Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan

Imam Muslim : 4520

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ

Wedi dweud wrthym [Haddab bin Khalid Al Azdi]; Wedi dweud wrthym [Sulaiman bin Al Mughirah]; Ar ôl adrodd i ni [Humaid bin Hilal] gan ['Abdullah bin Ash Shamit] dywedodd; Dywedodd [Abu Dzar] unwaith; 'Amser maith yn ôl, fe wnaethon ni adael ein llwyth, llwyth y Ghifar. Yn aml, fe wnaethon nhw'r mis haram yn anghyfreithlon, nes i mi, fy mrawd Unais, a fy mam adael ein llwyth. Ar ôl hynny, fe arhoson ni yn nhŷ brawd ein mam - ewythr. Roedd brodyr ein mam - ewythrod - yn ein parchu'n fawr ac yn ein trin yn dda, ond yn y diwedd daeth llwyth brawd ein mam yn genfigennus ohonom. Dywedon nhw wrth frawd ein mam; 'Pan nad ydych chi gartref, mae Unais yn aml yn ymladd â'ch teulu'. Pan ddaeth brawd ein mam, dywedodd wrthym yr hyn a ddywedodd ei lwyth, felly fe wnaethon ni ddadlau; 'Mewn gwirionedd, mae ewythr wedi llygru'r daioni y mae ewythr wedi'i roi inni'r holl amser hwn. Felly, o hyn ymlaen, byddai'n well i ni wahanu.' Yna dechreuon ni baratoi darpariaethau ar gyfer ein hymadawiad, tra bod brawd ein mam yn edrych yn drist ac yn sychu ei wyneb llawn dagrau gyda'i grys wrth wylo. Yn olaf, gadawon ni dŷ brawd ein mam nes i ni gyrraedd ger Mecca. Un diwrnod cafodd Unais anghydfod gyda ni. Yna aeth ef a'n mam at ddywedydd ffortiwn. Trodd allan bod y dywedydd ffortiwn wedi canmol Unais. Yn fuan wedyn, daeth Unais a'n mam yn ôl i ymgynnull gyda ni. Dywedodd Abu Dharr: 'O fy nai, gwybydd fy mod i wedi bod yn gweddïo ers tair blynedd cyn i mi gyfarfod â Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Gofynnais i - Abdullah bin Ash-Shamit: 'Ewythr, at bwy wnaethoch chi weddïo?' Atebodd Abu Dharr: 'Gweddïais i ar Allah.' Yna gofynnais i - Abdullah bin Ash-Shamit - eto: 'Felly, i ba gyfeiriad oeddech chi'n wynebu pan fyddwch chi'n gweddïo?' Atebodd Abu Dharr: 'Rwy'n wynebu'r cyfeiriad a ddymunir gan Allah Subhanahu wa Ta'ala wrth weddïo. Gweddïais hyd yn oed weddïau Isha tan ddiwedd y nos.' 'Yna gorweddais nes i'r haul ddisgleirio arnaf'. Dywedodd Unais wrthyf; 'Rwyf am fynd i mewn i ddinas Mecca. Felly, gadewch i mi fynd'. Yna cychwynnodd Unais nes iddo gyrraedd dinas Mecca. Ni ddaeth yn ôl ataf am amser hir. Ar ôl dychwelyd o ddinas Makkah, gofynnais iddo; 'Beth wyt ti wedi'i wneud yno, Unais?' atebodd Unais; 'Rwyf wedi cwrdd â dyn yn ninas Makkah sy'n rhannu dy grefydd, O Abu Dzar. Ar wahân i hynny, dywedodd hefyd ei fod wedi'i anfon gan Allah Subhanahu wa Ta'ala'. Gofynnais iddo; 'Hei Unais, beth yw barn pobl amdano?' atebodd Unais; 'Mae pobl yn dweud ei fod yn fardd, yn ddewin, ac yn hudwr'. Yn y cyfamser, mae Unais ei hun yn fardd. Dywedodd Unais; 'Rwyf wedi clywed swynion dewiniaid a dywedwyr ffortiwn, ond nid fel yr hyn a ddywedodd y dyn hwnnw. Ac rwyf fy hun wedi ceisio cymharu ei eiriau â gweithiau beirdd enwog.' Ond, beth bynnag, nid barddoniaeth yw ei eiriau, nac yn fy marn i nac yng ngolwg eraill. Wrth Allah, yn wir mae'r hyn a ddywedodd y dyn hwnnw'n wir, a nhw yw'r rhai sydd wedi dweud celwydd.' Yna dywedodd Abu Dharr: 'Gadewch i mi fynd er mwyn i mi allu gweld y person a sonioch amdano!' Yna es i Mecca. Ar y ffordd, cyfarfûm ag un o bobl Mecca a gofynnais: 'Ble mae'r un sydd wedi newid ei grefydd - Ash-Shabi -?' Pwyntiodd y person a ofynnais ataf a dweud: 'Beth wyt ti'n ei ddweud, O ddieithryn? Ash-Shabi?' Yna taflodd y person glai ac esgyrn ataf nes i mi syrthio i lawr a llewygu. Dywedodd Abu Dharr: 'Rhyw amser yn ddiweddarach deffrais a dod at fy synhwyrau fel cerflun coch. Yna es i ffynnon Zamzam i lanhau'r gwaed o'r clwyfau rhag cael eu taflu ataf â chlai ac esgyrn. Ar ôl hynny, yfais ddŵr zam-zam. Gwyddoch, O fy nai, fy mod i wedi byw yno am dri deg diwrnod, ddydd a nos heb unrhyw fwyd heblaw dŵr zam-zam. Oieh, felly, nid yw'n syndod ar y pryd bod fy nghorff wedi mynd yn dew a fy stumog ychydig yn dew heb unrhyw deimlad o newyn. Dywedodd Abu Dharr; 'Ar noson lleuad lawn, roedd dinas Mecca yn teimlo'n anghyfannedd ac nid oedd neb yn perfformio tawaf o amgylch y Kaaba, dim ond dwy fenyw oedd yn gweddïo i eilunod Isaf a Nailah. Daeth y ddwy fenyw ataf yn ystod y tawaf a dywedais; 'Priodwch un o'r ddwy eilun i'r ddau ohonoch!' Trodd allan bod y ddwy ohonyn nhw'n ddig a daethant ataf. Yna dywedais eto wrth y ddwy ohonyn nhw; 'Onid yw'r eilun hwn wedi'i wneud o bren a does dim angen i mi hyd yn oed wybod ei enw'. Yn y diwedd gadawodd y ddwy fenyw ar unwaith gan ddweud; 'Pe bai rhai pobl o'n math ni o gwmpas yma, byddem yn bendant yn gofyn am help i ddysgu gwers i'r dyn hwnnw'. Dywedodd Abu Dharr; Yn fuan wedyn, rhedeg Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ac Abu Bakr, a oedd newydd gyrraedd y lle, i mewn i'r ddwy fenyw. Gofynnodd y Rasulullah (fridfrydol) i'r ddwy wraig: 'Beth sy'n bod arnoch chi'ch dau?' Atebodd y ddwy wraig; 'Mae yna drosodd - Ash-Shabi' - yn sefyll rhwng y Kaaba a'i len'. Nesaf, gofynnodd y Rasulullah (fridfrydol) sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Beth ddywedodd e wrthych chi'ch dau?' Atebodd y ddau; 'Siaradodd y dyn â ni mewn geiriau trist iawn'. Yna daeth y Proffwyd a chusanu'r Garreg Ddu ar unwaith. Ar ôl hynny, perfformiodd tawaf a gweddïo gydag Abu Bakr. Ar ôl y weddi, daeth Abu Dzar at Negesydd Allah a dweud; 'Assalamu 'Alaikum O Rasulullah'. Atebodd y Rasulullah (fridfrydol) sallallahu 'alaihi wasallam y cyfarchiad: 'Wa 'Alaika wa Rahmatullah'. Dywedodd Abu Dharr; 'Fi oedd y person cyntaf i'w gyfarch â chyfarchion Islamaidd'. Yna gofynnodd Negesydd Allah: 'Pwy wyt ti, fy mrawd?' Atebodd Abu Dharr; 'Rwy'n dod o lwyth Ghifar, O Negesydd Allah'. Yna ysgwydodd y Rasulullah fy llaw. Ar ôl hynny gosododd ei fysedd ar ei dalcen. Dywedais wrthyf fy hun; 'Efallai nad yw'n ei hoffi oherwydd fy mod i'n dod o lwyth y Ghifar'. Yna roeddwn i eisiau dal ei law, ond fe wnaeth Abu Bakr fy atal. Mewn gwirionedd, mae'n gwybod mwy am Negesydd Allah na fi fy hun. Ar ôl hynny cododd Negesydd Allah ei ben a gofyn i mi: 'Ers pryd ydych chi wedi bod yn y lle hwn, fy mrawd? ' Atebais; 'Rwyf wedi bod yma ers tri deg diwrnod, O Negesydd Allah'. Gofynnodd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam eto: 'Pwy sy'n eich bwydo? ' Atebais; 'Nid oes bwyd i mi heblaw dŵr Zamzam. Oieh, oherwydd hynny, rwy'n edrych yn dew ac mae fy stumog ychydig yn dew ac nid wyf yn teimlo'n llwglyd'. Dywedodd y Proffwyd: 'Mae dŵr Zam-zam yn wir yn llawn bendithion ac yn cynnwys mwy o brotein na bwyd cyffredin'. Nesaf dywedodd Abu Bakr; 'O Negesydd Allah, caniatewch imi roi bwyd iddo heno'. Yna gadawodd y Rasulullah ac Abu Bakr am eu tŷ ac es innau gyda nhw hefyd. Agorodd Abu Bakr ei dŷ a chael gwin Thai i ni ar unwaith. Dyna oedd y bwyd cyntaf a fwyteais. Yna gofynnais i Abu Bakr fynd adref ac es yn syth at Negesydd Allah. Dywedodd: 'Yn wir, cyflwynwyd gwlad i mi gyda llawer o balmwydd dyddiad, sef Yathrib - Medina -. Helo Abu Dzar, a ydych chi'n fodlon cyfleu fy athrawiaethau i'ch pobl? Bydded i Allah fuddio'ch pobl trwy eich ymdrechion a'ch gwobrwyo am gyfleu'ch neges iddyn nhw'. Ar ôl hynny, daeth Abu Dzar at Unais. Yna gofynnodd Unais iddo; 'Beth ydych chi wedi'i wneud yno, O Abu Dharr? ' Atebodd Abu Dharr; 'Rwyf wedi troi at Islam ac yn credu yn athrawiaethau Muhammad O Unais'. Dywedodd Unais; 'Mewn gwirionedd, dydw i ddim yn casáu athrawiaethau'r grefydd honno chwaith. A gwyddoch, yn wir rwyf wedi troi at Islam ac yn credu yn Allah'. Yna aethom at ein mam. Yna dywedodd; 'Rwy'n hoffi eich crefydd yn fawr iawn.' Felly, rwyf innau hefyd eisiau troi at Islam a chredu yn Allah'. Nesaf, dychwelsom i'n tref enedigol llwythol, llwyth Ghifar. Yno, fe wnaethom gyfleu neges Islam i bobl ein llwyth nes i hanner ohonynt drosi at Islam. Eu harweinydd yw Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Yn y cyfamser, dywedodd hanner llwyth Ghifar; 'Pan fydd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yn cyrraedd Medina, yna byddwn yn troi at Islam'. Pan gyrhaeddodd y Proffwyd Medina, trodd hanner ohonynt o'r diwedd at Islam. Yn fuan wedi hynny, trodd llwyth Aslam at Islam, gan ddweud; 'O Negesydd Allah, mae ein brodyr o lwyth Ghifar wedi troi at Islam. Felly, rydym ni hefyd eisiau troi at Islam'. Wrth glywed y datganiad hwn, dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Boed i Allah faddau i lwyth Ghifar a rhoi diogelwch a heddwch i lwyth Aslam'. Mae wedi dweud wrthym [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; Mae wedi ein hysbysu [An Nadhr bin Syumail]; Mae wedi dweud wrthym [Sulaiman bin Al Mughirah]; Mae wedi dweud wrthym [Humaid bin Hilal] trwy'r llwybr hwn ond mae ychwanegiad ar ôl yr hyn a ddywedodd; 'Gadewch i mi fynd i weld y person a sonioch amdano! ' atebodd Unais; 'Ewch ymlaen, ond byddwch yn ofalus o bobl Mecca, oherwydd maen nhw'n elyniaethus i'r person hwnnw ac yn ei gasáu'. Mae wedi dweud wrthym [Muhammad bin Al Mutsanna Al 'Anbari]; Mae wedi dweud wrthyf [Ibn Abu 'Adi] dywedodd; Mae wedi adrodd i ni [Ibn 'Aun] gan [Humaid bin Hilal] gan ['Abdullah bin Ash Shamit] dywedodd; [Abu Dharr] dywedodd; O fy nai, rydw i wedi bod yn gweddïo ers dwy flynedd cyn anfon y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Dywedodd Unais; 'Felly ble ydych chi'n wynebu wrth weddïo? Atebodd Abu Dzar; i'r cyfeiriad y mae Allah yn ei ewyllysio'. -yna mae'r adroddwr yn adrodd ei Hadith yn ôl Hadith Sulaiman bin Al Mughirah. Yn yr Hadith dywedir hefyd; 'Yna cyfarfu'r ddau â siaman, i ofyn am y person oedd ym Mecca. Fodd bynnag, roedd Unais bob amser yn canmol cryfderau'r person nes i'r siaman golli ei farn. Dywedodd Unais; nes i ni gymryd ei gamelod a'u cyfuno â'n camelod ni. Yn yr Hadith dywedir; yna daeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam sallallaahu 'alaihi wasallam a gwneud Tawaf wrth y Kaaba yna gweddïodd y tu ôl i maqam Ibrahim. Dywedodd Abu Dharr; Cyfarfûm ag ef hefyd sallallaahu 'alaihi wasallam a dweud helo. Fi oedd y person a'i cyfarchodd gyntaf gyda'r geiriau; Assalaamu 'Alaika O Rasulullah'. Atebodd: 'Wa Alaikas Salam, pwy ydych chi?' Hefyd crybwyllwyd ei eiriau; 'Ers pryd ydych chi wedi byw yma?' Atebodd Abu Dharr; 'Mae wedi bod yn bymtheg diwrnod'. Yna dywedodd Abu Bakr; 'Gadewch i mi ei ddifyrru heno.'