Imam Ahmad : 6737
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ فَذَكَرَ حَدِيثًا قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ وَذَكَرَ عَمْرُو بْنُ شُعَيْبِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَإِنَّهُ يُدْفَعُ إِلَى أَوْلِيَاءِ الْقَتِيلِ فَإِنْ شَاءُوا قَتَلُوا وَإِنْ شَاءُوا أَخَذُوا الدِّيَةَ وَهِيَ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَأَرْبَعُونَ خَلِفَةً فَذَلِكَ عَقْلُ الْعَمْدِ وَمَا صَالَحُوا عَلَيْهِ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ لَهُمْ وَذَلِكَ شَدِيدُ الْعَقْلِ وَعَقْلُ شِبْهِ الْعَمْدِ مُغَلَّظَةٌ مِثْلُ عَقْلِ الْعَمْدِ وَلَا يُقْتَلُ صَاحِبُهُ وَذَلِكَ أَنْ يَنْزِغَ الشَّيْطَانُ بَيْنَ النَّاسِ فَتَكُونَ دِمَاءٌ فِي غَيْرِ ضَغِينَةٍ وَلَا حَمْلِ سِلَاحٍ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْنِي مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا وَلَا رَصَدَ بِطَرِيقٍ فَمَنْ قُتِلَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ فَهُوَ شِبْهُ الْعَمْدِ وَعَقْلُهُ مُغَلَّظَةٌ وَلَا يُقْتَلُ صَاحِبُهُ وَهُوَ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَلِلْحُرْمَةِ وَلِلْجَارِ وَمَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ ثَلَاثُونَ ابْنَةُ مَخَاضٍ وَثَلَاثُونَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَثَلَاثُونَ حِقَّةٌ وَعَشْرُ بَكَارَةٍ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقِيمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَ مِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنْ الْوَرِقِ وَكَانَ يُقِيمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الْإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى عَهْدِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ أَرْبَعِ مِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِ مِائَةِ دِينَارٍ وَعِدْلُهَا مِنْ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ وَقَضَى أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ فِي الْبَقَرِ مِائَتَيْ بَقَرَةٍ وَقَضَى أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ عَلَى أَهْلِ الشَّاءِ فَأَلْفَيْ شَاةٍ وَقَضَى فِي الْأَنْفِ إِذَا جُدِعَ كُلُّهُ بِالْعَقْلِ كَامِلًا وَإِذَا جُدِعَتْ أَرْنَبَتُهُ فَنِصْفُ الْعَقْلِ وَقَضَى فِي الْعَيْنِ نِصْفَ الْعَقْلِ خَمْسِينَ مِنْ الْإِبِلِ أَوْ عِدْلَهَا ذَهَبًا أَوْ وَرِقًا أَوْ مِائَةَ بَقَرَةٍ أَوْ أَلْفَ شَاةٍ وَالرِّجْلُ نِصْفُ الْعَقْلِ وَالْيَدُ نِصْفُ الْعَقْلِ وَالْمَأْمُومَةُ ثُلُثُ الْعَقْلِ ثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ مِنْ الْإِبِلِ أَوْ قِيمَتُهَا مِنْ الذَّهَبِ أَوْ الْوَرِقِ أَوْ الْبَقَرِ أَوْ الشَّاءِ وَالْجَائِفَةُ ثُلُثُ الْعَقْلِ وَالْمُنَقِّلَةُ خَمْسَ عَشْرَةَ مِنْ الْإِبِلِ وَالْمُوضِحَةُ خَمْسٌ مِنْ الْإِبِلِ وَالْأَسْنَانُ خَمْسٌ مِنْ الْإِبِلِ قَالَ وَذَكَرَ عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجُلٍ طَعَنَ رَجُلًا بِقَرْنٍ فِي رِجْلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِدْنِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَعْجَلْ حَتَّى يَبْرَأَ جُرْحُكَ قَالَ فَأَبَى الرَّجُلُ إِلَّا أَنْ يَسْتَقِيدَ فَأَقَادَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُ قَالَ فَعَرِجَ الْمُسْتَقِيدُ وَبَرَأَ الْمُسْتَقَادُ مِنْهُ فَأَتَى الْمُسْتَقِيدُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَرِجْتُ وَبَرَأَ صَاحِبِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ آمُرْكَ أَلَّا تَسْتَقِيدَ حَتَّى يَبْرَأَ جُرْحُكَ فَعَصَيْتَنِي فَأَبْعَدَكَ اللَّهُ وَبَطَلَ جُرْحُكَ ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الرَّجُلِ الَّذِي عَرِجَ مَنْ كَانَ بِهِ جُرْحٌ أَنْ لَا يَسْتَقِيدَ حَتَّى تَبْرَأَ جِرَاحَتُهُ فَإِذَا بَرِئَتْ جِرَاحَتُهُ اسْتَقَادَ
As t’eh er n’insh dooin [Ja`qub], t’eh er n’insh dooin [my athair] veih [Muhammad bin Ishaq] as t’eh er n’insh dooin hadith, dooyrt Ibn Ishaq; 'Amru bin Syu'aib bin Muhammad bin Abdullah bin 'Amru bin Al Ash] t'eh er n'insh dy vel [e ayr] veih [e ayr-mooar] er ghra, 'Dy row'n phadeyr jeh'n Chiarn gra: 'Quoi-erbee ta marroo credjueagh dy ghra, eisht ta'n chooish er ny choyrt gys y chiarn. son qishas -vengeance son y murder-, as my shegin daue, t'ad goaill ransom, shen-y-fa tree-feed ben. hiqah - camel ta ceaurt bleeaney d'eash -, as tree-feed jadza`ah - camellyn ben ta cwoaie bleeaney d'eash -, as myrgeddin daa-feed camel khaliqah ta trome -. Agh, my t’ad goaill rish red erbee, she shen nyn right, as shen y fine. Ta’n ghrayse son murder lesh-intentional cho ard as murder jeant dy ghra, as cha lhisagh y dooinney t’er n’yannoo eh ve marroo, son ayns y raad shoh nee Satan reill ayns -hostilities- eddyr deiney. Son nagh vel y fuill ta cheet magh son y ghraih, cha nee son y ghraih as cha nee myr dooinney ta coyrt arm.’ -Yn narrator- dooyrt, 'Sy stayd t'ayn, cha nee jeh'n ghroup ain, quoi-erbee ta cur arm orrin as lurg y raad. Yn fer ta marroo nagh vel ayns ny staydaghyn shoh, eisht she murder semi-intentional eh, ta’n ransom er ny mheanaghey tra nagh vod y marrooder ve marroo ayns coonrey, t’eh haram myr ta’n vee haram haram. Quoi-erbee ta marroo liorish mee-chairys, she keead camel e ghraih; t'eh shen tree-feed ibnatu makhadl - camellyn daa vleïn d'eash -, tree-feed ibnatu labun - camellyn tree bleeaney d'eash - tree feed hiqqah - camellyn ceithir bleeaney d'eash - as deig banu labun - camellyn tree bleeaney d'eash - fir nagh vel er nyn goyrt'. As dooyrt eh, 'Hug y Phadeyr jeh'n Chiarn sallallaahu 'alaihi wasallam ransom da'n pobble lesh ceithir cheud dinars, ny s'cosoylagh rish argid. As ry-cheilley hug eh ransom da camellyn. As my ta'n price soars eisht t'eh m'arrey y scansh as mannagh row y price sheeyney eisht t'eh y scansh y mheanaghey cordail rish y ghraih t'ayn nish. Ayns traa y Prophet, va'n staid s'cosoylagh eddyr ceithir cheead as jeih cheead dinars. Ny my ta eh ayns argid eisht ta eh co-ionnan rish ocht thousane coinney argid. Va eshyn er n’yannoo ymmyd jeh’n ransom son y phobble -cowherds-, as dy beagh y ransom ayns form bochaghyn myrgeddin, shen-y-fa daa cheud boch. Ayns y tammaghyn, my ta'n ransom son ny h-anmeenyn t'ayn - buill-goat - eisht ta'n ransom co-ionnan rish daa mhile goat. As t’eh er n’yannoo ymmyd jeh’n ransom shen, my ta’n ransom er ny sgrios dy chooilley red, as my ta’n ransom er ny sgrios dy chooilley red, my ta’n ransom er ny sgrios dy chooilley red. As dooyrt eh myrgeddin dy beagh y ransom ayns ny sooillyn lesh y ransom lesh y ransom, shen-y-fa, y ransom jeh jeih as feed camel, ny co-ionnan jeh urran ny argid, ny jeih boch, ny mil goat. As ec y traa cheddin, son ny cooishyn ny ny laueyn, ta’n ransom lesh leshtal y ransom. Ayns y tammaghyn, son loghtyn ma'mumah - loghtyn ta shliaghtey gys y brain - ta'n ransom ny treeoo ayrn jeh'n ransom, shen-y-fa three-feed as three camellyn, ny y ransom co-ionnan jeh'n oor, argid, crou ny goat. As ec y traa cheddin, son loghtyn ja`ifah - loghtyn ta shliaghtey gys y chorp ny y ben - ta'n ransom un three-feed jeh'n ransom. As ec y traa cheddin, son loghtyn munaqilah - loghtyn ta cur rish brishey crampit - ta'n ransom cloie jeig as feed. Ayns y tammaghyn, son y chloan mudlihah - chloan v'er n'gholl stiagh 'sy chree - va'n ransom cwoaie camellyn. As ta'n ransom son ny fiddyn clowan camellyn. ''Amru bin Syu`aib t'er n'insh jeh e ayr as e ayr-mooar, dy dooyrt eh, 'Ta Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dy ghra er As dooyrt y dooinney, 'O Phadeyr Allah, cur dou yn right dy qishas er,' dooyrt eh eisht: 'Nagh bee uss glen, derrey t'ou er n'yannoo slaynt ec y toshiaght,' dooyrt y screeudeyr, 'Va'n dooinney s'goanney as v'eh er n'immeeaght dy row qishas er ny choyrt magh. eh. 'Sy stayd shen, dooyrt y 'narrator', 'Sy stayd shen, va'n dooinney v'er ghoaill y qishas dy ve er ny choyrt gys kione, agh v'eh ry-hoi 'sy traa shen, as va'n dooinney v'er n'yannoo y qishas, er n'gholl stiagh 'sy ghleashtan.' As haink y dooinney v'er ghoaill y qishah dy ve er ny choyrt gys obbyr, as dooyrt eh, O Rasulullah, ta mee foast croghey, tra ta my charaid er n'gholl stiagh! As dooyrt Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam rish: 'Nagh row mee er n'ordail dhyt dy row oo er n'immeeaght dy ghoaill qishas dy ve er ny choyrt gys obbyr derrey vees dty chree er ny ghlenney, agh cha nel oo coardail rhym, eisht ta Allah er dty choadey - veih myghin - tra nagh vel dty chree er ny ghlenney foast'. As lurg y red v'er n'yannoo y dooinney, hug Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam order nagh lhisagh dooinney erbee v'er n'yannoo ymmyd jeh'n qishas dy ve er ny choyrt gys kione dy kiart derrey v'eh er n'yannoo ymmyd jeh'n chishas. So my t'ou er n'gholl stiagh, t'eh ry-hoi qishas'.