Firman Allah, (QS. Ibrahim (14) 48, dimanakah umat manusia ada di titian
Imam Muslim : 473
حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ وَهُوَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ سَلَّامٍ عَنْ زَيْدٍ يَعْنِي أَخَاهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلَّامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَسْمَاءَ الرَّحَبِيُّ أَنَّ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَهُ قَالَ كُنْتُ قَائِمًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ حِبْرٌ مِنْ أَحْبَارِ الْيَهُودِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ فَدَفَعْتُهُ دَفْعَةً كَادَ يُصْرَعُ مِنْهَا فَقَالَ لِمَ تَدْفَعُنِي فَقُلْتُ أَلَا تَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الْيَهُودِيُّ إِنَّمَا نَدْعُوهُ بِاسْمِهِ الَّذِي سَمَّاهُ بِهِ أَهْلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اسْمِي مُحَمَّدٌ الَّذِي سَمَّانِي بِهِ أَهْلِي فَقَالَ الْيَهُودِيُّ جِئْتُ أَسْأَلُكَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنْفَعُكَ شَيْءٌ إِنْ حَدَّثْتُكَ قَالَ أَسْمَعُ بِأُذُنَيَّ فَنَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُودٍ مَعَهُ فَقَالَ سَلْ فَقَالَ الْيَهُودِيُّ أَيْنَ يَكُونُ النَّاسُ { يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَالسَّمَوَاتُ } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُمْ فِي الظُّلْمَةِ دُونَ الْجِسْرِ قَالَ فَمَنْ أَوَّلُ النَّاسِ إِجَازَةً قَالَ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ قَالَ الْيَهُودِيُّ فَمَا تُحْفَتُهُمْ حِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ زِيَادَةُ كَبِدِ النُّونِ قَالَ فَمَا غِذَاؤُهُمْ عَلَى إِثْرِهَا قَالَ يُنْحَرُ لَهُمْ ثَوْرُ الْجَنَّةِ الَّذِي كَانَ يَأْكُلُ مِنْ أَطْرَافِهَا قَالَ فَمَا شَرَابُهُمْ عَلَيْهِ قَالَ مِنْ عَيْنٍ فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ وَجِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ شَيْءٍ لَا يَعْلَمُهُ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ إِلَّا نَبِيٌّ أَوْ رَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ قَالَ يَنْفَعُكَ إِنْ حَدَّثْتُكَ قَالَ أَسْمَعُ بِأُذُنَيَّ قَالَ جِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ الْوَلَدِ قَالَ مَاءُ الرَّجُلِ أَبْيَضُ وَمَاءُ الْمَرْأَةِ أَصْفَرُ فَإِذَا اجْتَمَعَا فَعَلَا مَنِيُّ الرَّجُلِ مَنِيَّ الْمَرْأَةِ أَذْكَرَا بِإِذْنِ اللَّهِ وَإِذَا عَلَا مَنِيُّ الْمَرْأَةِ مَنِيَّ الرَّجُلِ آنَثَا بِإِذْنِ اللَّهِ قَالَ الْيَهُودِيُّ لَقَدْ صَدَقْتَ وَإِنَّكَ لَنَبِيٌّ ثُمَّ انْصَرَفَ فَذَهَبَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَأَلَنِي هَذَا عَنْ الَّذِي سَأَلَنِي عَنْهُ وَمَا لِي عِلْمٌ بِشَيْءٍ مِنْهُ حَتَّى أَتَانِيَ اللَّهُ بِهِ و حَدَّثَنِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلَّامٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ قَاعِدًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ زَائِدَةُ كَبِدِ النُّونِ وَقَالَ أَذْكَرَ وَآنَثَ وَلَمْ يَقُلْ أَذْكَرَا وَآنَثَا
A tene na e so [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] a tene na e [Abu Taubah, so ti tene ar-Rabi’ bin Nafi’] a tene na e [Mua’wiyah, so ti tene Ibn Sallam] na mbage ti [Zaid, so ti tene ita ti lo] so lo mä [Abu Sallam] atene, a tene na e ti [Abu Asvela] Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam] atene na lo, lo tene: ‘Mbi luti ândö na tere ti Prophète sallallaahu’alaihiwasallam, na gi hio tongaso mbeni oko ti amoine so alondo na aJuif aga na lo tene: ‘Siriri aduti na ndo ti mo, O Mohammed. Tongaso, mbi pusu lo ngangu si lo tï na sese ndali ti ye so.’ Na pekoni, lo hunda mbi, lo tene: ‘Mo pusu mbi ngbanga ti nyen? ’ Mbi kiri tënë na lo, mbi tene: ‘Mo lingbi ti iri lo ‘Rasulullah’ pëpe? ’ Moine ti aJuif ni akiri tënë, lo tene: ‘A lingbi e iri lo na iri so sewa ti lo amû na lo’. Na pekoni, Rasulullah atene: ‘Iri ti mbi ayeke Mohammed, iri so sewa ti mbi amû na mbi’. Juif ni atene: ‘Mbi ga ti hunda ambeni tënë na mo’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ahunda na lo, lo tene: ‘Mbeni ye ti mungo maboko na mo ayeke dä tongana mbi sara tënë na mo’. Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbi yeke mä na mê ti mbi use kue’. Na pekoni, Rasulullah asala ligne na sese na keke na maboko ti lo na lo tene: ‘Hunda! ' Juif ni atene, '-Lango so sese ayeke mu place ti mbeni sese na yayu nde...- -QS. Ibrahim 48-, azo ayeke lani na ndo wa na ngoi ni kâ? ’ Rasulullah akiri tënë, lo tene: ‘Ala yeke na yâ ti bingo na gbe ti shirath -pont-’. Lo hunda, ‘Tongaso, zo wa la ayeke duti ande kozo zo so a mû lege na lo ti hon na ndo ti pont ni? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Azo ti mawa so alondo na Muhajirin’. Juif ni akiri ahunda ndo, atene: ‘Tongana ala lï na yayu, kobe wa la ayeke duti nde ndali ti ala? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Nzoni organe ni ayeke foie ti requin’. Lo kiri lo hunda, lo tene: ‘Na pekoni, ambeni kobe wa la a yeke mû ande na ala? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Ala fâ bagara ti yayu na ala te ni na mbage ti lo’. Lo kiri lo hunda ndo, lo tene: ‘Ala yeke nyon nyen? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbeni ye ti nyongo ni so a mû ni na mbeni ngu so a iri ni Salsabila’. Lo tene: ‘Mo yeke na raison’. Na pekoni, lo kiri lo tene: ‘Mbi ga nga ti hunda ambeni tënë so zo oko ahinga kiringo tënë ni pëpe na ndo ti sese gi mbeni Prophète wala mbeni zo oko wala use’. Lo tene: ‘Tongana mbi kiri tënë, a yeke sara nzoni na mo? ’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbi yeke mä ni na mê ti mbi use kue’. Lo tene, ‘Mbi ga na mbeni hundango tënë na ndo ti amolenge’. Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbeni ngu ti koli ayeke vuru na ngu ti wali ayeke jaune, tongana ala use kue abungbi oko na ngu ti koli ni ayeke komande na ndo ti wali ni, ka molenge ni ayeke ga koli na lege ti mungo yanga ti Allah. Me, tongana ngu ti wali ni ayeke na ngangu na ndo ti ngu ti koli ni, molenge ni ayeke ga wali na lege ti Allah. Juif ni atene: ‘Mo yeke na raison, na mo yeke biani Prophète’. Na pekoni, koli Juif ni ahon. Na pekoni, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Biani, mbeni lâ mbeni zo ahunda mbi mbeni tënë so lo nga lo hunda mbi, na mbi hinga kiringo tënë ni oko pëpe juska Allah atene na mbi.’ [Abdolla bin Abdurrahman ad-Darimi] atene na mbi hadith so, [Yahya bin Hassan] atene na e, [Mu’awiyah bin Sallam] atene na e tongaso na oko sanad ni, me so ayeke nde; Lo tene: Mbi duti ândö na tere ti Prophète. Na kangbi so ayeke na popo ti dikongo atënë; ‘Zaidatu kabidin moine’ - foie ti requin-, ‘adzkara’ na ‘ânatsa’ -na lege ti mufrad/singulier-, na pëpe ‘adzkarâ’ na ‘ânatsâ’ -na lege ti mutsanna-.