Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Yandi me songa mono [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] mpika ya ba Omeyyade me songa mono [Ibnu Wahb] me songa mono [Yunus] katuka na [Ibn Shihab] yandi tubaka nde; 'Kilumbu mosi, profete kwendaka na mvita ya Tabuk sambu na kukutana ti bantu ya Roma ti ya ba Arabi yina vandaka Bakristu na Siria.' Ibn Shihab tubaka nde; 'Mu me zabisama na [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik], nde Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab vandaka mosi ya bana ya Ka'ab yina vandaka kukwenda ti Ka'ab ntangu yandi vandaka kifwa-meso - yandi tubaka; 'Mu waka kilumbu mosi [Ka'ab bin Malik] ke tubila diambu mosi ya me tala yandi mosi ntangu yandi vukanaka ti Ntumwa saw na mvita ya Tabuk'. Ka’ab bin Malik tubaka nde; 'Mu bikalaka ve ata fioti na nima ya kukwenda ti Ntumwa saw na bitumba yina yandi vukanaka katula kaka mvita ya Tabuk, kansi mu bikalaka mpi na nima na mvita ya Badr.' 10:10, 11. 10 Na mvita ya Badr, lukanu ya ntete vandaka kaka ya kunwanisa ba infidèle ya Quraïsh yina vandaka kusala nzietelo na zulu ya bashamo tii kuna Nzambi nataka Muzuluma na ntwala ya kuwakana ti Bamizilma na bo. ntangu. Na ntangu yina mono vukanaka ti Rasulullah na mpimpa ya ‘Aqabah ntangu beto silaka na kutanina dibundu ya Islam. Na dibanza na mono, kubaka kisika na mvita ya Badr lenda fwanana ve ti kubaka kisika na mpimpa ya Aqabah, ata bantu mingi ke zolaka mingi mvita ya Badr. Na kati ya masolo ntangu mono vukanaka ve ti Rasulullah na mvita ya Tabuk kele mutindu yai; ‘Mu vandaka mpenza ya kukonda lusadisu mpi muntu mosi ve vandaka ti kimpwanza kuluta munu ntangu mu vukanaka ve na mvita ya Tabuk. Na Allah, na ntwala mono vandaka kuyidika ve ata fioti bambisi zole ya ke tambulaka na zulu ya bampunda sambu na bitumba ya mutindu na mutindu. Kansi na mvita yai ya Tabuk, mono yidikaka bambisi zole ya ke nataka mpunda. Na nsuka, Rasulullah kwendaka na mvita ya Tabuk ntangu tiya vandaka ngolo mingi. Beto lenda tuba nde yandi salaka nzyetelo ya nda kibeni mpi yandi vandaka ti bigonsa mingi mpi yandi kutanaka ti bambeni mingi. Na nima, Ntumwa tendudilaka bamizilma mambu yina bo ta kutana ti yandi. Yo yina, yandi songaka Bamizilma na kuyidika bima ya bitumba ya kufwana. Na ntangu yina, bamizilma mingi vandaka kukwenda ti Ntumwa saw kukonda nde bo pona bo na mukanda ya kisalu sambu na kunwana. Ka’abi tubaka nde; ‘Kuvandaka ti muntu mosi yina vandaka kumonana ve sambu yandi vandaka kuzola kubikala na nganda ya mvita. Yandi vandaka kuyindula nde kukonda kuzitisa na yandi ta zabana ve na nzila ya Nzambi - kana ata nsangu mosi ve me katuka na Nzambi Azza Wa Jalla sambu na yandi -. Rasulullah kwendaka na mvita na Tabuk ntangu kisalu ya kukatula bambuma vandaka kupesa kiese mingi yo yina yo lombaka nde mono katula dikebi na mono na kisalu ya kukatula bambuma. Bamizilma yina bakaka kisika vandaka kudibongisa mpi mono kwendaka mbala mosi kusosa bima ti bo. Na nima, mono vutukaka na nzo kukonda kubaka ata kima mosi. Mono kuditubilaka nde; ‘Mu lenda yidika bima na konso ntangu. Mu ke vandaka ntangu yonso na kati ya ee ti ve tii kuna bantu ta vanda ya kuyilama mingi’. Na nima, yandi kwendaka ti Bamizilma, na ntangu yina mono yidikaka ve ata kima mosi. Nsuka-nsuka mono kwendaka, na nima mono vutukaka na nzo kukonda kuyidika kima. Mono vandaka ntangu yonso ti badute ya mutindu yina sambu na kuzaba kana mono fwete vukana na mvita to ve, tii kuna basoda ya Bamizilma kwendaka ntinu mpi mvita vandaka kuyantika dezia. Na nima Mono zolaka kukota na kisika ya bitumba - kansi yo vandaka kaka ndosi - mpi na nsuka mono vandaka ya kukana kukota ve na kisika ya bitumba. Na nima ya Ntumwa saw kwendaka na kisika ya bitumba ya Tabuk, mawi ya mawa yantikaka kuzyunga mono. Ntangu mu basikaka na kimvuka ya bantu ya nziunga, mu bakisaka nde muntu mosi ve mu lendaka kukutana ti yandi katula kaka bantu ya luvunu to bantu ya kulemba yina Allah Azza Wa Jalla pesaka pansio. Na ntangu yina, mfumu ya insi vandaka kuyibuka mono ve tii kuna yandi kumaka na Tabuk. Ebuna, ntangu yandi vandaka na kati ya banduku na yandi, yandi yulaka na kintulumukina nde; ‘Sambu na nki Ka’ab bin Malik kwisaka ve ti beto? ’ Nduku mosi ya Banu Salimah vutulaka; ‘O Ntumwa ya Nzambi, yo ke monana nde Ka’ab bin Malik ke kudibanzaka mingi sambu na yandi mosi kuluta mvita yai? ’ Na kuwaka ndinga ya nduku yina, Muadz bin Jabal tubaka nde; ‘He nduku, nge tubaka mambu ya mbi kibeni! Na zina ya Nzambi, O Ntumwa ya Nzambi, mono zaba nde Kaab bin Malik kele muntu ya mbote’. Na nima, Rasulullah vandaka pima. Ntangu yandi vandaka pima mutindu yina, na kintulumukina yandi monaka muntu mosi ya me lwata mpu ya kibende yina vandaka mpasi na kuzaba. Na nima, mfumu ya insi tubaka nde: ‘Nge fwete vanda Abu Khaitsamah? ’ Yau monanaka nde muntu yai vandaka kibeni Abu Khaitsamah Al Ansari, nduku mosi yina vandaka kupesa makabu ya mawa sha’ ya badati ntangu bantu ya luvunu vandaka kufinga yandi. Ka’ab bin Malik tubaka nde; 'Ntangu mu waka nde Ntumwa saw vandaka kuyilama sambu na kuvutuka na mvita ya Tabuk, mu fulukaka na mawa.' Na nima, mono yantikaka kuyindula bikuma ya kutuba luvunu. Mono kuditubilaka nde; ‘Inki kikuma lenda gulusa mono na makasi ya Profete? ’ Sambu na kunwana ti dyambu yai, mono lombaka lusadisu na dibuta na mono yina lendaka kupesa mono bandongisila. Ntangu muntu mosi songaka mono nde Ntumwa me kuma pene-pene ya kukuma na mbanza Medina, kikuma ya luvunu vilaka na mabanza na mono. Na nsuka mono bakisaka nde mono lendaka kukusa ve Ntumwa ata fioti. Yo yina, yo lombaka nde mono zabisa yandi kieleka. Na nima ya ntangu mingi ve, Mfumu Nzambi kumaka na mbanza Medina. Mutindu yandi vandaka kusala ntangu yonso, yandi vandaka kukwenda mbala mosi na mosquée - mutindu kikalulu na yandi vandaka konso ntangu ya yandi vandaka kukatuka na nzyetelo na kisika mosi buna - sambu na kusala bisambu. Na nima ya kusala kisambu ya sunna, Rasulullah solulaka mbala mosi ti banduku na yandi. Na nima ya mambu yina, banduku mingi kwisaka yina vandaka ve ti ntangu ya kuvukana na bitumba ti Bamizilma mpi bo songaka yandi bikuma ya kuswaswana na kuzenga kieleka. Bau ke tuba nde bantu kuluta makumi nana yina vukanaka ve na mvita yina. Yo ke monana nde Profete ndimaka masonga ya bantu yina vukanaka ve na mvita, yandi silaka kwikama na bo, yandi lombaka ndolula sambu na bo, mpi yandi pesaka mambu yina bo bumbaka na ntima na bo na maboko ya Allah. Na nima ya mwa ntangu, mono kwisaka kutala Rasulullah saw. Na nima ya kupesa yandi mbote, yandi sekaka bonso kuseka ya muntu ya makasi. Na nima yandi tubaka nde; 'Kwisa awa! ’ Na nima, mono kwendaka pene-pene na yandi tii kuna mono vandaka kaka na ntwala na yandi. Na nima ya mambu yina, Ntumwa yulaka nde: ‘Sambu na nki nge ke vukana ve ti beto na kunwana, O Ka’ab? Keti nge me sila ve na kupesa nitu ti moyo na nge na Islam? ’ Mono vutulaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, na zina ya Allah, kana mono vanda pene-pene ya muntu ya nkaka katula nge, mono ke na kivuvu nde mono ta katuka na makasi na yandi sambu na bikuma ti banzikisa ya mono me pesa. Kasi, na Allah, mu zaba ti ntangu yayi mu ke pesa beno bikuma yina me fuluka na luvunu samu beno wila ve makasi, te . Ya kieleka, Allah muntu salaka nde beno wila mono makasi. Kana mono songa nge, O Ntumwa ya Allah, bikuma na mono ya mbote mpi ya masonga, ebuna nge nganina mono sambu na bikuma yina, pana mono ta ndima yo na kiese yonso. Bika Allah kupesa mono ndola na bangogo na mono ya masonga. Na Allah, kele ve ti mvula yina ta kanga mono nzila ya kubaka kisika na mvita. Na Allah, mono vandaka kibeni ya kukonda lusadisu na ntangu yina ata mono vandaka ti dibaku fioti kibeni ya kukota na mvita ti bamizilma. Na kuwaka kundima yai ya masonga, Ntumwa ya Allah tubaka nde: ‘Muntu yai me tuba na masonga mpi na mutindu ya mbote. Na yina, telema tii kuna Allah ta pesa nge lukanu’. Nsuka-nsuka mono telamaka mpi katukaka na lweka na yandi. Ntangu fioti na nima, bantu mingi ya Bani Salimah landaka mono mpi tubaka nde; ‘O Ka’ab, na zina ya Allah, na ntwala beto zabaka ve nde nge me sala kifu/disumu. Nge me tendula kibeni ve bikuma na Ntumwa ya Allah bonso bikuma yina banduku ya nkaka me tula na ntwala yina me kwenda ve na mvita. Ya kieleka, kaka istighfar ya Ntumwa ya Allah sambu na beno ke katulaka masumu na beno’. Ka’ab bin Malik tubaka na nima ya mambu yina nde; 'Na zina ya Nzambi, bo ke fingaka mono ntangu yonso tii kuna mono ke zolaka kuvutuka na Ntumwa saw na nima mono ke kudikusaka'. Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Keti kele ti muntu ya nkaka yina me monanaka na ntwala ya Ntumwa bonso mono? ’ Bantu ya Banu Salima vutulaka nde; 'Ee. Bantu zole ya nkaka kele bonso nge. Bantu zole yina tubaka na Ntumwa ya Nzambi mambu ya nge me tuba mpi Ntumwa ya Nzambi vutudilaka bo mutindu yandi vutudilaka nge’. Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Na nima mono yulaka nde; ‘Bantu yai zole kele banani, banduku? ’ Bo, Bani Salima, vutulaka nde; 'Bantu zole yina kele Murarah mbuta ya Rabi'a Al Amin ti Hilal mbuta ya Ummaya Al Waqifi'. Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Na nima bo tubilaka banduku zole ya lunungu yina bakaka kisika na mvita ya Badr mpi bo zole fwanaka kuvanda bambandu ya mbote. Na nima ya mambu yina, mono katukaka ntangu bo tubilaka mono bantu yai zole’. Ka’ab bin Malik tubaka nde; 'Na nima ya mwa bilumbu, Mfumu Nzambi buyisaka Bamizilma na kusolula ti beto tatu yina bakaka ve kisika na mvita ya Tabuk.' Banda ntangu yina, bamizilma yantikaka kukatuka mpi kusoba bangindu na bo sambu na beto tatu tii kuna ntoto yai kumaka nzenza sambu na beto. Yo ke monana nde, ntoto yai kele ve ntoto yina mono vandaka kuzinga ntete mpi yo salaka mpimpa makumi tanu’. Banduku na mono zole yina vukanaka ve na mvita ya Tabuk me fukama ntangu yai na mawa yonso na nzo na bo ke dila, na ntangu mono kele toko mosi ya ngolo mpi ya ngolo. Mono ke landa kuditwadisa mbote mpi kusala bisalu ya konso kilumbu mutindu mono ke salaka mbala na mbala. Mono vandaka kubasika kaka na nzo, kukwenda na mosquée sambu na kukwenda na bisambu ya dibundu ti Bamizilma ya nkaka, mpi kutambula-tambula na zandu ata muntu mosi ve vandaka kuzola kusolula ti mono. Tii kilumbu mosi mono pusanaka pene-pene ya Rasulullah mpi mono pesaka yandi mbote ntangu yandi vandaka na kisika na yandi na nima ya kusala kisambu. Mono kudiyulaka nde; ‘Keti Ntumwa ta nikisa munoko na yandi sambu na kupesa mvutu na mbote yina to ve? Na nima mono sambaka pene-pene ya Ntumwa ya Allah ntangu mono vandaka kuyiba meso na yandi. Ntangu mono vandaka kuyilama sambu na kusamba, yandi talaka mono. Mpi ntangu mono balukilaka yandi, yandi katulaka meso na yandi na mono.’ Na nima ya kukabwana ntangu mingi ti kimvuka ya Bamizilma, mono kwendaka kutambula tii kuna mono kumaka na lupangu ya kilanga ya Abu Qatadah. Abu Qatadah kele mwana ya ngwasi na mono - cousin na mono - mpi yandi kele muntu ya mono ke zolaka. Ntangu mu kumaka kuna, mu pesaka yandi mbote. Diaka Mono, na zina ya Allah, yandi vutulaka ve mbote na mono ata fioti. Nsuka-nsuka mono bakaka kikesa ya kuyula yandi; ‘O Abu Qatadah, mono ke zenga kieleka na nge na zina ya Allah, keti nge zaba ve nde mono ke zolaka kibeni Allah ti Ntumwa na yandi? ’ Yo monanaka nde Abu Qatadah vandaka kaka pima. Na nima, mono vutukilaka diaka bangogo na mono na kuzengaka kieleka bonso mbala ya ntete. Kansi yandi vandaka pima. Na nima mono vutukilaka mambu yina mono tubaka mpi yandi vutulaka nde; ‘Ya kieleka, Allah ti Ntumwa na yandi me zaba mbote mambu yai’. Na kuwaka bangogo na yandi, mansanga fulukaka na meso na mono mpi mono vutukaka na nzo ntangu mono vandaka kutambula na kilanga. Ntangu mono vandaka kutambula na zandu ya Medina, muntu mosi ya insi ya Siria yina vandaka kuteka madia na mbanza Medina yulaka; ‘Nani lenda songa mono kisika Ka’ab bin Malik kele? ’ Na nima bantu songaka mono tii kuna muntu yina kwisaka na mono mpi pesaka mono mukanda ya Ntotila Ghassan. Sambu mono ke zabaka kutanga mpi kusonika, mono ke bakisaka mpi mambu yina kele na mukanda yango. Yo ke monana nde mambu yina kele na mukanda yina kele mutindu yai; ‘Beto me kuwa nde nduku na nge - disongidila Ntumwa ya Nzambi - me katula nge na kimvuka ya bantu yonso, na ntangu yina Mfumu na nge yandi mosi me yambulaka nge ve mutindu yina. Na yina, vukana na beto, beto ta sadisa nge kibeni'. Na nima ya kutanga mukanda yina, mono tubaka nde; ‘Ya kieleka, mukanda yai kele mpi kigonsa sambu na mono’. Na nima, mono tulaka yo na furu mpi mono yokaka yo tii kuna yo manaka. Na nima ya bilumbu makumi iya ya kukatula bantu yonso na dibundu, yo monanaka nde kuzabisa ya Nzambi kulumukaka ve. Tii kilumbu mosi, kinati-nsangu mosi ya me katuka na Ntumwa saw kwisaka na mono mpi pesaka mono nsangu mosi; ‘O Ka’ab, ya kieleka Ntumwa ya Nzambi songaka nge na kubuya bankento na nge’. Mono ke yula; ‘Keti mono fwete fwa makwela to inki? ’ Ntumwa vutulaka nde; ‘Nge kele ve na mfunu ya kufwa makwela. Kansi, tina yo kaka mpi pusana ve pene-pene na yo.’ Na nima mono tubilaka nkento na mono nde; 'O sis, nge fwete kwenda ntete na nzo ya bibuti na nge mpi kuzinga ti bo tii kuna Allah ta pesa lukanu ya pwelele na diambu yai'. Ka’ab bin Malik tubaka nde; 'Ntangu fioti na nima nkento ya Hilal bin Umayyah kwendaka na Ntumwa ya Nzambi saw mpi yulaka; ‘O Ntumwa ya Nzambi, Hilal bin Umayya kele mbuta mpi ya kulemba mpi yandi kele ve ti bansadi. Yo yina, bika mono keba yandi’. Mfumu Nzambi vutulaka nde: ‘Ve. Yo kele mbote kana nge kwenda ve ntete ti yandi mpi yandi fwete vanda ve pene-pene na nge sambu na mwa ntangu’. Nkento ya Hilal bikalaka kaka ngolo mpi tubaka nde; ‘Na zina ya Allah, O Ntumwa ya Allah, ntangu yai yandi kele diaka ve ti kikesa ya luzingu. Yandi ke dilaka ntangu yonso, banda yandi me kutanaka ti diambu yai tii ntangu yai.’ Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Bantu ya nkaka ya dibuta na mono tubaka nde; ‘Nge fwete lomba ntete nswa na Ntumwa ya Allah na yina me tala diambu yai ya nkento na nge. Sambu yandi mosi pesaka nswa na Hilal bin Umayyah na kukeba bakala na yandi. Ka’ab bin Malik tubaka nde; 'Mu ke lomba ve nswa na Ntumwa saw na yina me tala diambu yai ya nkento na munu.' Sambu, kansi, mono zolaka kuzaba ve mvutu ya Rasulullah kana mono lombaka yandi nswa ntangu mono vandaka kaka leke.’ Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Yo monanaka nde mambu yai salamaka mpimpa kumi, na mpila nde yo kumaka mpimpa makumi tanu sambu na beto banda ntangu bo buyisaka Bamizilma na kusolula ti beto. Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Na nima mono salaka kisambu ya suka na mpimpa ya makumi tanu na nima ya nzo. Ntangu mono vandaka na kisambu, mono fulukaka ti mawa mpi mawa. Yo kele bonso Ntoto yai ya nene ke monana fioti sambu na mono. Na mbala mosi mono waka muntu mosi ke boka ngolo na zulu ya ntoto; ‘O Ka’ab bin Malik, sepela! ’ Yo yina, mono bwaka mpi zabaka nde mono me katuka na mpasi na mono. Ka’ab bin Malik tubaka nde; ‘Na nima, Ntumwa (saw) zabisaka na Bamizilma nde yo me mana .