Orang yang membebaskan utang saudaranya akan mendapat naungan Allah pada hari kiamat
Imam Muslim : 5328
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَيِّ مِنْ الْأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غُلَامٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ وَعَلَى غُلَامِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيَّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلَانِ ابْنِ فُلَانٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لَا فَخَرَجَ عَلَيَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَيَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لَا أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا قَالَ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ قَالَ اللَّهِ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلَّا أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلَامِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَيَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَيَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلًا بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ الْأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْنَا لَا أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلَا يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ أَرُونِي عَبِيرًا فَقَامَ فَتًى مِنْ الْحَيِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمْ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْقُبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا اللَّاعِنُ بَعِيرَهُ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِلْ عَنْهُ فَلَا تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لَا تُوَافِقُوا مِنْ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلًا أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَأْذَنَانِ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَيَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْمُقُنِي وَأَنَا لَا أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا جَابِرُ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حَقْوِكَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الْأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ انْقَادِي عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لَأَمَ بَيْنَهُمَا يَعْنِي جَمَعَهُمَا فَقَالَ الْتَئِمَا عَلَيَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدْ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالًا ثُمَّ أَقْبَلَ فَ
Yau me zabisama na beto na [Harun bin Ma’ruf] ti [Muhammad bin Abbad], hadith ya bau zole kele pene-pene ya mutindu mosi mpi ntendula ya matan yina ke landa kele ya Harun, bau zole tubaka nde: Yau me zabisama na beto na [Hatim bin Ma’ruf] katuka na [Ya’qub bin] Ubadah bin Ash Shamit] yina tubaka nde: Mono ti tata na mono kwendaka kulonguka na bwala yai ya Ansar na ntwala nde bo fwa. Muntu ya ntete beto kutanaka ti yandi vandaka [Abu Al Yasar], nduku ya mfumu ya insi, yandi vandaka ti mpika mosi ya yandi vandaka na yo, yandi vandaka kunata kimvuka ya ba drap, Abu Al Yasar vandaka kulwata lele ya Ma’afiri mpi mpika na yandi mpi vandaka kulwata lele ya Ma’afiri. Tata tubaka na yandi : O mpangi na mono, kieleka mono ke mona bidimbu ya makasi na luse na nge. Yandi tubaka nde: Yo kele mutindu yina. So et so bin so et so vandaka na mfuka na mono, mono kwendaka na dibuta na yandi, mono pesaka mbote ebuna mono tubaka bangogo ebuna bo tubaka nde: Ve.Ebuna mwana mosi ya kivumu ya nzungu basikaka, mono yulaka: Tata na nge kele na wapi? Yandi tubaka nde: Yandi waka ndinga na nge. Na nima mama na mono, Arikah, kotaka mpi mono tubaka nde: Basika awa, mono me zaba dezia kisika nge kele. Mono yulaka nde: Sambu na nki nge ke bumbana mono? Yandi vutulaka : Mono, na zina ya Allah, mono ta songa nge, mono ke tuba luvunu ve, na zina ya Allah, mono vandaka na boma ya kusonga nge ebuna mono tubaka luvunu ye mono silaka nge ebuna mono fwaka yo. Nge kele nduku ya mfumu ya insi mpi mono, na zina ya Nzambi, mono kele na mpasi. Mono ke tuba nde: Nzambi. Yandi vutulaka nde: Allah. Mono ke tuba nde: Nzambi. Yandi vutulaka nde: Allah. Mono ke tuba nde: Nzambi. Yandi vutulaka nde: Allah. Na nima yandi bakaka drap yina yandi sukulaka yo na diboko na yandi, yandi tubaka nde: Kana nge kele ti mbongo, futa yo mpi kana nge kele ve nge kele na kimpwanza. Kumona ya meso na mono zole - yandi tulaka misapi na yandi na meso na yandi - kuwa ya makutu na mono zole ti kubakisa ya ntima na mono - yandi monisaka kisika ya ntima na yandi - monaka Ntumwa ya Nzambi saw. Yandi tubaka nde: Yo yina mono tubilaka yandi nde: O mpangi, kana nge bakaka lele ya mpika na nge, nge bakaka mpika na nge ya ma’afiri, nge bakaka lele na yandi ya ma’firi mpi nge tulaka lele na nge na zulu na yandi, ya kieleka nge zolaka kulwata mayaka mpi yandi zolaka kulwata mpi mayaka. Yandi me nikisa ntu na mono na nima yandi me samba nde: O Allah, sakumuna yandi. O neveu na mono, kumona ya meso na mono zole - yandi tulaka misapi na yandi na meso na yandi - kuwa ya makutu na mono zole ti kubakisa ya ntima na mono - yandi monisaka kisika ya ntima na yandi - monaka Ntumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam ke tuba nde : 'Pesa bo madia na yina ya beno ke dia mpi pesa bo yina ya mbote ya mono ke lwata,' pete sambu na mono kuluta yandi kubaka mambote na mono na Kilumbu ya Lufutumuku. Beto kwendaka tii kuna beto kumaka na [Jabir bin Abdullah] na mosquée na yandi, yandi vandaka kusamba yandi me lwata chemise yina yandi kudifikaka. Mono vandaka kuluta bantu tii kuna mono vandaka na kati ya Jabir ti Qibla. Mono tubilaka yandi nde : Bika nde Allah kuwila nge mawa, sambu na inki nge ke samba ti chemise mosi ti lele na nge na lweka ? Yandi salaka kidimbu na diboko na yandi na ntulu na mono mutindu yai - yandi tandulaka misapi na yandi mpi yandi kangaka yo, yandi tubaka nde : Mono ke zola nde zoba bonso nge kukwisa na mono mpi kutala mambu ya mono ke sala sambu yandi kopi yo. Rasulullah Salam kwisaka kilumbu mosi na beto na mosquée na beto ntangu yandi vandaka kunata lutangu ya Ibn Tab, yandi monaka nde kuvandaka ti nsudi na ndambu ya mosquée mpi na nima yandi katulaka yo ti lutangu yina, na nima ya mambu yina yandi balukaka na ndambu na beto mpi yulaka nde: ‘Nge ke zola kubaluka ntama ti yandi ya? yandi tubaka nde: Beto me fukama. Yandi yulaka diaka nde: ‘Nani na kati na beno ke zola nde Allah kubuya yandi?’ Beto vutulaka nde: Ve, O Ntumwa ya Allah. Yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, kana mosi na kati na beno ke samba, Allah Tabaraka wa Taala kele na ntwala na yandi, yo yina beno losa yo ve mate. h na ndambu ya luse to na diboko ya kitata, kulosa mate na diboko ya kimama, na nsi ya dikulu ya kimama. Mpi kana yandi lenda kudiyala ve tii kuna yandi ta losa mate to ta bula ntulu, yandi fwete sala yo ti bilele na yandi mutindu yai." Yandi vukisaka bilele na yandi kisika mosi mpi na nima yandi tubaka nde: "Songa mono mafuta ya za’faran." 10:10, 11. 10 Yandi tulaka yo na nsongi ya ntulu mpi na nima yandi tulaka yo na zulu ya ntulu yina bikalaka. bantu tanu, sambanu ti nsambwadi, na nima mosi na kati ya bashofere ya shamo yina katukaka na Ansar ziungaka shamo na yandi, na nima yandi mataka na shamo na yandi. Yandi vutulaka : Mono kele, O Ntumwa ya Allah. Mfumu Nzambi tubaka nde: ‘Kulumuka, kuvukana ve na konso kima yina bo me singaka. Kusamba ve mambu ya mbi sambu na nge mosi, kusamba ve sambu na mambu ya mbi sambu na bana na nge, kusamba ve sambu na mambu ya mbi sambu na kimvwama na nge, kulemfuka ve ntangu bisambu ya Allah ke baka mvutu ebuna yandi ta pesa yo sambu na nge’. Beto tambulaka ti Rasulullah tii na nima ya midi. Beto pusanaka pene-pene ya masa mosi ya Arabia mpi Rasulullah Salam tubaka nde: ‘Nani ke zola kukwenda na ntwala na beto mpi kuyidika dibulu ya masa, na nima ya mambu yina yandi ke nwaka mpi na nima yandi ke pesaka beto masa ya kunwa’ Jabir tubaka nde: Mono telamaka mpi tubaka nde: Mono kele, O Ntumwa ya Nzambi. 10:10, 11. 10 Nani ya nkaka kele ti Jabir? Jabare bin Shakhr telamaka. Beto vandaka kukwenda na dibulu ya masa mpi na nima beto vandaka kubenda seau mosi to zole na dibulu ya masa. Beto vandaka kukulumusa yo mpi na nima beto vandaka kubenda yo tii kuna yo vandaka kufuluka ti masa. Muntu ya ntete yina kutanaka ti beto vandaka mfumu ya insi, yandi yulaka nde: ‘Keti beno zole ke pesa nzila na yo?’ Beto vutulaka nde: Ee, O Ntumwa ya Allah. yandi kulumusaka ntu ya shamo na yandi, shamo na yandi na nima kunwaka, yandi simbaka bansinga mpi shamo na yandi panzaka makulu mpi kwendaka kuyobila. Na nima yandi balulaka yo mpi bokaka yo. Na nima, Ntumwa saw kwendaka na dibulu ya masa mpi yandi salaka ablution. Mu telamaka mpe mu salaka ablution na munu na kusadilaka masa ya ablution yina bikalaka ya mfumu ya insi. Na nima, Jabbar bin Shakhr kwendaka kudipesa kikesa mpi Ntumwa telamaka sambu na kusamba. Mu tulaka lele, mu zolaka kupanza yo kansi yo kumaka ve. Bulangiti vandaka ti nsongi mpi na nima mono vandaka kubalula yo, na nima mono vandaka kutandula yo na kati ya bansongi zole mpi na nima mono vandaka kukanga yo ti dikosi na mono. Na nima, mono kwisaka mpi mono telamaka na diboko ya kimama ya mfumu ya insi. Yandi simbaka diboko na mono mpi balulaka mono sambu na kutula mono na diboko na yandi ya kitata. Na nima ya mambu yina, Yabari kumaka. Yandi salaka ablution na nima yandi kwisaka mpi telamaka na diboko ya kimama ya Rasulullah, na nima yandi bakaka maboko na beto mpi bo tulaka beto na nima na yandi. Rasulullah monaka mono kansi mono waka yo ve, na nima ya mambu yina mono bakisaka na nima yandi salaka kidimbu ti diboko na yandi, yandi zolaka kutuba kanga kitini na nge ya kati-kati. Na nima ya kisambu, mfumu ya Nzambi tubaka nde: “O Jabir!” Mono vutulaka nde: Ee, O Ntumwa ya Allah. Yandi tubaka nde: ‘Kana kamize kele nene, panza yo na kati ya bansuka zole mpi kana yo kele fioti, kanga yo na zulu ya luketo na nge’. Beto vandaka kutambula mbala mosi ti Ntumwa mpi konso muntu na kati na beto vandaka kudia dati mosi konso kilumbu. Yandi vandaka kunwisa yo na nima yandi vandaka kutula yo na bilele na yandi, mpi beto vandaka kukatula nti sambu makasa kubwa . Beto vandaka kudia yo tii kuna bansongi ya munoko vandaka kusala beto mpasi. Mu ke zenga kieleka, muntu mosi na kati na beto vilaka kilumbu mosi. Na nima beto kwendaka kusosa yo mpi na nima beto bakaka yo. Beto taka kimbangi sambu na yandi nde bo pesaka yandi ve -quota ya badati- ebuna bo pesaka yandi yo. Yandi telamaka mpi bakaka yo. Beto tambulaka kilumbu mosi ti Ntumwa tii kuna beto telamaka na muwanda mosi ya nene. Rasulullah kwendaka kumanisa kisalu na yandi, mono landaka yandi na nima na kunataka kitunga ya masa. Rasulullah talaka na nziunga, yandi monaka kima ve ya kufika. Yo ke monana nde kele ti banti zole na nsuka ya muwanda. Rasulullah mataka na mosi na kati na bau na nima yandi simbaka lutangu na yau, yandi tubaka nde: ‘Fukama sambu na munu, na nswa ya Allah’. Lutangu yina fukamaka ti yandi bonso shamo ya kele ti mbombo yina muntu ya ke twadisaka yo salaka, tii kuna yandi kumaka na nti ya nkaka mpi simbaka lutangu na yo mosi, yandi tubaka nde: ‘Fuka sambu na mono, na nswa ya Allah’. Lutangu mpi fukamaka. Na nima ya kuvanda na kati-kati ya mambu zole yina, yandi vukisaka bo, yandi tubaka nde: ‘Beno vukisa sambu na mono, na nswa ya Allah’. Bo zole kele na bumosi. Jabir tubaka nde: Mono kwendaka ntinu sambu mono vandaka kudiyangisa nde Rasulullah ta wa nde mono kele pene-pene na yandi yo yina yandi ta kwenda ntama. Muhammad bin Abbad tubaka na disolo na yandi nde: Yandi kwendaka mpi mono vandaka kusolula mono mosi. Mu talaka na ndambu mpi yo monanaka nde Ntumwa Sallallahu Salam kwisaka mpi yo monanaka nde banti zole yina vandaka kupesa nsemo. Konso muntu na kati na bo me telama na nti na yandi. Mu monaka Rasulullah Salam me telama mpi yandi salaka kidimbu ti ntu na yandi mutindu yai - Abu Isma’il salaka kidimbu ti ntu na yandi na diboko ya kitata mpi na diboko ya kimama - na nima ya mambu yina yandi kwisaka. Ntangu yandi kumaka na ntwala na mono, yandi yulaka mono nde: ‘He Jabir, keti nge ke mona kisika mono me telama?’ Mono vutulaka nde: Ee, O Ntumwa ya Allah’. Yandi tubaka nde: ‘Kwenda na banti yina zole, zenga lutangu mosi na konso nti, na nima nata yo awa. Ntangu nge ta kuma kisika mono me telama, katula lutangu mosi na diboko na nge ya kitata mpi lutangu ya nkaka na diboko na nge ya kimama.’ Jabir tubaka nde: Mono telamaka na nima mono bakaka ditadi mosi, mono bukaka yo na nima mono tomisaka yo tii kuna yo kumaka ngolo, na nima ya kukwenda na banti zole, mono zengaka balutangu ya konso nti zole. Mono vutukaka na kubendaka yandi tii kuna mono telamaka kisika yina Ntumwa sallallahu salam telamaka. Mono katulaka lutangu mosi na diboko na mono ya kitata mpi lutangu ya nkaka na diboko na nge ya kimama, na nima ya mambu yina mono kwendaka na Ntumwa ya Nzambi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, mono tubaka nde: Mono me sala yo, O Ntumwa ya Nzambi, ebuna yo kele sambu na inki? Yandi vutulaka : « Mono lutaka maziamu zole yina bantu yina vandaka kuzinga na kati vandaka kupesa ndola, na kisambu na mono, mono zolaka kupesa yo yonso zole petepete ntangu yonso yina balutangu ya zole vandaka kaka ya kuyobila'. Na nima beto kumaka na basoda mpi mfumu ya insi tubaka nde: “O Jabir, binga masa ya kuyobila!” Mu tubaka nde: ‘Masa ya kuyobila, masa ya kuyobila, masa ya kuyobila’. Mono tubaka nde: O Ntumwa ya Nzambi, mono monaka ve ata ditonsi mosi ya masa na kati ya karavane. Kuvandaka ti masa ya madidi ya Ansar sambu na Ntumwa ya Nzambi na kati ya dilonga na yandi ya kuyuma na zulu ya dilonga mosi ya mabaya yina vandaka kukangama mpi na nima yandi tubilaka mono nde: ‘Kwenda na bin ya fulani Al Ansari mpi tala kana masa kele fioti na kati ya dilonga yina.’ Mu kwendaka pene-pene na yandi na nima mu talaka dilonga, mu monaka kima ya nkaka ve katula kaka ditonsi mosi ya masa na nsuka ya dilonga, kana mu tiamunaka yo yo ta yuma kibeni. Na nima ya mambu yina mono kwendaka na Ntumwa ya Nzambi, mono tubaka nde: O Ntumwa ya Nzambi, mono monaka kima ve katula kaka ditonsi ya masa na nsuka ya dilonga, kana mono tiamunaka yo yo ta yuma kibeni. Yandi tubaka nde: ‘Kwenda kunata yo awa’. Mu bakaka yau mpe yandi bakaka yau na maboko. Yandi tubaka bangogo ya mbi . Ntangu mono zabaka inki yo vandaka, yandi simbaka yo na maboko yonso zole, na nima ya kupesa mono yo, yandi tubaka nde: ‘O Jabir, binga dilonga ya nene’. Mono ke binga: Dibungu ya nene, O karavane. Na nima mono bakaka yo mpi mono tulaka yo na ntwala ya Ntumwa ya Nzambi, yandi salaka kidimbu na dilonga yina ti diboko na yandi mutindu yai - Jabir tandulaka diboko na yandi, tandulaka misapi na yandi mpi na nima yandi tulaka yo na nsi ya dilonga yina. Yandi tubaka nde: ‘Baka yo, O Yabir, na nima tiamuna yo na zulu na mono mpi tuba nde: ‘Bismilla’. Mono tiamunaka yo sambu na yandi mpi mono tubaka nde: Bismillaah. Mu monaka masa ke basika na kati ya misapi ya Ntumwa ya Nzambi na nima dilonga ya nene basisaka masa mpi balukaka tii kuna yo fulukaka, na nima ya mambu yina yandi tubaka nde: ‘O Jabir, binga muntu yina kele na mfunu ya masa’. Jabir tubaka nde: Bantu ke kwisa kunwa tii kuna bo ta fuluka. Na nima mu tubaka: Keti muntu mosi kele kaka na mfunu ya masa? Na nima, Rasulullah tombulaka diboko na yandi na dilonga ya nene yina vandaka ya kufuluka ti masa. Bantu vandaka kubokuta sambu na nzala na ntumwa ya Nzambi mpi yandi vandaka kutuba nde: ‘Bika nde Nzambi kupesa beno madia’. na nima beto kwendaka na plage, marée mataka mpi mbisi mosi kotaka na nima beto tulaka tiya na lweka na yo, beto lambaka mpi yokaka yo na tiya na nima beto diaka tii kuna beto fulukaka. Jabir tubaka : Mono, mutindu yina mutindu yina mutindu yina mutindu yina - yandi tangaka tii na bantu tanu - kotaka na ba nzila ya meso na yandi, muntu mosi ve monaka beto tii kuna beto basikaka. Beto bakaka mosi ya disu na yandi na nima beto arc yo, na nima ya yina beto bingaka muntu ya nene na kati ya nzietelo, shamo ya nene na kati ya nzietelo mpi muntu ya nene ya ke tambusaka pillion na kati ya nzietelo, yandi kotaka na nsi na yo kukonda kukulumusa ntu.