Al 'aliyy
Imam Ahmad : 2478
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ مَا نَصَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي مَوْطِنٍ كَمَا نَصَرَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ فَأَنْكَرْنَا ذَلِكَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَيْنِي وَبَيْنَ مَنْ أَنْكَرَ ذَلِكَ كِتَابُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ فِي يَوْمِ أُحُدٍ { وَلَقَدْ صَدَقَكُمْ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ } يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ وَالْحَسُّ الْقَتْلُ { حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ إِلَى قَوْلِهِ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ } وَإِنَّمَا عَنَى بِهَذَا الرُّمَاةَ وَذَلِكَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُمْ فِي مَوْضِعٍ ثُمَّ قَالَ احْمُوا ظُهُورَنَا فَإِنْ رَأَيْتُمُونَا نُقْتَلُ فَلَا تَنْصُرُونَا وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا قَدْ غَنِمْنَا فَلَا تَشْرَكُونَا فَلَمَّا غَنِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَاحُوا عَسْكَرَ الْمُشْرِكِينَ أَكَبَّ الرُّمَاةُ جَمِيعًا فَدَخَلُوا فِي الْعَسْكَرِ يَنْهَبُونَ وَقَدْ الْتَقَتْ صُفُوفُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُمْ كَذَا وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْهِ وَالْتَبَسُوا فَلَمَّا أَخَلَّ الرُّمَاةُ تِلْكَ الْخَلَّةَ الَّتِي كَانُوا فِيهَا دَخَلَتْ الْخَيْلُ مِنْ ذَلِكَ الْمَوْضِعِ عَلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا وَالْتَبَسُوا وَقُتِلَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ نَاسٌ كَثِيرٌ وَقَدْ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ أَوَّلُ النَّهَارِ حَتَّى قُتِلَ مِنْ أَصْحَابِ لِوَاءِ الْمُشْرِكِينَ سَبْعَةٌ أَوْ تِسْعَةٌ وَجَالَ الْمُسْلِمُونَ جَوْلَةً نَحْوَ الْجَبَلِ وَلَمْ يَبْلُغُوا حَيْثُ يَقُولُ النَّاسُ الْغَارَ إِنَّمَا كَانُوا تَحْتَ الْمِهْرَاسِ وَصَاحَ الشَّيْطَانُ قُتِلَ مُحَمَّدٌ فَلَمْ يُشَكَّ فِيهِ أَنَّهُ حَقٌّ فَمَا زِلْنَا كَذَلِكَ مَا نَشُكُّ أَنَّهُ قَدْ قُتِلَ حَتَّى طَلَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ السَّعْدَيْنِ نَعْرِفُهُ بِتَكَفُّئِهِ إِذَا مَشَى قَالَ فَفَرِحْنَا حَتَّى كَأَنَّهُ لَمْ يُصِبْنَا مَا أَصَابَنَا قَالَ فَرَقِيَ نَحْوَنَا وَهُوَ يَقُولُ اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ دَمَّوْا وَجْهَ رَسُولِهِ قَالَ وَيَقُولُ مَرَّةً أُخْرَى اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَعْلُونَا حَتَّى انْتَهَى إِلَيْنَا فَمَكَثَ سَاعَةً فَإِذَا أَبُو سُفْيَانَ يَصِيحُ فِي أَسْفَلِ الْجَبَلِ اعْلُ هُبَلُ مَرَّتَيْنِ يَعْنِي آلِهَتَهُ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُجِيبُهُ قَالَ بَلَى فَلَمَّا قَالَ اعْلُ هُبَلُ قَالَ عُمَرُ اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنَّهُ قَدْ أَنْعَمَتْ عَيْنُهَا فَعَادِ عَنْهَا أَوْ فَعَالِ عَنْهَا فَقَالَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَبُو بَكْرٍ وَهَا أَنَا ذَا عُمَرُ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ الْأَيَّامُ دُوَلٌ وَإِنَّ الْحَرْبَ سِجَالٌ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ لَا سَوَاءً قَتْلَانَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلَاكُمْ فِي النَّارِ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَزْعُمُونَ ذَلِكَ لَقَدْ خِبْنَا إِذَنْ وَخَسِرْنَا ثُمَّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَمَا إِنَّكُمْ سَوْفَ تَجِدُونَ فِي قَتْلَاكُمْ مُثْلًا وَلَمْ يَكُنْ ذَاكَ عَنْ رَأْيِ سَرَاتِنَا قَالَ ثُمَّ أَدْرَكَتْهُ حَمِيَّةُ الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَانَ ذَاكَ وَلَمْ نَكْرَهُّ
Yandi me zabisa mono [Suliman bin Dawud] me zabisa beto [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] katuka na [tata na yandi] katuka na [Ubaidullah] katuka na [Ibn Abbas]; kieleka yandi tubaka nde; ‘Allah ke pesa ve lusadisu na yandi na diambu mosi bonso yina yandi pesaka na mvita ya Uhud’. Ubaidullah tubaka nde; kansi beto buyaka yo, na nima Ibn Abbas tubaka nde; ‘Na kati na mono ti muntu yina ke buya yo kele mukanda ya Allah Tabaaraka wa Ta’ala. Ya kieleka, Allah azza wa jalla me tuba na mvita ya Uhud nde: -Mpi kieleka Allah me lungisa lusilu na yandi na beno, ntangu beno fwaka bo na nswa na yandi-. Ibn Abbas wavova vo; ‘Ntendula ya al hassu kele al qatlu -kufwa-. -Tii ntangu beno ta vanda ya kulemba mpi ya kutula ntembe- tii kuna ndinga na Yandi -Mpi ya kieleka Allah me lolula beno. ye Allah kele na nlemvo - yina me pesamaka - na bayina ke kwikilaka -. Mpi yina bo ke zola kutuba awa kele bantu yina ke bulaka tolo-tolo, disongidila nde Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam tulaka bo na kisika mosi mpi tubilaka bo nde: ‘Beno tanina beto, mpi kana beno mona nde bo ke fwa beto, beno sadisa ve, mpi kana beno mona nde beto me vukisa ghanimah, pana beno kwenda ve ti beto’. Kansi, ntangu Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam vukisaka ba ghanimah mpi buyaka basoda ya ba polytheiste, na kintulumukina basoda ya ke bulaka tolo-tolo yonso kulumukaka mpi vukanaka ti basoda ya nkaka. Bau kotaka na ndonga ya Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam mpi bau bikalaka na kikalulu yina. - yandi vukisaka misapi ya maboko yonso zole, - na nima yo vukanaka. Ntangu mavwanga ya mutindu yina vandaka mpi bantu ya ke bulaka tolo-tolo vandaka kuvukana na kati na yo, kimvuka mosi ya bantu ya ke nataka bampunda - katuka na basoda ya ba-polyte - kotaka katuka na kisika yina bantu ya ke bulaka tolo-tolo vandaka - mpi bo pusanaka pene-pene ya banduku ya profete sallallaahu ‘alaihi wasallam, na nima mvita ya ngolo basikaka na kati na bo mpi mambu kumaka diaka killed mingi ya bamizilma,. Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam ye akundi andi basundidi muna lubantiku muna nsuka a nkokela, yavana nsambwadi yovo uvwa muna awana bafilanga e nkumbu a nzambi zayingi bavondwa. I bosi, esi Mizilma bayenda muna mongo ke bamwene ko dina wantu bavovanga vo nlonga, kansi bakala kuna nsi a nlonga wa nene wa matadi. Na nima Satana tubaka na ndinga ya ngolo nde; ‘Muhammad wavondwa’ ye ke vena muntu ko wakala ye lukatikisu mu ziku kia diambu diadi. Mpi beto ke kwikila kaka na mambu yai, nde Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam fwaka, tii kuna yandi monanaka na kati ya banti zole katuka na nzila yina yandi vandaka kutambula. Yandi tubaka nde: Yo yina beto vandaka na kiese, tii kuna yo vandaka bonso nde beto kutanaka ve ti mambu yina beto kutanaka ti yo. Yandi tubaka nde; Na nima yandi kwisaka na beto, yandi tubaka nde: ‘Nganzi ya Allah kele nene mingi na bantu yina ke lwadisa bizizi ya Ntumwa na yandi’. Yandi tubaka nde: Ye yandi tubaka diaka nde: ‘O Allah, kieleka bo ta yala beto ve ata bo fwa beto,’ na nima yandi telamaka sambu na mwa ntangu, na kintulumukina Abu Sufyan bokaka na nsi ya ngumba; ‘Hubal ya Kuluta Kuzanguka’ mbala zole, yina kele zina ya nzambi na yandi, ‘wapi Ibn Kabsyah, wapi Ibn Quhafah wapi Ibn Khaththab,’ na nima Umar tubaka nde: ‘O Ntumwa ya Allah, keti mono lenda pesa mvutu na mambu yina?’ yandi tubaka nde: ‘ee,’ ntangu yandi tubaka nde Hubal kele Muntu ya Kuluta Kuzanguka, na nima Umar tubaka nde; ‘Allah kele ya Kuluta Kuzanguka mpi ya Kuluta Lukumu’, yandi tubaka nde; i bosi Abu Sufyan wavova vo; O Ibn Khaththab, kieleka meso na yandi me pesa kiese, yo yina vutukila yandi mpi yula yandi,’ na nima yandi tubaka nde; ‘Ibn Kabsyah kele na wapi, Ibn Quhafah kele na wapi, Ibn Khathab kele na wapi?’ i bosi Umar wavutula vo; Yandi tubaka nde: “Yai kele Rasulullah, mpi yai kele Abu Bakr mpi yai kele Umar.” i bosi Abu Sufyan wavova vo; ‘kilumbu mosi na nima ya yankaka na mvita ya Badr, bilumbu vandaka kusoba ntangu yonso mpi mvita vandaka kununga mpi kuvidisa,’ Umar kutubaka; ‘Beto na beno kele ve kiteso mosi, bayina ta fwa na kati na beto ta kwenda na zulu mpi bayina ta fwa na kati na beno ta kwenda na bilungi,’ yandi tubaka; ‘Kieleka beno me tadila diambu yai, yo ke tendula nde beto me nunga mpi beto me vidisa,’ Abu Sufyan tubaka; Yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, beno ta mona bafwa na kati na beno ya kupasuka-pasuka yina basoda na beto waka ve; na nima yandi telamaka fanatisme na yandi ya jahiliyyah mpi tubaka nde; kieleka yo kuminaka yandi mpi beto ke mengaka yandi ve.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 674, 691, 764, 1293, 1625, 1631, 1637, 1785, 2388, 2449, 2478, 2502, 2824, 2831, 3183, 3201, 3530, 3704, 4182, 5157, 5351, 11047, 11230, 14815, 14820, 14824, 15951, 19291, 19523, 19594, 20237, 20410
Imam Bukhari : 4437
Imam Muslim : 1290, 4136, 4992
Imam Abu Dawud : 1214
Imam Tirmidzi : 3343, 3344, 3426, 3429
Imam Nasa'i : 887, 1725, 1726
Imam Ibnu Majah : 3851
Imam Darimi : 1545