Barangsiapa di antara kalian melihat kemungkaran, maka hendaklah ia mengubah dengan tangannya. Jika tidak mampu, maka dengan lisannya. Jika tidak mampu, maka dengan hatinya, dan itulah selemah-lemahnya iman
Imam Muslim : 71
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِعَبْدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمِسْوَرِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ فِي أُمَّةٍ قَبْلِي إِلَّا كَانَ لَهُ مِنْ أُمَّتِهِ حَوَارِيُّونَ وَأَصْحَابٌ يَأْخُذُونَ بِسُنَّتِهِ وَيَقْتَدُونَ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِنَّهَا تَخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ وَيَفْعَلُونَ مَا لَا يُؤْمَرُونَ فَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِيَدِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِلِسَانِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِقَلْبِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَيْسَ وَرَاءَ ذَلِكَ مِنْ الْإِيمَانِ حَبَّةُ خَرْدَلٍ قَالَ أَبُو رَافِعٍ فَحَدَّثْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَأَنْكَرَهُ عَلَيَّ فَقَدِمَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَنَزَلَ بِقَنَاةَ فَاسْتَتْبَعَنِي إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَعُودُهُ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَلَمَّا جَلَسْنَا سَأَلْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثْتُهُ ابْنَ عُمَرَ قَالَ صَالِحٌ وَقَدْ تُحُدِّثَ بِنَحْوِ ذَلِكَ عَنْ أَبِي رَافِعٍ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ بْنِ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَارِثُ بْنُ الْفُضَيْلِ الْخَطْمِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ عَنْ أَبِي رَافِعٍ مَوْلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا كَانَ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا وَقَدْ كَانَ لَهُ حَوَارِيُّونَ يَهْتَدُونَ بِهَدْيِهِ وَيَسْتَنُّونَ بِسُنَّتِهِ مِثْلَ حَدِيثِ صَالِحٍ وَلَمْ يَذْكُرْ قُدُومَ ابْنِ مَسْعُودٍ وَاجْتِمَاعِ ابْنِ عُمَرَ مَعَهُ
Yau me zabisama na beto na [Amru an-Naqid] ti [Abu Bakr bin an-Nadlr] ti [Abd bin Humaid] mpi lafazh kele ya Abd. Bau tubaka nde, me zabisa beto [Ja’qub bin Ibrahim bin Sa’d] yandi tubaka, me zabisa beto [tata na mono] katuka na [Salih bin Kaisan] katuka na [al-Harits] katuka na [Ja’far bin Abdullah bin al-Hakam] katuka na [Abu Rafilla bin al-Hakam] katuka na [Abu Rafilla bin] 'alaihi wasallam tubaka nde: 'Kele ve ti profete yina Allah tindaka na bantu mosi na ntwala kansi yandi vandaka ti bantu yina vandaka kutanina yandi mpi banduku yina vandaka kusimba sunnah mpi kulanda bantuma na yandi, na nima bantu mosi kwisaka na nima na bo yina tubaka kima yina bo salaka ve, mpi salaka kima yina bo songaka bo ve na kusala. Konso muntu yina ke nwanisa bo jihad ti maboko na yandi, yandi kele mukwikidi, muntu yina ke nwana ti ludimi na yandi, yandi kele mukwikidi, muntu yina ke nwana ti ntima na yandi, yandi kele mukwikidi, mpi na nima ya mambu yina, lukwikilu kele ve bonso mbuma ya muscarde’. Abu Rafi’ tubaka nde: ‘Na nima mono songaka Abdullah bin Omar, kansi yandi buyaka mono. Ntangu Ibn Mas’ud kwisaka mpi telamaka na Qanah, Abdullah bin Omar landaka mono mpi bingaka mono na kulanda Ibn Mas’ud, yo yina ntangu beto vandaka, mono yulaka Ibn Mas’ud mambu ya hadith yai, yo yina yandi songaka mono hadith mutindu mono songaka yo na Ibn Omar’. Salih tubaka nde: “Ya kieleka, bo me tubaka mutindu yina katuka na Abu Rafi.” Mpe me zabisa beto [Abu Bakr bin Ishaq bin Muhammad] me zabisa beto [Ibn Abu Maryam] me zabisa beto [Abdul Aziz bin Muhammad] yandi me tuba, me songa mono [al-Harits bin al-Fudlail al-Hathmi] katuka na [Ja’far bin Abdullah bin al-Hakambn katuka na [] [Abu Rafi] mpika ya ntama ya Ntumwa, katuka na [Abdullah bin Mas’ud] nde Rasulullah tubaka nde: ‘Ntumwa kele ve kansi yandi kele ti muntu ya ke taninaka yandi yina ke lombaka lutwadisu ti lutwadisu na yandi, mpi ke bakaka sunnah bonso sunnah ya bantu kansi yandi ke salaka ve sunnah,’ . Ibn Mas’ud na lukutakanu ya Ibn Omar ti yandi’.