوءِ اهي روانا ٿيا ۽ جڏهن اهي عصان ۽ مڪي جي وچ ۾ هڪ رستي تي پهتا ته اهي بيهي رهيا، پوءِ انهن جي موجودگي جي خبر هزيل قبيلي جي هڪ ڳوٺ ۾ ملي، انهن کي عام طور تي بني لحيان سڏيو ويندو آهي. تنهن ڪري انهن جي پٺيان ڳوٺ جا ماڻهو، يعني تقريباً هڪ سو تير انداز، اهي اصحابن جي نقش قدم تي هليا، جيستائين اهي هڪ هنڌ پهتا جنهن کي نبي ڪريم ﷺ جي اصحابن روڪيو هو، پوءِ انهن کي مديني جون کجورون مليون جيڪي نبي ڪريم ﷺ جي اصحابن سامان طور آنديون هيون، انهن چيو ته: 'هي مديني جون کجورون آهن'. پوءِ اهي دوستن جي پٺيان لڳا جيستائين اهي انهن کي پڪڙي نه سگهيا، تنهن ڪري جڏهن عاصم بن ثابت ۽ سندس دوستن انهن ماڻهن جي موجودگي محسوس ڪئي ته اهي فوري طور تي فدفد جي پويان لڪي ويا، اهي ماڻهو آيا هئا ۽ فوري طور تي انهن کي گهيرو ڪيو، انهن چيو ته هيٺ لهي اچو ۽ هڪ معاهدو ۽ معاهدو ڪريو ته جيئن اسان توهان مان ڪنهن کي به قتل نه ڪريون، پوءِ عاصم بن ثابت، جيڪو ٽولي جو اڳواڻ هو، چيو ته: 'الله جو قسم، مان ڪافرن جي حفاظت ۾ نه رهڻ چاهيان ٿو، اي الله، پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم کي اسان جي باري ۾ ٻڌايو،' ابو هريره چيو؛ 'پوءِ لشڪر انهن تي تيرن جو مينهن وسايو جيستائين انهن عاصم کي ڇهه ٻين ماڻهن سان گڏ ماري ڇڏيو جيڪي مارجي ويا، ۽ ٽي ماڻهو باقي رهيا، اهي هئا: خبيب انصاري ۽ زيد بن دتصنه ۽ هڪ ٻيو شخص. پوءِ انهن انهن سان هڪ معاهدو ۽ معاهدو ڪيو جيڪڏهن اهي هيٺ لهي ۽ هٿيار ڦٽا ڪرڻ لاءِ تيار هئا. ۽ جڏهن لشڪر پيغمبر جي ٽن قاصدن کي يرغمال بڻايو، انهن پنهنجا تير ڪڍيا ته جيئن انهن کي رسيءَ سان ٻڌي سگهجي، پوءِ ٽئين ماڻهو چيو: 'هي پهرين غداري آهي، الله جو قسم مان توهان جو دوست نه ٿيندس،' پوءِ انهن ان کي ڇڪيو پر هو اڃا تائين جدوجهد ڪري رهيو هو، آخرڪار انهن ان کي قتل ڪيو ۽ اهي خبيب ۽ زيد بن دتصينه سان گڏ ويا جيستائين انهن ان کي مڪي ۾ وڪرو نه ڪيو، پوءِ بني حارث بن عامر بن نوفل خبيب کي خريد ڪيو - خبيب اهو شخص هو جنهن بدر جي جنگ ۾ الحارث کي قتل ڪيو هو - تنهن ڪري خبيب انهن لاءِ قيدي بڻجي ويو جيستائين اهي ان کي قتل ڪرڻ تي راضي نه ٿيا، پوءِ خبيب الحارث جي هڪ ڌيءَ کان هڪ استرا قرض ورتو ته جيئن ان جا ناف جا وار ڪٽائي سگهن، پوءِ هن اهو خبيب کي ڏنو. عورت چيو؛ 'پر مان پنهنجي ننڍڙي پٽ سان لاپرواهي ڪئي، ڇوڪرو ان وٽ آيو، پوءِ هن ان کي کڻي پنهنجي گود ۾ ويهاريو، پوءِ جڏهن مون ان کي ڏٺو ته مان تمام گهڻو ڊڄي ويس هڪ خوف سان جيڪو هو سمجهي سگهي ٿو، جڏهن ته استرا اڃا تائين سندس هٿ ۾ هو. خبيب چيو؛ 'ڇا توهان ڊڄو ٿا ته مان ان کي قتل ڪندس؟، انشاءَ الله، مان اهو نه ڪندس'. ابو هريره چيو؛ عورت چيو؛ 'الله جو قسم، مون ڪڏهن به خبيب جهڙو نيڪ قيدي نه ڏٺو آهي، مون هن کي لوهه جي زنجير سان ٻڌل هٿ ۾ انگور جي ٽاري کائيندي ڏٺو آهي، جيتوڻيڪ مڪي ۾ انگور نه هئا، سواءِ ان رزق جي جيڪو الله خبيب کي ڏنو هو'. ابو هريره چيو؛ 'پوءِ اهي خبيب کي حرم مان ڪڍي ويا ته جيئن ان کي قتل ڪري سگهن.' پوءِ خبيب چيو؛ 'مون کي ٻه رڪعتون پڙهڻ جو موقعو ڏيو،' پوءِ خبيب ٻه رڪعتون پڙهيون ۽ چيو؛ 'جيڪڏهن مان پريشان نه ٿيان، جيڪڏهن توهان سوچيو ٿا ته مان موت کان ڊڄان ٿي، ته مان ضرور پنهنجي رڪعتن جو تعداد وڌائيندس.' ابو هريره چيو؛ '۽ هو اهو هو جنهن موت کي منهن ڏيڻ کان اڳ پهريان ٻه رڪعتون پڙهيون، پوءِ هن چيو؛ 'اي الله، انهن جو تعداد ڳڻ، انهن جي طاقت کي ختم ڪر ۽ انهن مان هڪ به نه ڇڏ.' "مون کي پرواه ناهي ته مان مسلمان هجڻ جي حيثيت ۾ قتل ٿي وڃان، ڪنهن به حصي ۾ اهو صرف الله لاءِ آهي ته منهنجو موت الله لاءِ آهي، جيڪڏهن هو چاهيندو ته جسم جي سڀني الڳ الڳ جوڑوں تي رحمت ڪندو." پوءِ عقبه بن الحارث اٿيو ۽ ان کي قتل ڪري ڇڏيو. پوءِ قريش هڪ قاصد کي اشم ڏانهن موڪليو ته جيئن سندس لاش جو ڪجهه حصو ثبوت طور حاصل ڪري، ڇاڪاڻ ته هن بدر جي جنگ ۾ انهن جي گهڻن اڳواڻن کي قتل ڪيو هو، تنهن ڪري الله هڪ قسم جو مٽيءَ جو ڍير موڪليو جيڪو انهن جي پيغمبر تي لڙڪي پيو ته جيئن اهي سندس لاش جو هڪ ٽڪرو به کڻڻ ۾ ڪامياب نه ٿيا.