Imam Muslim : 4974
حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الْأَيْلِيُّ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ وَالسِّيَاقُ حَدِيثُ مَعْمَرٍ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدٍ وَابْنِ رَافِعٍ قَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ جَمِيعًا عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا ذَكَرُوا أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ مَسِيرَنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوِهِ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ مِنْ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَحَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِيَ الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ قَالَتْ وَكَانَتْ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُهَبَّلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَحَلُوهُ وَرَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ فِيهِ وَظَنَنْتُ أَنَّ الْقَوْمَ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ قَدْ عَرَّسَ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَادَّلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَقَدْ كَانَ يَرَانِي قَبْلَ أَنْ يُضْرَبَ الْحِجَابُ عَلَيَّ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا يُكَلِّمُنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِيَ الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ فِي شَأْنِي وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ وَلَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ فَذَاكَ يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ وَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَلَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّنَزُّهِ وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ بِنْتُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا ابْنَةُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَبِنْتُ أَبِي رُهْمٍ قِبَلَ بَيْتِي حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا قَدْ شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوْ لَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قُلْتُ وَمَاذَا قَالَ قَالَتْ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا إِلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ قُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَتَيَقَّنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ لَهُمْ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هُمْ أَهْلُكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ مِنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ قَالَتْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَ أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ اجْتَهَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ وَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ بَكَيْتُ لَيْلَتِي الْمُقْبِلَةَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَأَبَوَايَ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي اسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ لِي مَا قِيلَ وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَيْءٍ قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ و
A tene na e [Hibban bin Musa] A tene na e [Abdullah bin Al Mubarak] A tene na e [Yunus bin Yazid Al Aili] Legeoko nga a fa pekoni na mbeni lege nde, A tene na e [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] na [Muhammad bin Aba’ Rafi’] na [Huhammad bin Rafi’]. Ibn Rafi’ atene; Ti tene na e. Na ngoi so ambeni zo atene; A fa na e [Abdurrazaq] A fa na e [Ma’mar], so molongo ti Hadith ti lo ayeke mbaï ti ‘Abd na Ibnu Rafi’. Yunus na Ma’mar atene; na yâ ti mbeti ti lo kue so alondo na [Az Zuhri] A fa na mbi [Sa’id bin Al Musayyab] na [Urwah bin Zubair], [AlQamah bin Waqqash], [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] so alondo na Hadith ti [Aisyah] - wali ti Rasullahallah-ala azo so ayeke lani Sa’ullahallahallahallah. azo ti wataka atene ye so ala ye na ye so ala tene, Na pekoni Allah afa nda ti dutingo nzoni-kue ti lo na ndo ti atënë so a bi na li ti lo. Mbeni bungbi ti azo ayeke dä so afa na mbi tënë ti ye so asi so, ambeni na popo ti ala awara mbaï ti ye so asi so na maboko ti ambeni zo, tongaso si mbaï ni ayeke mo bâ mo tene a yeke ngangu, juska mbi bata na li atënë ti aye kue so ala fa na mbi na ambeni mbaï ni adë bê ti ambeni. Na Urwah lo tene na mbi na Aisyah, wali ti Prophète so; Na ngoi so Prophète so aye ti voyagé, lo sara sorte na popo ti awali ti lo. Zo so asala loterie, lo yeke gue na Prophète sallaallahu ‘alaihi wa sallam’. Aisha atene; ‘Na pekoni lo fa loro na popo ti e na yâ ti mbeni bira na a-arc ti mbi asigigi na loro, tongaso mbi gue na Watokua ti Nzapa sallaallahu ‘alaihi wa sallam. Ye so asi na peko ti so a fa versê so asara tënë na ndo ti hijab. Na pekoni, a mû mbi na yâ ti use ni. Na popo ti voyage ni, mo yeke descend juska Prophète sallaallahu 'alaihi wa sallam ahunzi mbeni bira na lo kiri na Médine. Na mbeni lakui mbi yeke na mbeni groupe ti aMusulman. Tongana ala lango, mbi londo mbi tambela juska mbi si na devant ti ala. Na peko ti so mbi hunzi ti sara kua ti mbi, mbi kiri ti lï na yâ ti groupe ti aMusulman. Tongana mbi mä yâ ti kate ti mbi, a bâ so collier ti mbi, so alondo na Zhafar, na Yémen, abuba. Tongaso, mbi kiri mbi gi collier ti mbi, gingo ye ni asara si mbi si na retard. Na, bungbi ti azo so ayô mênë ti fini ti mbi ahon awe, ala tambela na ziango mênë ti fini ti mbi na ndo ti chameau ti mbi so mbi yeke kpe ka na ndo ni. Ala pensé so mbi yeke na yâ ni awe’. Aisha atene; ‘Na ngoi ni kâ, awali ti lo ayeke lani kete nga ala yeke ngangu pëpe, ndali ti so ala yeke te nyama lâ oko pëpe. Ye oko, ala yeke te gi akete kobe. Tongaso, zo oko ayeke dë kite pëpe na nengo ti lumière so, tongana ala tambela na ndo ni na ala yô ni. Na ndo ni, na ngoi ni so mbi ngbâ kete. Na nda ni, ala mû achameau ti ala na ala tambela -ala ngbâ ti tambela-. Mbi wara collier ti mbi na ngoi so aturugu ni ahon awe. Tongaso, tongana mbi gue na ndo so ala duti dä, zo oko airi mbi pëpe nga zo oko akiri tënë pëpe. Na pekoni, mbi kiri na place ti mbi so mbi duti dä. Mbi yeke na beku so mbeni zo - ti aturugu ti aMusulman - ayeke wara mbi na lo yeke kiri ti mû mbi. Na ngoi so mbi duti na place ti mbi, lango asara mbi na mbi lango. Na ngoi ni so, Shafwan bin Mu’atthal Assulami na azo ti Dzakwan angbâ na peko ti aturugu ni - ti bâ wala mbeni zo angbâ na peko ti ala -. Ala tambela hio na lakui na ndapre ala si na ndo so mbi duti dä. Shafwan bin al Mu’atthal Assulami abâ mbeni zo so angbâ ti lango, tongaso lo ga na mbi na lo hinga mbi na ngoi so lo bâ mbi. Ye so asi ngbanga ti so lo bâ mbi kozoni si a hunda na lo ti yü hijab na ndo ti mbi. Gi hio tongaso, mbi zingo na ndapre na mbi mä lo restirja’ -lo tene, Inna lillahi wa inna ilaihi . raaji'un- tongana lo hinga tënë ti mbi. Hio mbi kanga lê ti mbi na hijab ti mbi. Na Allah, lo tene tene oko pepe na mbi ma tene oko pepe gi istirja’ ti lo. Na nda ni, lo descend chameau ti lo na mbi monté na ndö ni. Na pekoni, lo gue lo fa lege na chameau ni - so mbi yeke kpe na ni - juska e wara aturugu ti aMusulman na peko ti so ala wu tere ti ala na yanga ti ngu ti Azhzhariah. Mawa na azo so abâ tënë ti mbi na lege ni pëpe. Na ngoi ni kâ, zo so fandara ti lo abâ gigi mingi ayeke Abdullah bin Ubay bin Salul. Na nda ni, mbi si na Médine. Na peko ti so e si kâ, kobela agbu mbi gi hio tongaso teti nze oko tongaso, na ngoi so azo angbâ ti sala tënë ti atënë ti bingo na li ti mbi - so a bi na li ti mbi -, atâa so mbi bâ tele ti mbi kete pëpe na ndo ni. Tongaso, lo yeke nga na kite na kobela ti mbi. Mo hinga mbeni pëpe nzobe ti Rasulullah so mo bâ na mbage ti lo kozoni. Na ngoi so mbi yeke na kobela, Rasulullah alï na yâ ti da ni na lo bara mbi na lo hunda mbi; 'Mo yeke tonga na nye?' A yeke mo bâ mo tene na ngoi ni so lo yeke na kite na ndo ti mbi, atâa so mbi bâ so mbi sara sioni ye so pëpe. Na peko ti so mbi bâ so mbi komanse ti wara ngangu, mbi sigigi na Umm Misthah na mbeni ndo so a kanga ni ti tene e sara défecation, e sigigi lâ oko pëpe gi na bï juska bï akiri aga. A leke ando so a kanga ni so ndulu na ada ti e. Bungbi ti e ayeke tongana ti akozo zo ti Arabie, mingi ni e yeke sara mbeni ndo so a kanga ni ti tene e sara défection na yanga-da. Na pekoni, Umm Misthah na mbi - lo yeke molenge ti Abu Ruhmi bin al Muthallib bin Abdi Manaf na mama ti lo ayeke molenge ti Shakhr bin Amir, tante ti lo ayeke Abu Bakr ash Shidiq na molenge ti lo ti koli ayeke Misthah bin Utsabah bin Abbad bin al Muthallib - e kiri na da ti e na peko ti so e hunzi kua ti e. Na ngoi ni so, Umm Misthah aglissé ndali ti so lo tambela wala lo lï na yâ ti bongo ti lo. Na ngoi ni so lo tene; ‘Mawa na Mista’. Mbi hunda lo; ‘Ye so mo tene ayeke sioni tongana nyen, mo yeke kasa azo so amû mbage na bira ti Badr?’. Lo tene; ‘En, mo mä tënë so lo tene pëpe?’ Mbi tene; ‘Lo tene nyen?’ tongaso lo tene na mbi tënë ti azo so abi tënë na li ti mbi. Na ngoi ni so, kobela ti mbi akiri aga ngangu mingi na tongana mbi kiri na yanga-da ti mbi, Rasulullah shallaallah ‘alaihi wa sallam atingbi na mbi na lo bara mbi. Na pekoni, lo tene: ‘Mo yeke tongana nyen?’ Mbi tene; ‘Mo yeke mû lege na mbi ti gue na babâ na mama ti mbi?’ lo tene; ‘Na ngoi ni so mbi ye ti fa so tënë so alondo na ala use kue ayeke tâ tënë. Na pekoni, Rasulullah asara si mbi wara lege ti sara ni. Na pekoni, mbi gue na babâ na mama ti mbi, mbi hunda mama ti mbi; ‘O mama ti mbi, azo ayeke sara tënë ti nyen?’ lo kiri tënë; ‘O molenge ti mbi, zia si tënë ti mo aga ngangu pëpe, na lege ti Allah, a yeke pëpe teti mbeni wali so koli ti lo aye lo polele na ngoi so lo yeke na mafuta ti wotoro - wali ti mbeni koli nde - gi tongana ala - awali ti mbeni koli nde - ayeke kono tënë ti bingo tënë na li ti wali ni’. lo tene; ‘Gloire na Allah, a yeke ye so azo ayeke sala tene na ndo ni la?’ lo tene; ‘Na bï ni so mbi toto, juska na ndapre ngu ti lê ti mbi alingbi ti sua mbeni pëpe ndali ti so ngu ti lê ti mbi ahunzi awe na mbi toto pëpe na ngoi so mbi lango. Na ndade ni, mbi toto. Na, na ngoi ni so, Prophète sallaallahu ‘alaihi wa sallam airi Ali bin Abi Talib na Usamah bin Zaid ti tisa ala use kue ti sara lisoro ti tene ala kangbi popo ti awali ti ala na ngoi so fango ye ni ade ti si pëpe. Aisha atene; ‘Ti Usamah bin Zaid, lo fa na Watokua ti Nzapa sallaallahu ‘alaihi wa sallam na ye so lo hinga na ndo ti wali ti lo yongoro na kusala so nga na ye so lo hinga na ndo ti ndoye ti lo na mbage ti lo. Usamah atene; ‘O Watokua ti Nzapa! Ala yeke awali ti mo, e hinga ye oko pëpe gi nzoni ye’. Ti Ali bin Abi Talib, lo tene; ‘Allah ‘azza w . Ajalla ayeke sara si aye aga ngangu na mo pëpe, awali angbâ mingi na tere ti lo. Na biani, tongana mo hunda ngbâa ti mo, lo yeke tene ande biani tâ tënë." Aisha atene: 'Na pekoni, Rasulullah so iri ti lo ayeke Barirah, lo hunda: 'O Barirah! Mo bâ mbeni ye so asara si mo yeke na kite na ndo ti Aisha?' Barira akiri tënë; ‘Na lege ti Lo so atokua mo na tâ tënë, mbi bâ mbeni ye so ayeke kete na mbage ti lo pëpe. Na ngoi so lo de kete, lo lango lo yeke ku farine ni na yâ ti sewa ti lo na pekoni mbeni nyama so a bata lo ate farine ni.’ Na pekoni, Rasulullah alondo na lo hunda mbeni tënë na mbage ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Abdullah bin Ubai bin Salul. Na ngoi so Rasulullah ayeke na ndo ti estrade, Rasulullah atene: ‘O aMusulman kue, zo wa la aye ti mû na mbi mbeni tënë ti dengo gaba so alondo na mbeni koli so asara sioni na sewa ti mbi. Biani, na lege ti Allah, mbi hinga ye oko pepe na mbage ti sewa ti mbi gi nzoni ye. Ala fa lani na mbi tënë ti mbeni koli so mbi hinga ye oko na ndo ti lo pëpe gi nzoni ye. Na zo oko alingbi ti tingbi na wali ti mbi pëpe gi tongana lo yeke na mbi’. Sa’ad bin Mu’adz al Ansari atene; ‘O Watokua ti Nzapa! Mbi yeke mû maboko na mo na yâ ni. Tongana mbeni zo ti Bani Aus a fâ go ti lo, même aita ti e ti Bani Khazraj, tongana mo mû yanga na e, e yeke sara ye alingbi na yanga ti mo’. Hio, Sa’ad bin Ubadah - lo yeke mokonzi ti Bani Khazraj, lo yeke zo ti mbilimbili. Me, lo ngbâ ti duti na mbeni bibe ti fandara - lo tene na Sa’ad bin Mu’ad; ‘Na lege ti Allah, mo yeke wara lege ti fâ lo pëpe na mo yeke wara lege ti fâ lo pëpe’. Tongaso Usaid bin Hudlair alondo na lo yeke molenge ti ita ti Sa’ad bin Mu’adz, lo tene na Sa’ad bin Ubadah; ‘Mo yeke tene mvene, biani e yeke fâ lo ngbanga ti so mo yeke mbeni zo ti handa so ayeke tiri na azo ti handa’. Ye ni aga ngangu mingi na popo ti amolenge ti Aus na ti Khazraj, juska ala ye ti fâ mba na ngoi so Watokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) angbâ ti luti na ndo ti estrade. Na pekoni, Rasulullah asala si ala duti kpô, juska ala duti kpô na lo duti kpô. Na lango ni so, mbi toto juska ngu ti lê ti mbi ayuru nga mbi yü pëpe eyeliner na ngoi so mbi yeke lango. Na bï ti pekoni, mbi ngbâ ti toto juska ngu ti lê ti mbi ahunzi nga mbi yü pëpe eyeliner na ngoi so mbi yeke lango. Babâ na mama ti mbi apensé so toto ti mbi ayeke kangbi yâ ti bê ti mbi. Aisyah atene; ‘Na pekoni, ala use kue aduti na tere ti mbi na ngoi so mbi ngbâ ti toto. Na ngoi ni so, mbeni wali ti Ansar ayeke dä so ahunda lege na mbi ti tingbi na mbi, mbi mû lege na lo. Lo duti na lo toto legeoko na mbi. Na ngoi so e yeke na yâ ti mara ti kpale tongaso, Rasulullah aga ti tingbi na e, lo tene bonjour na lo duti. Lo tene; ‘Lo duti na tele ti mbi pëpe teti nze oko, teti so a fa na lo pëpe ye so a fa na ndo ti aye ti mbi’. Lo tene; ‘Rasulullah asala nga tënë ti témoin, lo tene bara na ngoi so lo duti. lo tene: ‘Amma ba’d, O Aisyah, biani, sango so na mara ti sango tongaso asi na mbi, biani, tongana mo sala ni ngbanga ti so mo sala ni pëpe, zia si Allah Azzawajalla abata mo yongoro. Tongana mo sara siokpari so, hunda pardon na Allah na mo changé bê ti mo na mbage ti Lo. Ngbanga ti so, mbeni wakua so ayeda na asiokpari ti lo na pekoni lo changé bê ti lo, Allah ayeke yeda na gbiango bê ti lo’. Aisha atene; ‘Na ngoi so Rasulullah sallaallahu ‘alaihi wa sallam ahunzi ti sala tënë, ngu ti lê ti mbi asuku mingi juska mbi lingbi ti mä ngu ti lê ni mbeni pëpe’. Mbi tene na babâ ti mbi; ‘Kiri tene na tene so Watokua ti Nzapa (s.a.w. aduti na ndo ti lo) atene na ndo ti mbi. Babâ ti mbi atene; ‘Mbi hinga pëpe, na lege ti Allah, mbi yeke sala tënë pëpe . na Prophète sallallahu ‘alaihi wa sallam’. Na pekoni, mbi tene na mama ti mbi; ‘Kiri tënë na ye so Watokua ti Nzapa (so.w.a. aduti na ndo ti lo) atene na ndo ti mbi!’ mama ti mbi atene; ‘Na lege ti Nzapa, mbi hinga pëpe ye so mbi lingbi ti tene na Rasulullah’. Aisha atene; Mbi tene; ‘Mbi yeke mbeni kete molenge-wali, mbi diko Coran mingi pëpe. Na iri ti Allah, mbi hinga biani so mo mä tënë so si mo duti na confiance na mo mä na bê na ni. Na tongana mbi sara tënë na mo; ‘Biani, mbi yeke yongoro na asalango ye so na Allah Azzawajalla ayeke Zo so ahinga ye kue tongana mbi yeke yongoro na asalango ye so. Tongaso, mo yeke mä na bê na ni nga pëpe. Tongana mo fa mbeni ye na mo, na ngoi so Allah Azzawajalla ahinga nzoni mingi so mo yeke yongoro ti sala ni, mo yeke mä na bê biani na mbi. Na lege ti Allah, biani mbeni tene ayeke na popo ti mbi na mo pepe gi tene so Abu Yusuf atene; Be-nze-pepe ayeke nzoni na Allah ayeke ndo ti hunda mungo maboko na ndo ti ye so a bi tënë na li ti mo’. -QS. Yusuf 18- ' Aisha atene; ‘Na pekoni, mbi changé place ti mbi, mbi lango na ndo ti gbotongo mê ti mbi’. Lo tene; ‘Na lege ti Allah, na ngoi ni so mbi hinga so mbi yeke yongoro na kusala so, na Allah Azzawajalla ayeke bata mbi yongoro ngbanga ti so mbi yeke yongoro na kusala so. Ye oko, na iri ti Allah, mbi ku pëpe ti tene so fango ye ayeke descend na yâ ti tënë ti mbi. Na biani tënë ti mbi ayeke kete ye mingi ahon ti so Allah Azza wa jalla atene na mbi na lege ti afango ye so lo diko. Beku ti mbi na ngoi ni kâ ayeke gi ti tene na yâ ti bango li ti ala Prophète sallaallahu ‘alaihi wa sallam a fa so Allah Azzawajalla ayeke zi mbi yongoro na kusala so’. Aisha atene; ‘Na iri ti Nzapa, Watokua ti Nzapa shallaallahu ‘alaihi wa sallam a zia bungbi ti lo pepe, na zo oko a zia da pepe juska Allah Azzawajalla atokua mbeni fango ye na Prophète ti lo. Tongaso, dutingo ti lo achangé tongana ti so achangement ayeke si ka mingi na ngoi so apocalypse aga, ngu ti tere ti lo angbâ ti sua atâa so a yeke ngoi ti hiver. Ye so asi ngbanga ti so nengo ti tënë so a fa na lo ayeke ngangu mingi’. Aisha atene; ‘Na ngoi so Rasulullah shallaallah ‘alaihi wa sallam awara nzoni tënë, lo he ngia na kozo tënë so lo tene na ngoi ni so ayeke: ‘Nzoni tënë, O Aisyah! Allah Azza wa jalala a bata mo yongoro na kusala so’. Na pekoni, mama ti mbi atene na mbi; ‘Luti na gbele lo’. Mbi tene; ‘Na iri ti Allah, mbi yeke luti na gbele lo pëpe na mbi yeke gonda lo pëpe gi Allah Azza wa jalla, Lo yeke zo so atokua a-avélation so afa tongana nyen mbi yeke yongoro. Allah Azzawajalla a fa mbeni versê so nda ni ayeke: Biani, azo so ayeke mu asango ti wataka ayeke ti groupe ti mo, juska na aversê bale-oko -QS. Ngu 1-11-. Allah Azzawajalla atokua aversê mingi so afa tongana nyen mbi yeke yongoro na kusala so.’ Aisha atene; Abu Bakr ayeke mû lani a-offrande na Misthah, ndali ti so lo yeke fami ti lo nga lo yeke zo ti mawa. Lo tene; ‘Na iri ti Allah, mbi yeke mû maboko na lo lâ oko pëpe teti lakue lakue na peko ti so lo bi tënë na li ti Aisyah.’ Na pekoni, Allah Azzawajalla atokua mbeni ye so afa, so ti tene; Na azo so ayeke na - juska na tene ti Lo - ala ye pepe ti tene Allah apardone ala' -QS. Ngu 22-. Hibban bin Musa atene, Abdullah bin Mubarok atene: "Versê so ayeke versê so azo ayeke ku ni mingi na yâ ti mbeti ti Allah. Tongaso Abu Bakr atene; 'Na iri ti Allah, mbi yeke duti na ngia mingi tongana Allah apardone mbi'. Na pekoni lo kiri ti mû maboko na Misthah tongana ti so lo yeke mû ka maboko na lo. Aisyah atene; ‘alaihi wa sallam, na ndo ti ye so asi na mbi: ‘Nyen la mo hinga, nyen la mo bâ, wala sango wa asi na mo?’ lo kiri tënë; ‘O Watokua ti Nzapa! Mbi yeke bata lakue mê ti mbi nga na bango ndo ti mbi, na mbi hinga ye oko pëpe gi nzoni ye’. Aisha atene; ‘Atâa so Zaenab ayeke wali ti lo so azo ahinga lo so lo yeke pika kate ti lo lakue na gbele mbi, .