Imam Ahmad : 304

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ بِالْبَصْرَةِ قَالَ أَنَا أَوَّلُ مَنْ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ طُعِنَ فَقَالَ احْفَظْ عَنِّي ثَلَاثًا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ لَا يُدْرِكَنِي النَّاسُ أَمَّا أَنَا فَلَمْ أَقْضِ فِي الْكَلَالَةِ قَضَاءً وَلَمْ أَسْتَخْلِفْ عَلَى النَّاسِ خَلِيفَةً وَكُلُّ مَمْلُوكٍ لَهُ عَتِيقٌ فَقَالَ لَهُ النَّاسُ اسْتَخْلِفْ فَقَالَ أَيَّ ذَلِكَ أَفْعَلُ فَقَدْ فَعَلَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي إِنْ أَدَعْ إِلَى النَّاسِ أَمْرَهُمْ فَقَدْ تَرَكَهُ نَبِيُّ اللَّهِ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدْ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَهُ أَبْشِرْ بِالْجَنَّةِ صَاحَبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَطَلْتَ صُحْبَتَهُ وَوُلِّيتَ أَمْرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَوِيتَ وَأَدَّيْتَ الْأَمَانَةَ فَقَالَ أَمَّا تَبْشِيرُكَ إِيَّايَ بِالْجَنَّةِ فَوَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لِي قَالَ عَفَّانُ فَلَا وَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَوْ أَنَّ لِي الدُّنْيَا بِمَا فِيهَا لَافْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ هَوْلِ مَا أَمَامِي قَبْلَ أَنْ أَعْلَمَ الْخَبَرَ وَأَمَّا قَوْلُكَ فِي أَمْرِ الْمُؤْمِنِينَ فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّ ذَلِكَ كَفَافًا لَا لِي وَلَا عَلَيَّ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [يحيى بن حماد] ۽ [عفان] ٻنهي چيو آهي ته؛ اسان کي [ابو عوانه] [داؤد بن عبدالله العودي] [حميد بن عبدالرحمان الحمياري] اسان کي [ابن عباس] بصره ۾ ٻڌايو آهي ته؛ مان پهريون شخص هوس جيڪو [عمر] وٽ آيو جڏهن ان کي چاقو هنيو ويو، پوءِ هن چيو؛ 'مون کان ٽي ڳالهيون ياد رکو، ڇاڪاڻ ته مون کي ڊپ آهي ته ماڻهو مون سان نه ملندا، حقيقت ۾ مون ڪلالا بابت ڪو فيصلو نه ڪيو هو، ۽ مون هڪ خليفو مقرر نه ڪيو هو - ماڻهن لاءِ - منهنجي پٺيان - هڪ متبادل، ۽ هر غلام لاءِ ڪو اهڙو آهي جيڪو ان کي آزاد ڪري'. پوءِ ماڻهن کيس چيو؛ 'خلیفه مقرر ڪريو!' عمر جواب ڏنو؛ 'مان ان مان جيڪو ڪجهه ڪريان ٿو، يقيناً مون کان بهتر ڪنهن اهو ڪيو آهي؛ جيڪڏهن مان انهن جا معاملا - خلافت - مون کان پوءِ وارن تي ڇڏي ڏيان ٿو، ته پوءِ بيشڪ الله جي رسول صلي الله عليه وسلم ان کي ڇڏي ڏنو آهي.' ۽ جيڪڏهن مان خليفي مقرر ڪريان ٿو، ته پوءِ بيشڪ مون کان بهتر شخص، يعني ابوبڪر، خليفي مقرر ڪيو آهي. پوءِ مون کيس چيو: 'توکي جنت جي نعمت ملي، تون الله جي رسول سان گڏ ڊگهي عرصي تائين رهيو آهين، تو مومنن جا ڪم سنڀاليا آهن ۽ تون قابل آهين ۽ تو امانت کي پورو ڪيو آهي.' هن چيو: 'جيئن ته تو مون کي جنت جي خوشخبري ڏني آهي، الله جو قسم، جيڪڏهن جنت منهنجي لاءِ هجي ها،' - عفان چيو: - 'پوءِ ڪڏهن به نه، الله جو قسم، سواءِ ان جي جنهن جو ڪو معبود ناهي، جيڪڏهن دنيا ۽ ان ۾ موجود سڀ ڪجهه مون لاءِ ارادو ڪيو وڃي ها، ته مان ضرور ان آفت جو ڪفارو ڏيان ها جيڪا منهنجي سامهون آهي، ان کان اڳ جو مان ڄاڻان ته ڇا ٿيو، جيئن مومنن جي معاملن بابت تنهنجي لفظن لاءِ، الله جو قسم، مان چاهيان ٿو ته اهو صرف ٿورو هجي ها جيڪو مون کي فائدو يا نقصان نه پهچائي ها. جيئن ته جيڪو توهان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم سان گڏ رهڻ جو ذڪر ڪيو آهي، اهو واقعي آهي - اهو سچ آهي -'.