Imam Ahmad : 85

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رُؤْيَا لَا أُرَاهَا إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ قَالَ وَذَكَرَ لِي أَنَّهُ دِيكٌ أَحْمَرُ فَقَصَصْتُهَا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ امْرَأَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَتْ يَقْتُلُكَ رَجُلٌ مِنْ الْعَجَمِ قَالَ وَإِنَّ النَّاسَ يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَخِلَافَتَهُ الَّتِي بَعَثَ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ يَعْجَلْ بِي أَمْرٌ فَإِنَّ الشُّورَى فِي هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ فَمَنْ بَايَعْتُمْ مِنْهُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا وَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ أُنَاسًا سَيَطْعَنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا قَاتَلْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ أُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكُفَّارُ الضُّلَّالُ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَتْرُكُ فِيمَا عَهِدَ إِلَيَّ رَبِّي فَاسْتَخْلَفَنِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَغْلَظَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَشَدَّ مَا أَغْلَظَ لِي فِي شَأْنِ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ فَسَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءٍ يَعْلَمُهُ مَنْ يَقْرَأُ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ وَإِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ إِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَيُبَيِّنُوا لَهُمْ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا عُمِّيَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَالْبَصَلُ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجِدُ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فَيَأْمُرُ بِهِ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ فَيُخْرَجُ بِهِ مِنْ الْمَسْجِدِ حَتَّى يُؤْتَى بِهِ الْبَقِيعَ فَمَنْ أَكَلَهُمَا لَا بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا قَالَ فَخَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُصِيبَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ

اسان کي [عفان] ٻڌايو آهي [همام بن يحييٰ] چيو آهي ته؛ اسان کي [قتاده] ٻڌايو ويو آهي ته [سالم بن ابي الجعد الغطافاني] کان [معدان بن ابو طلحه اليماري] ته [عمر بن الخطاب] جمعي جي ڏينهن منبر تي بيٺو، پوءِ الله جي حمد ۽ ثنا ڪئي، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ۽ ابوبڪر جو ذڪر ڪيو، پوءِ چيو؛ 'مون هڪ خواب ڏٺو ۽ مون سمجهيو ته اهو منهنجي موت جي نشاني آهي، مون خواب ڏٺو ته هڪ ڪڪڙ مون کي ٻه ڀيرا چُونڪيو آهي'. معدان چيو؛ هن - عمر - ذڪر ڪيو ته ڪڪڙ ڳاڙهو هو، پوءِ مون اسماء بنت عميس، ابوبڪر جي زال کي ٻڌايو، ته هن چيو؛ 'ڪو عجمي ماڻهو / عرب کان سواءِ ٻيو ڪو توکي قتل ڪندو'. عمر چيو؛ ”بيشڪ ماڻهن مون کي چيو ته هڪ جانشين مقرر ڪر، ۽ بيشڪ الله پنهنجي دين ۽ خلافت کي ضايع نه ڪندو، جنهن پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم کي مقرر ڪري موڪليو آهي، ۽ جيڪڏهن مون کي موت اچي وڃي ته اهو معاملو شوريٰ ۾ - غور و فڪر - ۾ ڏنو ويندو، انهن ڇهن ماڻهن ۾ جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وفات ڪئي ته هو انهن کان راضي هئا، پوءِ توهان کي ان جي ڳالهه ٻڌڻ گهرجي جنهن سان توهان بيعت ڪريو ٿا. ۽ اطاعت ڪريو، ۽ بيشڪ مون کي خبر آهي ته اهڙا ماڻهو هوندا جيڪي هن معاملي ۾ خلل وجهندا، ۽ مان اهو آهيان جيڪو اسلام جي بنياد تي پنهنجن هٿن سان انهن سان وڙهندس، اهي الله جا دشمن آهن، ڪافر ۽ گمراه آهن، الله جي واسطي، مان پنهنجي رب جيڪو واعدو ڪيو آهي ان کي نه ڇڏيندس ۽ پوءِ مون کي الڪلاله کان وڌيڪ اهم شيءِ سان تبديل ڪندس - هڪ اهڙو ماڻهو جيڪو مري وڃي ۽ پيءُ ۽ پٽ کي نه ڇڏي - ۽ الله جو قسم، نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم مون کي ڪڏهن به ڪنهن شيءِ بابت ڪنهن به شيءِ جي تصديق نه ڪئي آهي جڏهن کان مان هن سان مصيبت ۾ منهنجي لاءِ سختي کان وڌيڪ گڏ هوس جيستائين هن پنهنجي آڱر منهنجي سيني ۾ وجهي ۽ چيو: 'توهان لاءِ سورة النساء جي آخر ۾ شيف بابت آيت ڪافي آهي'، بيشڪ جيڪڏهن مان جيئرو رهيس ته پوءِ مان معاملي جو فيصلو اهڙي فيصلي سان ڪندس جيڪو پڙهڻ وارا ۽ نه پڙهڻ وارا ڄاڻي سگهن ٿا، ۽ مان ملڪ جي اڳواڻن تي الله جي گواهي ڏيان ٿو. اصل ۾ مون انهن کي موڪليو هو ته جيئن اهي ماڻهن کي انهن جي ديني معاملن جي تعليم ڏين ۽ پنهنجي نبي ﷺ جي سنت جي وضاحت ڪن ۽ مون کان انهن شين جي شڪايت ڪن جيڪي اهي نٿا ڄاڻن، پوءِ بيشڪ توهان، اي انسانو، توهان ٻه وڻ کائي ڇڏيا جن کي مون صرف انهن کي ناپسند سمجهيو، يعني لہسن ۽ پياز، الله جو قسم مون رسول الله ﷺ کي ڏٺو آهي جڏهن انهن ٻنهي جي بوءِ هڪ ماڻهوءَ کان سونگھي، ته پاڻ ان کي هٿ ۾ جهلي حڪم ڏنائين ته مسجد مان نڪري وڃ، ته جيئن اهي بقيع ۾ رکيل هجن، جيڪو به انهن ٻنهي کي کائي ته انهن کي پچائي جيستائين بوءِ نه رهي. معدان چيو؛ عمر جمعي جي ڏينهن ماڻهن کي وعظ ڪيو ۽ اربع جي ڏينهن قتل ڪيو ويو.