Imom Muslim : 1099

و حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّكُمْ تَسِيرُونَ عَشِيَّتَكُمْ وَلَيْلَتَكُمْ وَتَأْتُونَ الْمَاءَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ غَدًا فَانْطَلَقَ النَّاسُ لَا يَلْوِي أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ قَالَ أَبُو قَتَادَةَ فَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسِيرُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ وَأَنَا إِلَى جَنْبِهِ قَالَ فَنَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى تَهَوَّرَ اللَّيْلُ مَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ قَالَ فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ السَّحَرِ مَالَ مَيْلَةً هِيَ أَشَدُّ مِنْ الْمَيْلَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ حَتَّى كَادَ يَنْجَفِلُ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ أَبُو قَتَادَةَ قَالَ مَتَى كَانَ هَذَا مَسِيرَكَ مِنِّي قُلْتُ مَا زَالَ هَذَا مَسِيرِي مُنْذُ اللَّيْلَةِ قَالَ حَفِظَكَ اللَّهُ بِمَا حَفِظْتَ بِهِ نَبِيَّهُ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَرَانَا نَخْفَى عَلَى النَّاسِ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَرَى مِنْ أَحَدٍ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ ثُمَّ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ آخَرُ حَتَّى اجْتَمَعْنَا فَكُنَّا سَبْعَةَ رَكْبٍ قَالَ فَمَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الطَّرِيقِ فَوَضَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ احْفَظُوا عَلَيْنَا صَلَاتَنَا فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالشَّمْسُ فِي ظَهْرِهِ قَالَ فَقُمْنَا فَزِعِينَ ثُمَّ قَالَ ارْكَبُوا فَرَكِبْنَا فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَتْ الشَّمْسُ نَزَلَ ثُمَّ دَعَا بِمِيضَأَةٍ كَانَتْ مَعِي فِيهَا شَيْءٌ مَنْ مَاءٍ قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا وُضُوءًا دُونَ وُضُوءٍ قَالَ وَبَقِيَ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ لِأَبِي قَتَادَةَ احْفَظْ عَلَيْنَا مِيضَأَتَكَ فَسَيَكُونُ لَهَا نَبَأٌ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّى الْغَدَاةَ فَصَنَعَ كَمَا كَانَ يَصْنَعُ كُلَّ يَوْمٍ قَالَ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَكِبْنَا مَعَهُ قَالَ فَجَعَلَ بَعْضُنَا يَهْمِسُ إِلَى بَعْضٍ مَا كَفَّارَةُ مَا صَنَعْنَا بِتَفْرِيطِنَا فِي صَلَاتِنَا ثُمَّ قَالَ أَمَا لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ عَلَى مَنْ لَمْ يُصَلِّ الصَّلَاةَ حَتَّى يَجِيءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ الْأُخْرَى فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَلْيُصَلِّهَا حِينَ يَنْتَبِهُ لَهَا فَإِذَا كَانَ الْغَدُ فَلْيُصَلِّهَا عِنْدَ وَقْتِهَا ثُمَّ قَالَ مَا تَرَوْنَ النَّاسَ صَنَعُوا قَالَ ثُمَّ قَالَ أَصْبَحَ النَّاسُ فَقَدُوا نَبِيَّهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَكُمْ لَمْ يَكُنْ لِيُخَلِّفَكُمْ وَقَالَ النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ فَإِنْ يُطِيعُوا أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَرْشُدُوا قَالَ فَانْتَهَيْنَا إِلَى النَّاسِ حِينَ امْتَدَّ النَّهَارُ وَحَمِيَ كُلُّ شَيْءٍ وَهُمْ يَقُولُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْنَا عَطِشْنَا فَقَالَ لَا هُلْكَ عَلَيْكُمْ ثُمَّ قَالَ أَطْلِقُوا لِي غُمَرِي قَالَ وَدَعَا بِالْمِيضَأَةِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُبُّ وَأَبُو قَتَادَةَ يَسْقِيهِمْ فَلَمْ يَعْدُ أَنْ رَأَى النَّاسُ مَاءً فِي الْمِيضَأَةِ تَكَابُّوا عَلَيْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْسِنُوا الْمَلَأَ كُلُّكُمْ سَيَرْوَى قَالَ فَفَعَلُوا فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُبُّ وَأَسْقِيهِمْ حَتَّى مَا بَقِيَ غَيْرِي وَغَيْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ صَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي اشْرَبْ فَقُلْتُ لَا أَشْرَبُ حَتَّى تَشْرَبَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ سَاقِيَ الْقَوْمِ آخِرُهُمْ شُرْبًا قَالَ فَشَرِبْتُ وَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَتَى النَّاسُ الْمَاءَ جَامِّينَ رِوَاءً قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ إِنِّي لَأُحَدِّثُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ إِذْ قَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ انْظُرْ أَيُّهَا الْفَتَى كَيْفَ تُحَدِّثُ فَإِنِّي أَحَدُ الرَّكْبِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ قَالَ قُلْتُ فَأَنْتَ أَعْلَمُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ حَدِّثْ فَأَنْتُمْ أَعْلَمُ بِحَدِيثِكُمْ قَالَ فَحَدَّثْتُ الْقَوْمَ فَقَالَ عِمْرَانُ لَقَدْ شَهِدْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ وَمَا شَعَرْتُ أَنَّ أَحَدًا حَفِظَهُ كَمَا حَفِظْتُهُ

Bizga [Syaybon ibn Farux] bizga [Sulaymon, ya'ni Ibn al-Mug'ira], bizga [Tsobit]ga [Abdulloh ibn Raboh]dan [Abu Qatoda] rivoyat qilinganki, u shunday dedi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir marta bizga nutq so'zlab, shunday dedi: "Esingizda bo'lsin, sizlar endi kechqurun va tungi vaqtingizda yo'lga chiqmoqdasizlar va Xudo xohlasa, ertaga bahorga yetib borasizlar". Keyin sahobalar yo'lga tushishdi va sahobalardan hech biri uning hamrohiga suyanmadi. Abu Qatoda shunday dedi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yarim tungacha yo'lga chiqqanlarida, men uning yonida edim, ma'lum bo'lishicha, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uyquchanlikdan azob cheka boshlagan, shuning uchun tanasi hayvonidan tebranayotganday bo'lgan. Shuning uchun men uning oldiga bordim, tanasini to'g'rilab, hayvoniga o'tirmaguncha uyg'otmaslik umidida uni pastdan qo'llab-quvvatladim". Abu Qatoda davom etdi; Shundan so'ng u ketdi. Tunning ko'p qismi o'tib, tanasi yana aravasida qiyshayib qoldi va men uni uyg'otmaslik uchun pastdan ushlab, tanasini yana to'g'riladim. U yo'lda davom etdi, saharlik vaqti (tong otmasdan oldingi vaqt) kelganida, tanasi birinchi va ikkinchi tebranishlarga qaraganda ancha kuchliroq tebrandi, u deyarli yiqilguncha. Keyin men uning oldiga bordim, uni uxlatib, ostidan ushlab turdim. Bir ozdan keyin u boshini ko'tarib so'radi: "Bu kim?" Men javob berdim; "Men Abu Qatodaman", deb so'radi u: "Qachondan beri meni safarimda kuzatib kelyapsiz?" Men javob berdim; "Kechadan beri", dedi u: "Alloh sizni doimo himoya qilsin, chunki siz Uning payg'ambarini himoya qildingiz." Keyin u so'radi: "Sizningcha, bizni boshqa odamlar ko'rmaydilarmi?" Keyin u yana so'radi: "Yana biror narsa ko'rdingizmi?" Men javob berdim; "Mana otliq", dedim yana; "Mana yana bir otliq kelyapti", dedi Abu Qatada. Biz to'plangunimizcha yetti otliq bor edi. Abu Qatada shunday dedi: "Aftidan, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam boshini egib yo'ldan burilishga harakat qilgan, keyin esa: "Iltimos, namozimizni ehtiyot qilinglar!" deb buyurgan. Birinchi bo'lib Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uyg'onganida, quyosh nurlari uning orqasida aniq ko'rinib turardi. Abu Qatada shunday dedi: "Biz hayratda uyg'onib ketdik. U: "Barchangiz mininglar", dedi. Keyin biz aravamizda sayohatimizni davom ettirdik, quyosh biroz ko'tarilganda, u pastga tushdi va men tahorat uchun olib kelgan ozgina suv solingan idishni so'radi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam g'ayrioddiy tahorat bilan tahorat oldi, lekin hali ham ozgina suv qolgan edi. Shundan so'ng u Abu Qatadaga buyurdi: "Tahorat idishingizga ehtiyot bo'ling, chunki bir kun kelib idishingiz afsonaga aylanadi!" Keyin Bilol azon aytdi. Shundan so'ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ikki rakat namoz o'qidilar va bomdod namozini davom ettirdilar. U har kuni qilganidek shunday qildi." Abu Qatoda davom etdi; Rasululloh sollallohu alayhi vasallam keyin minib ketdilar, biz ham u bilan birga minib oldik. Bir-birimizga pichirlab: "Namozni vaqtida tugatganimiz uchun kafforatimiz qancha?" deb so'radik. Keyin u: "Men sizlarga o'rnak emasmanmi?" dedi. Keyin u: "U uxlab qolgani uchun namozni tugatganlik (kamsitish) haqida aytilmaydi, faqat boshqa namoz vaqti kelguncha namoz o'qimaganlar uchun kamsitish haqida aytiladi. Shuning uchun kim buni qilsa, hushida bo'lganida namoz o'qishi kerak. Va ertaga iloji boricha o'z vaqtida o'qishi kerak." Keyin Abdulloh so'radi: "Sizningcha, sahobalar nima qilishgan?" Abu Qatoda javob berdi: "Shundan keyin sahobalar payg'ambarlarini yo'qotishdi." Keyin Abu Bakr va Umar xitob qilishdi; «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam orqangizda turibdi va u sizni tark etmadi!» Shunday qilib, ba'zi sahobalar: «Yo'q, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam oldingizda turibdi», deyishdi. Agar ular Abu Bakr va Umarga itoat qilganlarida, adashmas edilar. Abu Qatoda davom etdi: «Shunday qilib, biz quyosh juda issiq va hamma narsa issiq bo'lganida barcha sahobalarga yetib oldik, keyin ular shikoyat qilishdi: «Ey Allohning Rasuli, chanqaganimiz achinarli». U javob berdi: «Yo'q, sizga zarar yetkazilmaydi!» Keyin u: «Kichik idishimni bering!» dedi va tahorat uchun idish so'radi. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam suv quydi, Abu Qatoda esa sahobalarga suv berdi. Sahobalar idishdan suv quyilayotganini ko'rib, bir-birlari bilan to'qnashdilar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Yaxshilik qilinglar, chunki barchangiz to'yguningizcha ichasizlar», dedilar. Nihoyat ular uning buyruqlarini bajarishdi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam esa Abu Qatada sahobalarga ichimlik tarqatishda davom etdilar, men va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan boshqa hech kim qolmaguncha. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uni quydilar va menga: "Iltimos, iching", dedilar. Men: "Siz ichmaguningizcha ichmayman, ey Allohning Rasuli!", dedim. U: "Ichimlik beruvchi oxirgi bo'lishi kerak", dedi. Abu Qatada: "Men ichdim va Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham ichdilar", dedi. Abu Qatada davom etdi: "Keyin do'stlar suvga kelishdi va ular ichimlikdan to'yib ketishdi." Abdulloh ibn Raboh: "Darhaqiqat, men bu hadisni katta masjidda yetkazmoqchi edim. To'satdan [Imron ibn Hushayn]: "Avval, ey yigit, uni qanday yetkazishingizni o'rganib chiqing, chunki men o'sha kecha otliqlardan biri edim", dedi. Abdulloh ibn Raboh: "Men so'radim; unda siz bu hadis haqida ko'proq bilasiz", dedi. Imron: "Qayerdansiz?", deb so'radi. Men javob berdim: "Ansorlardan", dedim Imron; "Xo'p, hadisni yetkazing, chunki siz hadisingizni yaxshiroq bilasiz", dedi Abdulloh; "Shundan keyin men hadisni odamlarga yetkazdim". Imron: "Men o'sha kechagi voqealarga guvoh bo'ldim va ularni mendan yaxshiroq hech kim eslay olmaydi", dedi.