Imam Ahmad : 7587

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَيَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَبِي وَهَذَا حَدِيثُ سُلَيْمَانَ الْهَاشِمِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيِّ حَلِيفِ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتِ بْنِ أَبِي الْأَقْلَحِ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَّةِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ قَالُوا نَوَى تَمْرِ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا أُخْبِرَ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ فَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ الْقَوْمِ أَمَّا أَنَا وَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا تَمَكَّنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي بِهَؤُلَاءِ لَأُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَ فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَقَتَلُوهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ خُبَيْبًا وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا لِلْقَتْلِ فَأَعَارَتْهُ إِيَّاهَا فَدَرَجَ بُنَيٌّ لَهَا قَالَتْ وَأَنَا غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ فَوَجَدْتُهُ يُجْلِسُهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ قَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنِّي أَقْتُلُهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ قَالَتْ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعًا مِنْ الْقَتْلِ لَزِدْتُ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا وَلَا تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَيِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلَاةَ وَاسْتَجَابَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ فَأَخْبَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَى بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًا

اسان کي [سليمان بن داؤد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابراهيم بن سعد] [عز زهري] کان ۽ [يعقوب] چيو آهي؛ اسان کي [منهنجي پيءُ] [ابن شهاب] کان ٻڌايو آهي. - منهنجي پيءُ چيو؛ ۽ هي سليمان الحسيمي جي حديث آهي - عمرو بن اسيد بن جاريه عتص ثقوفي کان جيڪو بنو زهره جو ساٿي هو، ۽ هو ابو هريره جي شاگردن مان هڪ هو، هن چيو؛ [ابو هريره] چيو؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم ڏهه ٽوليون جاسوس طور موڪليون ۽ عاصم بن عمر بن الخطاب جي ڏاڏي عاصم بن ثابت بن ابي العقله کي پنهنجو اڳواڻ بڻايو، پوءِ اهي روانا ٿيا، جيستائين جڏهن اهي عسفان ۽ مڪي جي وچ ۾ الحدة ۾ پهتا، ته انهن جي موجودگي جو اعلان حزيل قبيلي جي ڳوٺ بنو لحيان ۾ ڪيو ويو، پوءِ اهي هڪ سؤ تير اندازن جي هڪ لشڪر سان ٻاهر نڪتا ۽ عاصم بن ثابت جي ٽولي جي پٺيان لڳا، جيستائين جڏهن انهن کي پنهنجيون کجورون کائڻ جي جاءِ ملي - عاصم جي ٽولي - هڪ جاءِ تي جتي اهي بيهي رهيا، ته لشڪر چيو: 'هي يثرب جون کجورون آهن،' تنهنڪري اهي عاصم جي ٽولي جي پٺيان لڳا، ۽ جڏهن عاصم ۽ سندس ساٿين کي خبر پئي ته لشڪر انهن جو پيڇو ڪري رهيو آهي، ته اهي فدفد ڏانهن موٽي ويا، پر لشڪر انهن کي گهيرو ڪري ڇڏيو هو ۽ چيو ته: 'هيٺ اچو ۽ اسان کي جيڪو توهان جي هٿن ۾ آهي اهو ڏيو، توهان هڪ معاهدو ۽ معاهدو ڪري سگهو ٿا ته جيئن اسان توهان مان ڪنهن کي به قتل نه ڪنداسين'. پوءِ ٽولي جي اڳواڻ، عاصم بن ثابت چيو: 'الله جو قسم، مان ڪافرن جي حفاظت ۾ نه رهڻ چاهيان ٿو، اي الله، پنهنجي نبي کي اسان جي باري ۾ ٻڌاءِ'. تنهن ڪري لشڪر انهن تي تيرن سان برسات ڪئي جيستائين انهن عاصم کي ڇهن ٻين ماڻهن سان گڏ قتل ڪيو جيڪي مارجي ويا، جڏهن ته باقي ٽن انهن سان هڪ معاهدو ۽ معاهدو ڪيو، اهي خبيب الانشوري ۽ زيد بن الدثينه ۽ هڪ ٻيو شخص هئا، ۽ جڏهن لشڪر رسول الله جي ٽن قاصدن کي يرغمال بڻايو، انهن پنهنجي تيرن جي تار ڪڍي انهن جي يرغمالين کي رسيءَ سان ڳنڍڻ لاءِ، پوءِ ٽئين ماڻهو چيو: 'هي پهرين توهين آهي، الله جو قسم مان توهان جو دوست نه رهندس، ۽ اهي - جيڪي مارجي ويا آهن - منهنجي لاءِ هڪ مثال آهن'. پوءِ انهن کيس ڇڪي ڪڍيو ۽ سندس ٻن دوستن سان گڏ گڏ ڪيو پر هو اڃا تائين انهن سان گڏ ٿيڻ نه چاهيندو هو، جيستائين آخرڪار انهن کيس قتل ڪري ڇڏيو ۽ اهي خبيب ۽ زيد بن دتصينه سان گڏ هليا ويا جيستائين انهن بدر جي واقعي کان پوءِ هن کي مڪي ۾ وڪرو نه ڪيو، پوءِ بني حارث بن عامر بن نوفل بن عبدالمناف خبيب کي خريد ڪيو - خبيب اهو شخص هو جنهن بدر جي جنگ دوران الحارث بن عامر بن نوفل کي قتل ڪيو هو - تنهن ڪري خبيب انهن لاءِ قيدي بڻجي ويو جيستائين اهي ان کي قتل ڪرڻ تي راضي نه ٿيا، پوءِ خبيب الحارث جي هڪ ڌيءَ کان هڪ استرا قرض ورتو ته جيئن هو مرڻ کان اڳ پنهنجي ناف جا وار ڪٽي، پوءِ هن اهو خبيب کي ڏنو، ۽ اهو ئي وقت هو جڏهن عورت جو ننڍڙو ڇوڪرو خبيب ڏانهن رڙهندي ويو، پوءِ عورت چيو؛ '۽ ان وقت مان لاپرواهي ڪئي،' ۽ جڏهن هن خبيب کي ڏٺو ته سندس ٻار کي پنهنجي ران تي جهليو پيو آهي ۽ سندس هٿ ۾ استرا آهي، عورت چيو؛ 'تنهنڪري مان ڊڄي ويس ته خبيب سمجهي ويو، جيستائين خبيب چيو؛ 'ڇا توهان ڊڄو ٿا ته مان هن کي قتل ڪندس؟' "مان ائين نه ڪندس." عورت چيو؛ "الله جو قسم مون ڪڏهن به خبيب جهڙو سٺو قيدي نه ڏٺو آهي،" پوءِ هن چيو؛ "الله جو قسم هڪ ڏينهن مون هن کي لوهه جي زنجير سان ٻڌل هٿ ۾ انگور جي ٽاري کائيندي ڏٺو، جيتوڻيڪ مڪي ۾ انگور نه هئا،" ۽ عورت اهو به چيو؛ "حقيقت ۾، اهو رزق آهي جيڪو الله خبيب کي ڏنو هو." ۽ جڏهن اهي هن کي قتل ڪرڻ وارا هئا، ته خبيب انهن کي چيو؛ "مون کي ٻه رڪعتون پڙهڻ جو موقعو ڏيو،" تنهنڪري انهن ان کي ڇڏي ڏنو جيستائين خبيب ٻه رڪعتون پڙهيون، پوءِ هن چيو؛ "الله جو قسم، جيڪڏهن مان پريشان نه ٿيان، جيڪڏهن توهان سوچيو ٿا ته مان موت کان ڊڄان ٿي، ته مان ضرور پنهنجي رڪعتن جو تعداد وڌائيندس، اي الله، انهن جو تعداد ڳڻيو ۽ انهن جي طاقت کي ختم ڪريو ۽ انهن مان هڪ به نه ڇڏيو. مون کي مسلمان جي حيثيت سان قتل ٿيڻ جي پرواهه ناهي." ٻئي طرف، اهو صرف خدا لاءِ آهي ته منهنجو موت خدا لاءِ آهي، جيڪڏهن هو چاهيندو ته جسم جي سڀني الڳ الڳ جوڑوں تي رحمت ڪندو. پوءِ ابو سِرواح عقبه بن الحارث ان جي سامهون بيٺو ۽ ان کي قتل ڪيو، بيشڪ خُبيب هر مسلمان لاءِ هڪ سٺي مثال ڏني هئي، هو نماز کان پوءِ صبر جي حالت ۾ قتل ڪيو ويو. ۽ الله عَزَّوَجَلَّ عَاشِم بن ثابت جي دعا قبول ڪئي هئي جنهن ڏينهن دشمن ان تي حملو ڪيو هو، تنهن ڪري الله جي رسول پنهنجي ساٿين کي انهن جي خبر ٻڌائي، تنهن ڪري قريش مان هڪ گروهه هو جنهن هڪ قاصد موڪليو ته سندس لاش جا ٽڪرا کڻي اچي ته جيئن اهو معلوم ٿئي ته عَاشِم واقعي قتل ٿي چڪو آهي، ڇاڪاڻ ته عَاشِم بدر جي جنگ ۾ انهن جي هڪ اڳواڻ کي قتل ڪيو هو، پوءِ الله عَزَّوَجَلَّ عَاشِم ڏانهن مکڙي جي ڇانوَ وانگر موڪليو جيڪو عَاشِم کي انهن جي قاصدن کان بچائي ته جيئن اهي ان کان ڪجهه به نه وٺي سگهن.