Anak yang dibunuh Nabi Khidr 'alaihi salam telah ditetapkan menjadi kafir, bila ia hidup pasti akan menganiaya kedua orang tuanya
Imam Bukhari : 4357
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَغَيْرُهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ إِنَّا لَعِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِهِ إِذْ قَالَ سَلُونِي قُلْتُ أَيْ أَبَا عَبَّاسٍ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ بِالْكُوفَةِ رَجُلٌ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ نَوْفٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ لِي قَالَ قَدْ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ وَأَمَّا يَعْلَى فَقَالَ لِي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُوسَى رَسُولُ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ ذَكَّرَ النَّاسَ يَوْمًا حَتَّى إِذَا فَاضَتْ الْعُيُونُ وَرَقَّتْ الْقُلُوبُ وَلَّى فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ هَلْ فِي الْأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ لَا فَعَتَبَ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ قِيلَ بَلَى قَالَ أَيْ رَبِّ فَأَيْنَ قَالَ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَيْ رَبِّ اجْعَلْ لِي عَلَمًا أَعْلَمُ ذَلِكَ بِهِ فَقَالَ لِي عَمْرٌو قَالَ حَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ وَقَالَ لِي يَعْلَى قَالَ خُذْ نُونًا مَيِّتًا حَيْثُ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ فَقَالَ لِفَتَاهُ لَا أُكَلِّفُكَ إِلَّا أَنْ تُخْبِرَنِي بِحَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ قَالَ مَا كَلَّفْتَ كَثِيرًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ ذِكْرُهُ{ وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ }يُوشَعَ بْنِ نُونٍ لَيْسَتْ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي ظِلِّ صَخْرَةٍ فِي مَكَانٍ ثَرْيَانَ إِذْ تَضَرَّبَ الْحُوتُ وَمُوسَى نَائِمٌ فَقَالَ فَتَاهُ لَا أُوقِظُهُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ أَنْ يُخْبِرَهُ وَتَضَرَّبَ الْحُوتُ حَتَّى دَخَلَ الْبَحْرَ فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْبَحْرِ حَتَّى كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ قَالَ لِي عَمْرٌو هَكَذَا كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ وَحَلَّقَ بَيْنَ إِبْهَامَيْهِ وَاللَّتَيْنِ تَلِيَانِهِمَا{ لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ قَدْ قَطَعَ اللَّهُ عَنْكَ النَّصَبَ لَيْسَتْ هَذِهِ عَنْ سَعِيدٍ أَخْبَرَهُ فَرَجَعَا فَوَجَدَا خَضِرًا قَالَ لِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ عَلَى طِنْفِسَةٍ خَضْرَاءَ عَلَى كَبِدِ الْبَحْرِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ مُسَجًّى بِثَوْبِهِ قَدْ جَعَلَ طَرَفَهُ تَحْتَ رِجْلَيْهِ وَطَرَفَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ هَلْ بِأَرْضِي مِنْ سَلَامٍ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا شَأْنُكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ أَمَا يَكْفِيكَ أَنَّ التَّوْرَاةَ بِيَدَيْكَ وَأَنَّ الْوَحْيَ يَأْتِيكَ يَا مُوسَى إِنَّ لِي عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَعْلَمَهُ وَإِنَّ لَكَ عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لِي أَنْ أَعْلَمَهُ فَأَخَذَ طَائِرٌ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِلْمِي وَمَا عِلْمُكَ فِي جَنْبِ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَمَا أَخَذَ هَذَا الطَّائِرُ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ وَجَدَا مَعَابِرَ صِغَارًا تَحْمِلُ أَهْلَ هَذَا السَّاحِلِ إِلَى أَهْلِ هَذَا السَّاحِلِ الْآخَرِ عَرَفُوهُ فَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ قَالَ قُلْنَا لِسَعِيدٍ خَضِرٌ قَالَ نَعَمْ لَا نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ فَخَرَقَهَا وَوَتَدَ فِيهَا وَتِدًا قَالَ مُوسَى{ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا }قَالَ مُجَاهِدٌ مُنْكَرًا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }كَانَتْ الْأُولَى نِسْيَانًا وَالْوُسْطَى شَرْطًا وَالثَّالِثَةُ عَمْدًا{ قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ يَعْلَى قَالَ سَعِيدٌ وَجَدَ غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ فَأَخَذَ غُلَامًا كَافِرًا ظَرِيفًا فَأَضْجَعَهُ ثُمَّ ذَبَحَهُ بِالسِّكِّينِ{ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }لَمْ تَعْمَلْ بِالْحِنْثِ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَرَأَهَا زَكِيَّةً{ زَاكِيَةً }مُسْلِمَةً كَقَوْلِكَ غُلَامًا زَكِيًّا فَانْطَلَقَا فَوَجَدَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ سَعِيدٌ بِيَدِهِ هَكَذَا وَرَفَعَ يَدَهُ فَاسْتَقَامَ قَالَ يَعْلَى حَسِبْتُ أَنَّ سَعِيدًا قَالَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ فَاسْتَقَامَ{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا }قَالَ سَعِيدٌ أَجْرًا نَأْكُلُهُ{ وَكَانَ وَرَاءَهُمْ }وَكَانَ أَمَامَهُمْ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَزْعُمُونَ عَنْ غَيْرِ سَعِيدٍ أَنَّهُ هُدَدُ بْنُ بُدَدَ وَالْغُلَامُ الْمَقْتُولُ اسْمُهُ يَزْعُمُونَ جَيْسُورٌ{ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا }فَأَرَدْتُ إِذَا هِيَ مَرَّتْ بِهِ أَنْ يَدَعَهَا لِعَيْبِهَا فَإِذَا جَاوَزُوا أَصْلَحُوهَا فَانْتَفَعُوا بِهَا وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ سَدُّوهَا بِقَارُورَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ بِالْقَارِ{ كَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ }وَكَانَ كَافِرًا{ فَخَشِينَا أَنْ يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا }أَنْ يَحْمِلَهُمَا حُبُّهُ عَلَى أَنْ يُتَابِعَاهُ عَلَى دِينِهِ{ فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً }لِقَوْلِهِ{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً }{ وَأَقْرَبَ رُحْمًا }هُمَا بِهِ أَرْحَمُ مِنْهُمَا بِالْأَوَّلِ الَّذِي قَتَلَ خَضِرٌ وَزَعَمَ غَيْرُ سَعِيدٍ أَنَّهُمَا أُبْدِلَا جَارِيَةً وَأَمَّا دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَاصِمٍ فَقَالَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِنَّهَا جَارِيَةٌ
Беҙгә [Ибраһим бин Муса] Беҙгә [Хишам бин Йософҡа] [Ибн Джүрәйж] Уларға әйтте, тине; Һөйләгән миңә [Йәғлә бин Мөслим] һәм [Ғәмру бин Динар] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] уларҙан береһе икенсеһен өҫтәне, мин уны Сәғит бин Джүбәйерҙән һөйләгәнен ишеттем, ул әйтте; Ысынында, бер ваҡыт мин Ибн Ғәббәс янында уның өйөндә булдым. Шунан һуң ул; — Минән һора, шунан мин әйтәм; Эй, Ибн Ғәббәс, Аллаһ Тәғәлә мине һинең фидиәң итһен, ысынлап та, Куфала хикәйә һөйләгән кеше булған, уны ғәҙәттә Нәүф тип йөрөткәндәр, ул Исраил балалары араһында булған Муса Ғәлейхис Сәләмде Хызыр пәйғәмбәргә эйәргән Муса түгел тип уйлаған. Шул арала [Әмру] миңә; Ибн Ғәббәс әйткән; Ялған, Аллаһ дошманы. шул уҡ ваҡытта [Йәғлә] миңә; тип [Ибн Аббас] әйткән; Миңә [Өбәй бин Ҡәғбкә] әйткәс, ул әйтте; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм былай тигән: "Муса Аллаһтың илсеһе булған, бер көндө Муса пәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм Исраил халҡын иҫкә төшөрөп сығыш яһарға торҙо, бөтә күҙҙәр һыуланғансы, бөтә йөрәктәр ҙә тетрәнеп киткәнсе. Муса пәйғәмбәр: «Бер нәмә лә», — тип яуап бирә; Шуға ла Аллаһы Тәғәлә Муса Ғәлейхис Сәләмде ҡаты тәнҡитләй. Сөнки ул ғилемде Аллаһы Тәғәләгә кире ҡайтармаған. Шунан «Хатта бар» тигән тауыш яңғыраны. Муса: «Эй, раббым, ҡайҙа ул кеше?» — Ул ике диңгеҙ осрашыуында. Муса ғәләйһиссәләм пәйғәмбәр һораған; — Эй, Раббим, миңә билдәләр бир, мин уны танырмынмы? [Әмру] миңә: «Аллаһ: «Һинән балыҡ айырылған урында», — тине. Шул арала [Йәғлә] миңә; "Аллаһ әйтте: "Үле монахиняны рух өргәнсе алығыҙ", - тигән. Шулай итеп, Муса уны алып, кәрзингә һалды, шунан хеҙмәтсеһенә: «Балыҡтың һинән айырылған урынын әйтмәһәң, мин һиңә йөкләмәйем», — тигән. Шуға күрә хеҙмәтсе: «Һин миңә бер ниндәй ҙә ауыр эш йөкмәнең», — тип яуап бирә. Әззә Вәжәллә шулай тигән: «Муса үҙенең хеҙмәтсеһенә әйткәндә». Атап әйткәндә, Юса бин Нун. Шул арала Сәғиттән башҡа бер риүәйәттә былай тип аңлатыла: Һыу аҡҡан урында ҙур ҡая күләгәһендә булғанда, шул ваҡытта кәрзиндәге балыҡтар өҫкә-аҫҡа һикерә, ә Муса йоҡлай. Шулай итеп, хеҙмәтсе: "Мин уны үҙ аллы уянмайынса уятмайым", - тигән, әммә хеҙмәтсе, күрәһең, Мусаға әйтергә онотҡан, шуға күрә балыҡ кәрзиндән төшөп, диңгеҙгә төшкәнсе өҫкә-аҫҡа һикергән. Әммә Аллаһы Тәғәлә сүбхәнәһу вә тәғәлә диңгеҙ һыуының тиҙлеген тыя, шуға күрә балыҡтың тиҙлеге эҙҙәре барлыҡҡа килә. Шул арала ['Әмру] редакцияһы менән: «Был тамға таш өҫтөндә булған кеүек булды», шунан һуң ул ике баш бармаҡты һәм тағы ике бармаҡты -соҡор барлыҡҡа килгәнсе әйләндерҙе. Аллаһ Тәғәләнең һүҙҙәре: «-Муса әйтте: Ысынлап та, беҙ сәйәхәттән арыныҡ». Уның хеҙмәтсеһе: "Аллаһ сүбхәнәһү вата'ла һеҙҙән арыуҙы бөтөрҙө. Ә был редакция Сәғит тарихынан түгел. Шунан улар икеһе лә ҡайтып, Хызырҙы таптылар. күлдәктең бер осон ике аяҡ аҫтына, икенсе осон баш аҫтына ҡуйып кейгән. Шулай итеп, Муса уны сәләмләй һәм Хыдир йөҙөн асып яуап бирә: "Минең еремдә ҡотҡарыу бармы? Һин кем?" Муса яуап бирә: «Мин Муса», Хыдир һорай: «Муса бәни Исраил?» Муса пәйғәмбәр яуап бирҙе; 'Эйе'. Хыдир тағы: "Һиңә нимә кәрәк?" Муса яуап бирә: «Мин һиңә өйрәтелгән ғилемде миңә өйрәтһен өсөн килдем». Хыдир: «Ҡулыңда Тәүрат булыуы ғына етмәйме? нму? Һәм һиңә лә вәхи килде, эй Муса. Ысынлап та, минең һеҙгә белергә лайыҡ булмаған белемем бар, һеҙҙә лә миңә белергә лайыҡ булмаған белем бар». Ҡапыл ҡош диңгеҙ уртаһында һыу тамсыһы алырға тип томшоғо менән осоп төштө. суҡышы менән диңгеҙ уртаһында бер тамсы һыу алырға. Шулай итеп, улар кәмәгә ултырғас, улар икеһе лә был ярҙағы кешеләрҙе икенсе ярға алып барған бәләкәй генә кәмәне таптылар, һәм, күрәһең, улар Хидирҙе танып, шуға күрә: «Аллаһтың тәҡүәле ҡоло», — тигәндәр. Йәғлә әйтте: «Беҙ Сәғидтән һораныҡ; “Хызырмы?” тип яуап бирҙе ул: «Эйе». Шулай итеп, беҙ уны эш хаҡы алмай ғына алдыҡ, тинеләр. Әммә Хызыр уны яндырып, тишек эшләгән, шуға күрә Муса унан һораған; - Ниңә пассажирҙарҙы батырыу өсөн ут тоҡандырҙығыҙ? Ысынлап та, һеҙ бик ҡурҡыныс эш эшләнегеҙ. Мөжәһит аңлатты; Еңелеү. Аллаһ Тәғәлә әйтә; — Мин һиңә, миңә түҙә алмаҫһың, тип әйтмәнемме? Был Мусаның тәүге килешүен онотҡан тәүге ваҡиғаһы, ә уртаһындағыһы шарт, ә өсөнсөһө ниәтләп эшләнгән. Аллаһ Тәғәлә әйтә; "Муса әйтте: "Минең онотҡаным өсөн яза бирмәгеҙ, һәм миңә эштәремдә ауырлыҡтар йөкмәтмәгеҙ." Шунан һуң улар бәләкәй бала менән осрашты, шуға күрә Хидир уны үлтерҙе. бысаҡ.Аллаһы Тәғәлә әйтә: «Шунан -Муса- әйтте; һин саф йәнде үлтерҙеңме -ул- йәнде -үлтермәһә лә». Йән яман эштәр ҡылмай. [Ибн Аббас] уны лафаж менән уҡыған; "Зәкийәтән" ә Мөшһәфтә "Зәкийәтән" тип яҙылған, был изге һәм мосолман, һеҙ әйткәнсә; ғүләмән зәкийән. Шунан икеһе лә ашығып киттеләр, - юлдың уртаһында емерелергә торған диуар таптылар, Хыдир уны яңынан ҡуйҙы. [Сәғиттең] мөхәррир менән булған тарихы буйынса; ҡулдары менән, былай. Ҡулын күтәреп турайтты. [Йәғлә] әйтте; Сәғит әйткән тип уйланым; шуға күрә ҡулы менән һөрттө, тура торҙо. Аллаһ Тәғәлә әйтте: “-моса әйтте;- әгәр теләһәгеҙ, тимәк, һеҙ унан сауап ала алаһығыҙ.” [Сәғит] аңлатты; “эш хаҡы беҙ ашай ала.” Аллаһ Тәғәлә әйтә; «һәм улар артында» һәм улар алдында. Ә [Ибн Аббас] уны лафаж менән уҡыған; амамаһүм маликун. Сәғиттән башҡа риүәйәтселәр батшаның Худад бин Будад булыуын, ә үлтерелгән бәләкәй малайҙы Джайсур тип атауын аңлата. Аллаһ Тәғәлә әйтә; «һәр кәмәне көсләп баҫып алған батша». Шуға күрә был кәмә үтеп китһә, батша уны ҡалдырһа ине, сөнки кәмәлә етешһеҙлек бар ине. Шулай итеп, әгәр улар аша үтә ала, улар уны төҙәтә ала һәм уны яңынан ҡуллана ала. Һәм улар араһында шулай тигәндәр ҙә бар ине; шешә менән ҡаплап ҡуйығыҙ, улар араһында; әл-Ҡаар менән яҡын. Аллаһ Тәғәлә әйтә; "Ә ата-әсә икеһе лә иманлы", ә бала кафыр, Аллаһ Тәғәлә әйтә: "Беҙ ул ата-әсәһен аҙашырға һәм кафырға мәжбүр итер тип ҡурҡабыҙ". Уға ҡарата булған мөхәббәт уларҙың икеһен дә баланың динендә эйәрергә этәрер. Аллаһ Тәғәлә Мусаның һорауына яуап итеп: «шул саҡта беҙ уның ата-әсәһенең раббы баланы яҡшыраҡ һәм сафыраҡҡа алмаштырыуын теләйбеҙ», — тигән; “изге йәнде үлтерҙеңме?” — Ә улар икеһе лә улын Хидир үлтергән тәүгеһенән дә нығыраҡ яратты. Сәғиттән башҡа, икеһен ҡыҙ менән алмаштырғандар, тип уйланы [1]. н. Шул арала Дауыт бин Әби Ғәшим әйтте; Ҡайһы берәүҙәр уның вариҫын ҡыҙы тип уйлай.