Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Yandi me songa beto [Hadab bin Khalid Al Azdi]; Yandi me songa beto [Suleman bin Al Mughira]; Na nima ya kupesa beto [Humaid bin Hilal] rapore ya [‘Abdulla bin Ash Shamit] yandi tubaka nde; [Abu Dzar] tubaka kilumbu mosi nde; ‘Banda ntama beto yambulaka dikanda na beto, dikanda ya Ghifar. Mbala mingi bo vandaka kusala nde ngonda ya haram kuvanda ve nsiku, tii kuna mono, mpangi na mono Unais, mpi mama na mono katukaka na dikanda na beto. Na nima ya mambu yina, beto vandaka kuzinga na nzo ya mpangi ya mama na beto -ngwakasi-. Ba mpangi ya mama na beto - ba tontons - vandaka kuzitisa beto mingi mpi kusadila beto mambu mbote, kansi na nsuka dikanda ya mpangi ya mama na beto kumaka kuwila beto kimpala. Bo tubaka na mpangi ya mama na beto nde; ‘Kana nge kele ve na nzo, Unais ke nwanaka mbala mingi ti dibuta na nge’. Ntangu mpangi ya mama na beto kwisaka, yandi songaka beto mambu yina dikanda na yandi tubaka, yo yina beto swanaka; ‘Ya kieleka, ngwasi me bebisa mambote yina ngwasi me pesa beto ntangu yai yonso. Oh, yau yina, banda ntangu yayi, yau kele mbote kana beto kwenda kaka na nzila na beto ya kukabwana'. Na nima, beto yantikaka kuyidika bima yina beto ta sadila sambu na kukwenda, na ntangu yina mpangi ya mama na beto vandaka kumona mawa mpi vandaka kuyobisa luse na yandi yina vandaka ti mansanga ti chemise na yandi ntangu yandi vandaka kudila. Nsuka-nsuka beto katukaka na nzo ya mpangi ya mama na beto tii kuna beto kumaka pene-pene ya Mecque. Kilumbu mosi, Unais wakana ve ti beto. Na nima yandi ti mama na beto kwendaka na shaman mosi. Yo monanaka nde shaman yina sikisaka Unais. Ntangu fioti na nima, Unais ti mama na beto vutukaka sambu na kukwenda kutambula ti beto. Abu Dharr tubaka nde; 'O neveu na mono, pardo zaba nde mono vandaka kusamba bamvula tatu na ntwala ya kukutana ti Ntumwa saw'. Mono -Abdola bin Ash- Shamit- yulaka; ‘Ngwankasi ke sambaka nani? ’ Abu Dharr vutulaka nde; ‘Mono ke samba Allah’. Na nima mono - Abdola bin Ash-Shamit - yulaka diaka; ‘Kana yo kele mutindu yina, ebuna nki ndambu ngwasi ke talaka ntangu yandi ke sambaka? ’ Abu Dharr vutulaka nde; ‘Mono ke tala nzila yina Nzambi ke zolaka ntangu mono ke samba. Nkutu mono vandaka kusala bisambu ya Isha tii na nsuka ya mpimpa. Na nima mono lalaka tii kuna ntangu vandaka kupela na mono’. Unais tubaka na mono nde; ‘Mu ke zola kukota na mbanza Mecque. Yo yina, bika mono kwenda’. Na nima Unais kwendaka tii kuna yandi kumaka na mbanza Mecque. Yandi vutukaka ve na mono ntangu mingi. Na nima ya kuvutuka na mbanza Makka, mono yulaka yandi nde; ‘Nge me sala inki kuna, Unais? ’ Unaisi vutulaka nde; ‘Mono me kutanaka ti muntu mosi na mbanza Makka yina kele ti dibundu mosi ti nge, O Abu Dzar. Katula mambu yina, yandi tubaka mpi nde yandi tindamaka na Nzambi. Mono yulaka yandi nde; ‘He Unais, bantu ke yindula inki sambu na yandi? ’ Unaisi vutulaka nde; ‘Bantu ke tubaka nde yandi vandaka poete, nganga-nkisi, mpi nganga-nkisi’. Na ntangu yina, Unais yandi mosi kele nzonzi. Unais tubaka nde; ‘Mono me waka bandosi ya bashaman mpi ya banganga-nkisi, kansi yo kele ve bonso mambu yina bantu yina ke tubaka. Mpi mono mosi me mekaka kufwanisa bangogo na yandi ti bisalu ya bapoete ya me zabanaka mingi. Kansi, ata mpidina, mambu yina yandi tubaka vandaka ve poemi, yo vanda na mabanza na mono to na mabanza ya bantu ya nkaka. Na zina ya Allah, kieleka mambu ya bantu ke tubaka kele kieleka, mpi bo bantu me tubaka luvunu’. Na nima Abu Dzar tubaka nde; ‘Bika mono kwenda kumona muntu yina nge tubilaka! ’ Na nima mono kwendaka na Mecque. Na nzila, mono kutanaka ti muntu mosi ya ke zingaka na mbanza Makkah mpi mono yulaka yandi nde; ‘Muntu yina me baluka na dibundu - Ash-Shabi - kele na wapi? ’ Muntu yina mono yulaka na ntwala songaka mono diboko, mpi tubaka nde; ‘Nge ke tuba inki, O nzenza? Shabi ya putulu? ’ Na nima, muntu yina losaka mono ntoto ya tuma mpi mikwa tii kuna mono bwaka mpi mono lembaka nitu. Abu Dharr tubaka nde; ‘Na nima ya mwa ntangu mono . ee telama na telama bonso kiteki ya mbwaki. Na nima, mono kwendaka na dibulu ya masa ya Zamzam sambu na kukatula menga na bamputa yina mono bakaka sambu mono losaka ntoto ya tuma mpi mikwa. Na nima, mono vandaka kunwa masa ya zam-zam. Zaba, O neveu na mono, nde mono vandaka kuzinga kuna bilumbu makumi tatu, mpimpa ti mwini kukonda madia katula kaka masa ya zam-zam. OIeh, yau yina, yau ke yitukisa ve nde na ntangu yina nitu na munu kumaka mafuta mpe kivumu na munu kumaka mwa mafuta kukonda ata nzala mosi. Abu Dharr tubaka nde; ‘Na mpimpa mosi ya ngonda ya mvimba, mbanza Mecque vandaka kuwa nde yo me bikala mpamba mpi muntu mosi ve vandaka kusala tawaf na nziunga ya Kaaba, kaka bankento zole vandaka kusamba biteki ya Isaf ti Nailah. Bankento yina zole pusanaka pene-pene na mono na ntangu ya tawaf mpi mono tubaka nde; ‘Beno kwela kaka kiteki mosi na kati ya biteki zole sambu na beno zole! ’ Yo monanaka nde bo zole waka makasi mpi bo kwisaka pene-pene na mono. Ebuna mono tubilaka bo zole diaka nde; ‘Keti kiteki yai me salama kaka ve na mabaya mpi mono kele nkutu ve na mfunu ya kuzaba zina na yo’. Nsuka-nsuka bankento yina zole katukaka mbala mosi mpi tubaka nde; 'Kana kaka bantu ya nkaka ya mutindu na beto vandaka na nziunga ya kisika yai, beto zolaka kulomba kibeni lusadisu sambu na kulonga muntu yina dilongi'. Abu Dharr tubaka nde; Ntangu fioti na nima, Rasulullah ti Abu Bakr, yina katukaka kukuma na kisika yina, kutanaka ti bankento yina zole. Rasulullah yulaka bankento yina zole nde: ‘Inki mambu me kumina beno zole? ’ Bankento yina zole vutulaka nde; ‘Kuna muntu mosi ya me balula ntima -Ash-Shabi’- me telama na kati ya Kaaba ti rido na yo’. Na nima, Rasulullah yulaka nde: ‘Inki yandi tubilaka beno zole? ’ Bo zole vutulaka nde; ‘Muntu yina tubilaka beto na bangogo ya mawa mingi’. Na nima Profete kwisaka mpi mbala mosi yandi pesaka Ditadi ya Ndombe beze. Na nima ya mambu yina, yandi salaka tawaf mpi yandi sambaka ti Abu Bakr. Na nima ya kisambu, Abu Dzar kwisaka na Ntumwa ya Nzambi mpi tubaka nde; 'Asalamu 'Alaikum O Ntotila'. 10:10, 11. 10 Na nima, yandi pesaka mvutu nde: “Wa ‘Alaika wa Rahmatullah’. Abu Dharr tubaka nde; 'Mu vandaka muntu ya ntete ya kupesa yandi mbote na mbote ya kiislamu'. Na nima, Ntumwa ya Allah yulaka nde: ‘Nge kele nani, mpangi na mono? ’ Abu Dharr vutulaka nde; ‘Mono me katuka na dikanda ya Ghifar, O Ntumwa ya Nzambi’. Na nima, Rasulullah pesaka mono diboko. Na nima yandi tulaka misapi na yandi na mbunzu na yandi. Mono kuditubilaka nde; ‘Mbala yankaka yandi kezolaka yau ve sambu mono mekatuka na dikanda ya Ghifar’. Na nima mono zolaka kusimba diboko na yandi, kansi Abu Bakr kangaka mono nzila. Ya kieleka, yandi me zaba mambu mingi ya me tala Ntumwa ya Allah kuluta mono mosi. Na nima ya mambu yina, Ntumwa ya Allah tombulaka ntu na yandi mpi yulaka mono nde: ‘Banda nki ntangu nge me vanda na kisika yai, mpangi na mono? ’ Mono vutulaka nde; ‘Mono me sala bilumbu makumi tatu awa, O Ntumwa ya Allah’. Mfumu Nzambi yulaka diaka nde: ‘Nani ke disaka beno? ’ Mono vutulaka nde; ‘Madia kele ve sambu na mono katula kaka masa ya Zamzam. OIeh, samu na yina, mu ke talanaka mafuta mpe kivumu ya munu ke mwa mafuta mpe mu ke talaka ve nzala'. Profete tubaka nde: ‘Masa ya Zam-zam me fuluka kibeni ti balusakumunu mpi yo kele ti baproteine mingi kuluta madia ya bantu yonso’. Na nima Abu Bakr tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, pesa mono nzila ya kupesa yandi madia na mpimpa yai’. Na nima Rasulullah ti Abu Bakr kwendaka na nzo na bo mpi mono mpi kwendaka ti bo. Abu Bakr kangulaka nzo na yandi mpi mbala mosi yandi bakaka vinu ya Thaif sambu na beto. Yo vandaka madia ya ntete ya mono diaka. Na nima mono lombaka Abu Bakar na kuvutuka na nzo mpi mono kwendaka mbala mosi na Ntumwa ya Nzambi. Yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, bo songaka mono insi mosi ya kele ti banti mingi ya dati, disongidila Yatrib —Médine —. Mbote Abu Dzar, nge ke zola kupesa malongi na mono na bantu na nge? Bika nde Allah kusadisa bantu na nge na nzila ya bikesa na nge mpi yandi pesa nge lufutu sambu nge me pesa nsangu na nge na bantu . a bo’. Na nima ya mambu yina, Abu Dzar kwisaka na Unais. Na nima Unais yulaka yandi nde; ‘Inki nge me sala kuna, O Abu? ’ Abu Dharr vutulaka nde; ‘Mono me baluka na dibundu ya Islam mpi mono ke kwikilaka na malongi ya Muhammad O Unais’. Unais tubaka nde; ‘Na kutuba ya mbote, mono mpi kemengaka ve malongi ya dibundu yina. Mpi zaba, ya kieleka mono me baluka na Islam mpi mono ke kwikilaka na Allah’. Na nima beto kwendaka na mama na beto. Na nima yandi tubaka nde; ‘Mu ke zolaka mingi dibundu na beno. Na yina, mono mpe zola kubaluka na dibundu ya Islam mpe kukwikila na Allah’. Na nima beto vutukaka na bwala na beto ya dikanda, dikanda ya Ghifar. Kuna beto vandaka kuzabisa nsangu ya Islam na bantu ya dikanda na beto tii kuna ndambu na bo kumaka Islam. Ntwadisi na bau kele Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Na ntangu yina, ndambu ya dikanda ya Ghifar tubaka nde; 'Ntangu Rasulullah ta kuma na Medina, pana beto ta baluka na dibundu ya Islam'. Ntangu Profete kumaka na Medina, nsuka-nsuka ndambu na bo kumaka Bamizilma. Ntangu fioti na nima ya mambu yina, dikanda ya Aslam kumaka Bamizilma, bo tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Nzambi, bampangi na beto ya dikanda ya Ghifar me kota na dibundu ya Islam. Na yina, beto mpe zola kubaluka na Islam’. Na kuwaka mambu yai, mfumu ya insi tubaka nde: ‘Bika nde Nzambi kulolula dikanda ya Ghifar mpi kupesa lutaninu mpi ngemba na dikanda ya Aslam’. Yandi me zabisa beto [Ishaq bin Ibrahim]; Yandi me zabisa beto [Muntu mosi ya ke salaka mambu ya mbi]; Yandi me songa beto [Suleman bin Al Mughira]; Me zabisa beto [Humaid bin Hilal] na nzila yai kansi kele ti kima ya nkaka ya bo me yika na nima ya mambu yina yandi tubaka; ‘Bika mono kwenda kumona muntu yina nge tubilaka! ’ Unaisi vutulaka nde; ‘Kwenda na ntwala, kansi keba na bantu ya Mecque, sambu bo kele kimbeni na muntu yina mpi bo ke mengaka yandi’. Yandi me songa beto nde [Muhammad bin Al Mutsanna Al ‘Anbari]; Yandi me songa mono [Ibn Abu Adi] yandi tubaka nde; Yandi me zabisa beto [Ibn Aun] katuka na [Humaid bin Hilal] katuka na [Abdulla bin Ash Shamit] yandi tubaka nde; [Abu Dharr] tubaka nde; O neveu na mono, mono ke samba bamvula zole na ntwala nde Ntumwa saw. Unais tubaka nde; ‘Ebuna nge ke talaka na wapi ntangu nge ke sambaka? Abu Dzar vutulaka nde; na nzila yina Allah ke zola’. -na nima muntu ya ke tubaka mambu ke telaka Hadith na yandi na kulanda Hadith ya Suleman bin Al Mughirah. Na Hadith bo me tuba mpi nde; ‘Na nima bo zole kutanaka ti shaman mosi, sambu na kuyula mambu ya muntu yina vandaka na Mecque. Kansi, Unais vandaka kukumisa ntangu yonso ngolo ya muntu yina tii kuna shaman vandaka kuvidisa ngindu na yandi. Unais tubaka nde; tii kuna beto bakaka bashamo na yandi mpi beto vukisaka yo ti bashamo na beto. Na Hadith bo ke tuba nde; na nima Ntumwa kwisaka mpi salaka Tawaf na Kaaba na nima yandi sambaka na nima ya maqam ya Ibrahim. Abu Dharr tubaka nde; Mono mpi kutanaka ti yandi mpi mono pesaka yandi mbote. Mono vandaka muntu yina pesaka yandi mbote ya ntete ti bangogo yai; 'Alaika O Mfumu'. Yandi vutulaka nde: ‘Wa Alaikas Salam, nge kele nani? Bo tubilaka mpi bangogo na yandi; ‘Banda nki ntangu nge me zingaka awa? ’ Abu Dharr vutulaka nde; 'Yau me sala bilumbu kumi na tanu'. Na nima Abu Bakr tubaka nde; ‘Bika mono yamba yandi na mpimpa yai.