Al Alim

Imam Ahmad : 2024

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا } قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْأَنْصَارِ أَهَكَذَا نَزَلَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَا تَسْمَعُونَ إِلَى مَا يَقُولُ سَيِّدُكُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تَلُمْهُ فَإِنَّهُ رَجُلٌ غَيُورٌ وَاللَّهِ مَا تَزَوَّجَ امْرَأَةً قَطُّ إِلَّا بِكْرًا وَمَا طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ قَطُّ فَاجْتَرَأَ رَجُلٌ مِنَّا عَلَى أَنْ يَتَزَوَّجَهَا مِنْ شِدَّةِ غَيْرَتِهِ فَقَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّهَا حَقٌّ وَأَنَّهَا مِنْ اللَّهِ تَعَالَى وَلَكِنِّي قَدْ تَعَجَّبْتُ أَنِّي لَوْ وَجَدْتُ لَكَاعًا تَفَخَّذَهَا رَجُلٌ لَمْ يَكُنْ لِي أَنْ أَهِيجَهُ وَلَا أُحَرِّكَهُ حَتَّى آتِيَ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَوَاللَّهِ لَا آتِي بِهِمْ حَتَّى يَقْضِيَ حَاجَتَهُ قَالَ فَمَا لَبِثُوا إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى جَاءَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عِشَاءً فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلًا فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهَا رَجُلًا فَرَأَيْتُ بِعَيْنَيَّ وَسَمِعْتُ بِأُذُنَيَّ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ وَاجْتَمَعَتْ الْأَنْصَارُ فَقَالُوا قَدْ ابْتُلِينَا بِمَا قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الْآنَ يَضْرِبُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ وَيُبْطِلُ شَهَادَتَهُ فِي الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ هِلَالٌ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِي مِنْهَا مَخْرَجًا فَقَالَ هِلَالٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ أَرَى مَا اشْتَدَّ عَلَيْكَ مِمَّا جِئْتُ بِهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ وَ وَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ أَنْ يَأْمُرَ بِضَرْبِهِ إِذْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيَ وَكَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ الْوَحْيُ عَرَفُوا ذَلِكَ فِي تَرَبُّدِ جِلْدِهِ يَعْنِي فَأَمْسَكُوا عَنْهُ حَتَّى فَرَغَ مِنْ الْوَحْيِ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ } الْآيَةَ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا هِلَالُ فَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا فَقَالَ هِلَالٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَاكَ مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلُوا إِلَيْهَا فَأَرْسَلُوا إِلَيْهَا فَجَاءَتْ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمَا وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الْآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلَالٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ كَذَبَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعِنُوا بَيْنَهُمَا فَقِيلَ لِهِلَالٍ اشْهَدْ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَ فِي الْخَامِسَةِ قِيلَ يَا هِلَالُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَا يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا فَشَهِدَ فِي الْخَامِسَةِ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنْ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتْ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لَا أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتْ فِي الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنْ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنَّهُ لَا يُدْعَى وَلَدُهَا لِأَبٍ وَلَا تُرْمَى هِيَ بِهِ وَلَا يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لَا بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلَا قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلَاقٍ وَلَا مُتَوَفًّى عَنْهَا وَقَالَ إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْسِحَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلَالٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا الْأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَانٌ قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مِصْرٍ وَكَانَ يُدْعَى لِأُمِّهِ وَمَا يُدْعَى لِأَبِيهِ

ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ] ነጊሩና ኣሎ [ዓባድ ቢን መንሱር] ካብ [ኢክሪማ] ካብ [ኢብን ዓባስ] ኢሉ፤ እታ ጥቕሲ ምስ ወረደት: -እቶም ጽቡቓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሙት ፈጺመን ኢሎም ዝኸሱ ኣርባዕተ ምስክር ዘየምጽኡ ድማ ሽዑ እቶም ዝኸስስዎም ሰማንያ ግዜ ክቕጥቀጡ እዮም: ንሓዋሩ ድማ ምስክርነቶም ኣይቅበሉን-' ሰዓድ ቢን ኡባዳ፣ - ንሱ መራሒ ናይ ኣንሳር እዩ ነይሩ፤ 'ኣታ ኣያ ብኸምኡ ድዩ ወሪዳ ኦ ረሱል ረሱል?' ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብል መለሰ: ኣቱም ህዝቢ ኣንሳር መራሒኹም ዝበሎ ዶ ኣይሰማዕኩምን? ንሳቶም ድማ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ኣይትነቅፎ -ምኽንያቱ- ብርግጽ ቀናእ ሰብ እዩ። በላህ ብዘይካ ጓል ተመርዕዩ ኣይፈልጥን፣ ንሰበይቱ እውን ፈቲሑ ኣይፈልጥን፣ ምኽንያቱ ንሳ ኣዝያ ቀኒኣ እያ ነይራ’። ሳዓድ ከምዚ ኢሉ፤ ’ብኣላህ ኦ ረሱል ረሱል ብሓቂ እታ ኣያ ሓቂ ምዃና እፈልጥ እየ፣ ካብ ኣላህ ድማ ከም ዝመጸት እፈልጥ እየ። እንተኾነ ግን፡ እታ ርጉም ሰበይቲ ብወዲ ተባዕታይ ጾታዊ ዓመጽ ክትፍጸም -ዋላ- እንተዝረኽባ ብሓቂ ምገረመኒ፡ -ግን- ኣርባዕተ መሰኻኽር ክሳብ ዘቕርብ፡ ተቖጢዐ ነቲ ሰብኣይ ክድርብዮ መሰል የብለይን። በላህ እቲ ሰብኣይ ድሌቱ ክሳብ ዘይፈጸመ ከቕርቦም ኣይክእልን እየ'። ንሱ -ኢብን ዓባስ- ከምዚ ኢሉ፤ ነዊሕ ከይጸንሐ ድማ ሂላል ቢን ኡማያ መጸ። ንሱ ሓደ ካብቶም ንስሓ ክኣትዉ ዝተኣዘዙ ሰለስተ ሰባት እዩ ነይሩ። ድሕሪ ቀትሪ ካብ ዓዱ -ናብ ስድርኡ- መጺኡ፡ ድሕሪኡ ኣብ ጥቓ ስድርኡ ሓደ ሰብኣይ ረኸበ። ብዓይኑ ርእዩ ብእዝኑ ድማ ሰምዐ። ክሳብ ንጽባሒቱ ግን በቲ ሰብኣይ ክሓርቕ መሰል ኣይነበሮን። ስለዚ ንግሆ ንግሆ ምስ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክራኸብ ተበጊሱ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ብሓቂ ትማሊ ድሕሪ ቀትሪ ናብ ስድራይ ከይደ፡ ሽዑ ኣብ ጥቓ ሰበይተይ ሰብኣይ ረኺበ። ብዓይነይ እየ ዝርኢ ብእዝነይ እውን -እሰምዕ'። ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም በቲ ሂላል ዘምጽኦ ዜና ሕጉስ ስለ ዘይነበረ እቲ ዜና ከቢድዎ ነበረ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ህዝቢ ኣንሳር ተኣኪቡ ነይሩ፣ ሽዑ ከምዚ ኢሎም፤ 'ብሓቂ ሳዓድ ቢን ኡባዳ ብዝዛረቦ ነገር ተፈቲንና ኢና።' ሕጂ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሂላል ቢን ኡማያ ቀጥቂጡ ኣብ ቅድሚ ኣስላም ዝሃቦ ምስክርነት ሰሪዙ። ሂላል ድማ፤ 'ብሰላህ ኣላህ ካብ በዓልቲ ቤተይ መውጽኢ መንገዲ ክህበኒ ተስፋ እገብር'። ሂላል ድማ ደጊሙ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ብሓቂ ብሓቂ ንዓኻ ዝኸብደካ ነገር ይርኢ ኣለኹ - ንሱ - ማለት - ብመልክዕ እቲ ዘምጻእክዎ ዜና። ብሓቂ ቅኑዕ ሰብ ምዃነይ ኣላህ ዝያዳ ይፈልጥ'። ብኣሏህ ብርግጽ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንሂላል ክሃርም ክእዝዝ ደልዩ ኔሩ፡ ምኽንያቱ ኣላህ ብርግጽ ንረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዋሕይ ክሰድድ እዩ። ብሓቂ ክርአ ከሎ ምግላጽ ናብኡ ይወርድ እንተኾይኑ፡ በቲ ኣብ ቆርበቱ ዝነበረ ለውጢ ግራጭ/ጸሊም ዝኾነሉ ምኽንያት እዮም ዝፈልጥዎ። እዚ ማለት ክሳብ ምግላጽ -ተቐቢሉ- ዝውዳእ ኣይረበሽዎን ማለት እዩ። ሽዑ እታ ኣያ ወረደት፦ ‘-እቶም ንኣንስቶም ብዝሙት ዝኸስሱ ድማ፡ ዋላ’ኳ ብዘይካ ገዛእ ርእሶም ካልእ ምስክር እንተዘይብሎም፡ ሽዑ ምስክርነት ናይቲ ሰብ ኣርባዕተ ግዜ ብስም ኣላህ ምምሓል’ዩ-’ ክሳብ መወዳእታ ኣያ። ሽዑ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ተኸፊቶም ድሕሪኡ ድማ ከምዚ በሎም: ‘ኣንታ ሂላል ሕጉስ ኩን -ብሓቂ ኣላህ ቦታን መውጽኢ መንገድን ፈጢሩልካ ኣሎ’ በለ። ሂላል ድማ መለሰሉ፤ 'ብሓቂ ካብ ጎይታይ ከምኡ እየ ዝጽበ'። ስለዚ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በለ: 'ብኣኻ- ናብታ ሰበይቲ -ሰበይቲ ሂላል- ደብዳበ ስደድ'። ብድሕሪኡ እቶም ኣዕሩኽ ነታ ሰበይቲ ደብዳበ ሰደዱላ እሞ እታ ሰበይቲ መጸት። ረሱሉላህ ሻላል ድሕሪኡ ላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ነዛ ኣብ ላዕሊ ዘላ ጥቕሲ ንሂላል ቢን ኡማያን በዓልቲ ቤቱን ኣንበብዋ። ከምኡ’ውን ንኽልቲኦም፡ ስቓይ ድሕሪ ሞት ካብ ስቓይ ዓለም ዝኸበደ ምዃኑ ኣዘኻኺሩን ሓበሮምን። ሂላል ድማ፤ 'ብኣላህ ኦ ረሱል ብሓቂ ብዛዕባ እዚ ብቕንዕና እየ ተዛሪበ'። በዓልቲ ቤት ሂላል ድማ መለሰት፤ 'ሓሲዩ'። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሎም:--ኣብ መንጎኹም ዘሎ ናይ ሊዓን ሓረጋት ንኽልቲኦም ኣንብብዎም’። ንሂላል 'መስክር' ተባሂሉ። ሽዑ ሂላል ብስም ኣላህ ብኣርባዕተ ምስክርነት መስከረ፡ ብሓቂ ሓደ ካብቶም ሓቀኛታት ሰባት ምዃኑ። ኣብ ሓምሻይ ምስ በጽሐት -ንሂላል- ይበሃል፤ ’ኦ ሂላል ንኣላህ ፍራህ ብሓቂ ስቓይ ናይ ዓለም ካብ ስቓይ ድሕሪ ሞት ዝቐለለ እዩ። ብሓቂ ድማ እዚ -ሓደ ካብቶም- ንዓኻ -ህላወ- ስቅያት ዘድልዩኻ ረቛሒታት እዩ'። ሂላል ድማ መለሰሉ፤ 'በላህ ኣላህ ብሰንኪኣ -ሰበይቱ- ኣይሳቅየንን'ዩ፡ ልክዕ ከምቲ -ብሰንኪ- እዛ ሰበይቲ ዘይቀጽዓኒ'። ድሕሪኡ ሂላል ኣብ ሓምሻይ መስከረ፣ ካብቶም ዝሕስዉ እንተኾይኖም መርገም ኣላህ ከም ዝወርዶ። ብድሕሪኡ ንሰበይቲ ሂላል፤ 'ብስም ኣላህ ኣርባዕተ ግዜ መስክሩ፡ ብሓቂ ንሱ - ሂላል - ካብቶም ዝሕስዉ ምዃኖም። እዚ ድማ ንዓኻ ስቓይ ዝሓትት ረቛሒ ምዃኑ’። በዓልቲ ቤት ሂላል ንሓጺር እዋን ስቕ ኢላ ድሕሪኡ ከምዚ በለቶ፤ 'በላህ ንህዝበይ ኣየጥፍእን እየ'። ብድሕሪ’ዚ በዓልቲ ቤት ሂላል፡ ሂላል ካብ ጻድቃን እንተዝኸውን መቕጻዕቲ ኣላህ ከም ዝወርዳ ብሓሙሻይ መስከረት። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንኽልቲኦም ፈላልዮም እቲ ቆልዓ ስም ኣቡኡ ተጠቒሙ ክጽዋዕ የብሉን፡ ድሕሪ ደጊም እታ ሰበይቲ ኣይትኽሰስን ነቲ ቆልዓ ከምዘይትኸሶን ወሲኖም። ነታ ሰበይቲ ወይ ንውላዳ ብዝሙት ዝኸሰሳ ይቕጻዕ። ብፍትሕ ይኹን ብሞት ስለዘይተፈላለዩ እውን ሂላል ንበዓልቲ ቤቱ መጽለልን መግብን ክህብ ግዴታ ከምዘይብሉ ወሲኑ። ረሱል ረሱል ከምዚ ኢሎም : ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ቆርበቱ ብጫ-ቀይሕ ዝኾነ ቆልዓ እንተወሊዳ ንእሽቶ ታሕተዋይ ክፋል ዘለዎን ክልቲኡ ንኣሽቱ ጤለ-በጊዕን ዘለዎ ቆልዓ እንተወሊዳ ውላድ ሂላል እዩ ። እንተኾነ ግን ቡናዊ፡ ቁርጽራጽ ቆርበት፡ ዓበይቲ ኣካላትን ዓበይቲ ጤለ-በጊዕን ዘለዎ ቆልዓ እንተ ወሊዳ፡ ንሱ ውላድ እቲ ተኸሳሲ እዩ ማለት እዩ።' ሽዑ በዓልቲ ቤት ሂላል ቡናዊ፣ ቁርጽራጽ ቆርበት፣ ዓበይቲ ኣካላት፣ ዓበይቲ ጤለ-በጊዕን ዓበይቲ መዓኮርን ዝነበሮ ቆልዓ ወለደት። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም : ማሕላ እንተዘይህሉ ነይሩ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ እታ ሰበይቲን ገለ ነገር ምሃለወ ኔሩ ። ኢክሪማ ከምዚ ኢላ፤ "ስለዚ ብድሕሪኡ እቲ ቆልዓ ኣብ ግብጺ መራሒ ኮይኑ ብስም ኣዲኡ እምበር ብስም ኣቡኡ ኣይተጸውዐን።"