Nadzar dalam maksiat dan di luar kemampuan tidak wajib dilaksanakan

Imam Muslim : 3099

و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِى عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ قَالَ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلَاحِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي قَالَ هَذِهِ حَاجَتُكَ فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ قَالَ وَأُسِرَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأُصِيبَتْ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتْ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَيْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ الْوَثَاقِ فَأَتَتْ الْإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنْ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ قَالَ وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتْ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلَا فِيمَا لَا يَمْلِكُ الْعَبْدُ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيِّ كِلَاهُمَا عَنْ أَيُّوبَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِ حَمَّادٍ قَالَ كَانَتْ الْعَضْبَاءُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَكَانَتْ مِنْ سَوَابِقِ الْحَاجِّ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَأَتَتْ عَلَى نَاقَةٍ ذَلُولٍ مُجَرَّسَةٍ وَفِي حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ وَهِيَ نَاقَةٌ مُدَرَّبَةٌ

ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሓርብ]ን [ዓሊ ቢን ኡጅር ኣስ ሳዓዲ] ክነግረና ከሎ እቲ ላፋድዝ ካብ ዙሃየር ክልቲኦም ክብሉ ከለዉ፡ ነጊሩና ኣሎ [እስማዒል ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ኣዩብ] ካብ [ኣቡ ቂላባ] ካብ [ኣቡ ኣል ሙሓሊብ] ካብ [’ኢምራን ቢን ሑሻይን] ዝበሎ፡ ጻቂፍ ኣገልጋሊ ናይ ባኒ ዑቃይል ከም ዝነበረ፡ ሽዑ እቲ... ባኒ ጻቂፍ ክልተ ኣዕሩኽ ማሪኹ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ብጾት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ድማ ካብ ባኒ ዑቃይል ምስ ገመልኡ ሓደ ሰብ ማሪኾም። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ወሰላም ድሕሪኡ ተኣሲሩ ከሎ ናብኡ መጸ፣ እቲ ምሩኽ ሰብኣይ ኦ መሓመድ! ንሱ ድማ፡ ‘እንታይ ጸገም ኣለካ?’ ኢሉ መለሰሉ። እቲ ሰብኣይ ድማ፡ ‘እንታይ እዩ ምኽንያት ምሓዝካኒ፡ ንቕልጡፍ ጉያ ዝጎየየላ ገመል ዝማረኽካሉ ምኽንያትከ እንታይ እዩ?’ በሎ። ንሱ ድማ፡ ‘ንሓጢኣት መሓዛኻ ጻቂፍ ንምፍዳይ እየ ከምኡ ገይረ!’ ኢሉ መለሰሉ። ድሕሪኡ ከደ። እቲ ሰብኣይ መሊሱ ‘ኦ መሓመድ ኦ መሓመድ!’ ኢሉ ጸውዖ። -ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ፈቃርን ጭዋን ሰብ እዩ ነይሩ- ድሕሪኡ ተመሊሱ ናብኡ መጺኡ: 'እንታይ የድልየካ?' እቲ ሰብኣይ ድማ 'ሕጂ ኣስላማይ እየ' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ፡ 'እቲ እትብሎ ሓቂ እንተኾይኑ፡ ጉዳይካ ድማ ክትቆጻጸሮ እንተኽኢልካ፡ ብሓቂ ኩሉ ዕድል ክትረክብ ኢኻ' ኢሉ። ሽዑ ክኸይድ ጀመረ፡ እቲ ሰብኣይ ግን ‘ኦ መሓመድ ኦ መሓመድ’ ኢሉ ጸውዖ። ድሕሪኡ ተራኺቡ፡ ‘እንታይ የድልየካ፧’ በሎ። እቲ ሰብኣይ ድማ 'ጠሚየ ኣለኹ ስለዚ መግቡኒ፡ ኣነ'ውን ጽምኢ ኣለኒ ስለዚ ዝስተ ሃቡኒ!' ንሱ ድማ 'እዚ እዩ ዘድልየካ' ኢሉ። ድሒሩ እቲ ሰብኣይ ብኽልተ ሰባት -ፈተውቲ ነቢ-' ተበጀወ። ኢምራን፡ 'ድሕሪኡ ሓንቲ ኣንሳር ሰበይቲ - ብጸላኢ - ምስታ መብዛሕትኡ ግዜ ዓድልባ ትበሃል ገመልኣ ተታሒዛ፡ እታ ኣንሻር ሰበይቲ ተኣሲራ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ህዝቢ - እቶም ሸፋቱ - እናዓረፉ ከለዉ፡ እተን ኣግማል - እቲ ዝተሰርቀ ኣቕሓ - ኣብ ቅድሚ መዕረፊአን ተዓጽየን ነበራ። ሽዑ እታ ኣንሳር ሰበይቲ ካብ መእሰሪኣ ሓራ ክትወጽእ ስለ ዝኸኣለት ብኡ ንብኡ ናብቲ ናይ ገመል ጕድጓድ ከደት፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክትጋልብ ናብታ ገመል ኣብ ዝመጸትሉ እዋን ግን እታ ገመል ትነፍሕ ስለ ዝነበረት፡ ክሳብ ምስ 'ኣድልባ' እትራኸብ ገዲፋቶ ነበረት። ስለዚ፡ ነታ ኣጸቢቓ ዝሰልጠነት እዙዝ ገመል ኣብ ሕቖኣ ተሰቒሉ ተሰቒሉ። ብድሕሪኡ ክሳዕ ዝጎዪ ገንሖ። እቶም ደቂሶም ዝነበሩ ሰባት ብምህዳም እታ ኣንሳር ሰበይቲ ስለ ዝሰንበዱ፡ ሃዲኖምዋ፡ ክሕዝዋ ግን ኣይከኣሉን። እታ ሰበይቲ ኣላህ እንተድኣ ኣድሒንዋ ነታ 'ዓድልባ' እትበሃል ገመል ከም እትሓርዳ መብጽዓ ኣተወት። ኣብ መዲና ምስ በጽሑ እቶም ህዝቢ ነታ ገመል ረኣዩዋ፡ ድሕሪኡ ‘እዚ ኣል ዓድልባ’ዩ፡ ገመል ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም!’ ኢሎም። እታ ሰበይቲ - ብኤዲቶርያል - 'ረቢ እንተድኣ ኣድሒንዎ ብሓቂ ነታ ገመል ክሓርዳ እዩ' ኢላ። ሽዑ እቶም ህዝቢ ምስ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተራኺቦም ብዛዕባ ናድዛሩ ነገሩዎ። ስለዚ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ዝስዕብ ርእይቶ ሂቡ:- ሱብሓነላህ ሕነኡ ክንደይ ክፉእ ክኸውን እዩ: ኣላህ እንተድኣ ኣድሒንዎ ሽዑ ክሓርዶ እዩ ኢሉ ንኣላህ ቃል ኣትዩሉ: ንኣላህ ብዘይምእዛዝ መብጽዓ ምፍጻም ግዴታ የብሉን ዋላ ንዘይዋንነት ባርያ እውን ኣይኮነን’:: ኣብ ታሪኽ ኢብን ሑጅር ከም ዝግለጽ፤ 'ንኣላህ ኣብ ዘይምእዛዝ ናድዛር የለን'። ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣር ረቢዕ ኣል ዓታኪ] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ] -ማለት ኢብን ዛይድ-። -ብኻልእ መንገዲ ይጥቀስ- ንዓና [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም]ን [ኢብን ኣቡ ዑመርን] ካብ [ዓብዱልዋሃብ ኣጥስ ጻቃፊ] ክልቲኦም ካብ [ኣዩብ] ምስ ሳናድ ከምዚ ተነጊሩና ኣሎ። ኣብ ሓዲስ ሓማድ ድማ፡ ‘ኣድልባ’ ናይ ሓደ ካብቶም ባኑ ዑቃይል ዝኾነት ገመል እያ ነይራ፡ ካብተን ኣዝየን ቅልጡፋት ዝጎያ ኣግማል ድማ እያ ነይራ’ ይብል። ኣብቲ ሓዲስ ድማ ‘ድሕሪኡ እታ ሰበይቲ - ኣንሳር - ናብ ሓንቲ ኣዝያ ጽቡቕ ስልጠና ዝወሰደት ገመል መጸት’ ተባሂሉ’ውን ተገሊጹ ኣሎ። ከምኡ’ውን ኣብ ሓዲስ ኣት ጻካፊ ምስቲ ኣርእስቲ ‘ናቃቱን ሙዳራባቱን - እታ ዝሰልጠነት ገመል -’ ተገሊጹ ኣሎ።