Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Безгә [Әл-Хумайди Абдуллаһ бин Әз-Зүбәйргә] ул болай дип әйткән: «Безгә [Суфиянга] ул болай дип әйткән: «Безгә [Яхья бин Сәгыйд Әл-Әнсаригә] ул болай дип әйткән: «Безгә [Мөхәммәд бин Ибраһим әт-Таймигә] ул [Әлкамә бин Вакаш Әл-Ләйси] болай дип ишеткән: Мин [Гомәр бин Әл-Хаттаб] минбәргә чыгып болай дигән: Мин Аллаһның Илчесенең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дигәнен ишеттем: «Барлык гамәлләр дә ниятләренә карап, һәр кешенең савабы аның ниятләгәненә карап. Кем дә булса бу дөнья өчен яки өйләнергә теләгән хатын-кыз өчен күченергә ниятләсә, аның күченүе аның ниятләгәненә туры килә».
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Безгә [Абдуллаһ бин Йосыф] болай дигән: [Мәлик] безгә [Хишам бин Урвадан] [аның әтисеннән] [Аишәдән] Мөэминнәрнең анасы Әл-Харис бин Хишам Аллаһның Илчесеннән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын): "Әй Аллаһның Илчесе, сезгә вәхи ничек килә?" - дип сораган. Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!): "Кайвакыт ул миңа кыңгырау чыңлавы кебек килә, һәм бу минем өчен иң авыр юл, аннары ул туктый, шуңа күрә мин нәрсә җиткерелгәнен аңлый алам. Кайвакыт фәрештә кеше кыяфәтендә килә һәм миңа сөйли, шуңа күрә мин аның әйткәннәрен аңлыйм", - дип җавап бирде. Айшә болай диде: "Чыннан да, мин бервакыт бик салкын көндә аңа (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) вәхи килгәнен күрдем, аннары ул туктый, һәм мин аның маңгаеннан тир агып торганын күрдем".
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Яхъя бин Букайр безгә Әл-Ләйттән, Укайлдан, Ибн Шиһабтан, Урва бин әз-Зүбәйрдән, Айшәдән - мөэминнәрнең анасы - ул болай диде: Аллаһның Рәсүленә (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) килгән беренче вәхи аның йокысындагы чын төш иде. Ул төш күрмәде, ләкин таң яктысы кебек иде. Аннары аңа ялгызлык мәхәббәте бирелде, шуңа күрә ул Хира мәгарәсен сайлады һәм анда берникадәр вакыт калды, ягъни гаиләсенә кайтып, анда тагын тору өчен ризык әзерләгәнче, төнлә озак вакыт намаз укыды. Аннары ул Хәдичә белән очрашты һәм ризык әзерләде. Ниһаять, Әл-Хак килгәч, ул Хира мәгарәсендә булганда, фәрештә килеп: "Укы?" - дип сорады. Ул җавап бирде: "Мин укый алмыйм". Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дип аңлатты: Фәрештә мине кочаклады һәм нык кочаклады, аннары җибәрде һәм тагын: "Укы!" - диде. Ул җавап бирде: "Мин укый алмыйм". Фәрештә мине кочаклап алды һәм бик нык кочаклады, аннары җибәреп, тагын әйтте: "Укы!". Ул җавап бирде: "Мин укый алмыйм". Фәрештә мине тагын кочаклап алды һәм өченче тапкыр бик нык кочаклады, аннары җибәреп, тагын әйтте: "Бар иткән Раббыбызның исемен искә алып укыгыз, Ул кешене кан оешуыннан яратты. Укы, һәм синең Раббыбыз иң мәрхәмәтле зат." Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам гаиләсенә вәхи сүзләре белән борчылып кайтты. Ул Хәдиҗә бинт Хавайлид янына барып: "Мине каплагыз, мине каплагыз!" - диде. Ул куркуы югалганчы капланды. Аннары ул Хәдиҗә белән булган вакыйганы сөйләде: "Мин үзем өчен борчылам". Шуңа күрә Хәдиҗә әйтте: "Аллаһ белән ант итәм, Аллаһ сезгә мәңге зыян китермәс, чөнки сез туганлык бәйләнешләрен тоташтыручы". Хәдичә аны Хәдичәнең абыйсының улы Варакоһ бин Нәүфәл бин Әсәд бин Габдел Үзза белән очрашырга чакырды. Ул җәһилият чорында христиан иде. Ул шулай ук иврит телендә китаплар язды, шулай ук Аллаһ рөхсәте белән Инҗилне иврит телендә дә язды. Ул вакытта Варакоһ карт һәм сукыр иде. Хәдичә әйтте: "Әй, абыемның улы, абыеңның нәрсә әйтерен тыңла", - диде. Варакоһ әйтте: "Әй, абыемның улы, син нәрсә кичердең", - диде. Аллаһның пәйгамбәре (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) үзе кичергән вакыйганы сөйләде. Варакоһ әйтте: "Бу Намус, Аллаһ Мусага бервакыт вәхий кылганча. Әгәр мин яшь һәм исән булсам, сине үз халкың куып чыгарганда", - диде. Аллаһның пәйгамбәре (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) сорады: "Алар мине куып чыгарырлармы?" Варакоһ җавап бирде: "Әйе. Чөнки син китергән нәрсә белән беркем дә зыян күрмәсен - дошманлык - кичермәсен. Әгәр мин шул вакытта шунда булсам, сезгә бар көчем белән ярдәм итәр идем». Варокоһ ышанган вакыйганы кичермәде, чөнки ул беренче тапкыр фәтрух - бушлык - вәхи вакытында вафат булды. [Ибн Шиһаб] миңа [Әбу Сәләмә бин Абдуррахманга] [Җабир бин Абдуллаһ Әл-Әншари] вәхинең бушлыгы турында сөйләгәнен хәбәр итте, Аллаһының Илчесе, аңа Аллаһының рәхмәте һәм сәламе булсын, болай дип сөйләгән: «Мин йөргәндә күктән бер тавыш ишеттем, мин аңа карадым һәм Хиро мәгарәсендә миңа килгән фәрештә күк белән җир арасындагы урындыкта утыра икән. Мин куркып өйгә кайттым һәм: «Мине каплагыз. Мине каплагыз», - дидем. Шуңа күрә Аллаһ Тәгалә вәхи җибәрде: «Әй, юрганнар белән капланган кешеләр - Аллаһ сүзе килгәнче - һәм потлардан китегез -». Шул вакыттан башлап вәхи өзлексез иңә бирде». Бу хәдисне шулай ук [Абдулла бин Йосыф] һәм [Әбу Салих], шулай ук [Хилал бин Рәддад] [Әз-Зүһридән] риваять иткәннәр. [Юныс] әйткән; һәм [Мә'мәр] аның аны Әз-Зүһридән алганлыгы белән килешкән.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Безгә [Муса бин Исмәгыйль] аның болай дигәнен риваять иттеләр: "Безгә [Әбу Әванә] безгә [Муса бин Әбу Айша] безгә [Сәгыйд бин Җүбәйр]гә [Ибн Аббас] Аллаһы Тәгаләнең сүзләре турында сөйләгәнен риваять иттеләр: "Коръәнне үзләштерү теләге белән телләрегезне кузгатмагыз". Ибн Аббас болай диде: "Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) Коръәнне ятларга бик омтылды һәм иреннәрен кузгатты." Ибн Аббас болай диде: "Мин сезгә Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) миңа эшләгән кебек, иреннәремне кузгатырмын." Сәгыйд болай диде: "Мин сезгә Ибн Аббасны күргән кебек, иреннәремне кузгатырмын. Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) иреннәрен кузгатты." Аннары Аллаһы Тәгаләнең сүзләре вәхий ителде: "Коръәнне тиз үзләштерергә теләп, телеңне кузгатма. Чыннан да, аны күкрәгеңдә туплау һәм сине укуда оста итү - Безнең бурычыбыз". Мәгънәсе: Аллаһ аны күкрәгеңдә ятлау өчен җыя, аннары син аны укыйсың: "Без аны укып бетергәч, аның укуына ияр." Мәгънәсе: "Тыңла һәм тын бул." Шуннан соң Аллаһы Тәгалә әйтте: "Шулай булгач, аны аңлату - Безнең бурычыбыз." Мәгънәсе: "Һәм аны уку - Безнең бурычыбыз." Һәм Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) шул вакыттан башлап, Җәбраил (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) аның янына килгән саен, ул аны тыңлап тора иде. Җәбраил (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) киткәч, Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) аны үзенең сәхабәләренә Җәбраил (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) аңа укыган кебек укый иде.
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Безгә [Әбдән] аның әйткәнен, безгә [Абдуллаһ] безгә [Юнус]ка [Әз-Зүһри] сөйләгәнен һәм шул ук риваять белән безгә [Бишир бин Мөхәммәд] безгә [Абдуллаһ]га [Юнус]ка һәм [Мә'мәр]гә [Әз-Зүһри]га башкалар әйткәнчә сөйләгәнен, безгә [Убәйдуллаһ бин Абдуллаһ]га [Ибн 'Аббастан] Аллаһның Илчесе (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) кешеләрнең иң йомшак күңеллесе булганын, бигрәк тә Рамазан аенда Җәбраил фәрештә (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) аңа зиярәт кылганда, һәм Җәбраил (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) Рамазан аенда һәр кич аңа зиярәт кылганын сөйләделәр.анда Җәбраил галәйһиссәләм Коръәнне өйрәткән. Чыннан да, Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) исә торган җилдән күпкә йомшакрак иде.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Ул безгә [Әбү Әл Яман Әл Хәкам бин Нәфи] хәбәр итте, ул безгә [Әз-Зүһридән] хәбәр итте, ул миңа [Убәйдулла бин Габдулла бин Үтбә бин Мәсуд] хәбәр итте, ул миңа [Габдулла бин Аббас] аңа [Әбү Суфьян бин Хәрб] хәбәр иткәнен хәбәр итте; Һирәклий Кораеш сәүдә төркемен кабул итте, алар Пәйгамбәр, аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын, Әбү Суфьян һәм Кораеш кяферләре белән килешү төзегән вакытта Шам дәүләтенә сәүдә экспедициясе алып баралар иде. Алар Илиядә туктагач, Һирәклий белән аның җыелышында сөйләшүгә чакырылырга чакырып очраштылар, ул вакытта Һирәклий Рим дәүләте түрәләре белән бергә иде. Һирәклий алар белән тәрҗемәче аша сөйләште. Һирәклий сорады: "Кайсыгыз үзен Пәйгамбәр дип атаган кеше белән иң якын туганлык мөнәсәбәтендә?". Әбү Суфьян әйтте; мин җавап бирдем; «Мин аның иң якын гаилә туганы», – диде. Һирәклий: «Аны миңа һәм аның юлдашларына алып килегез», – диде. Шулай итеп, алар Корайшны Әбү Суфьян артына куйдылар. Аннары Һирәклий тәрҗемәчесе аша: «Аңа әйт, мин аңардан үзен Пәйгамбәр дип атаган кеше турында сорыйм. Әгәр ул миңа ялганласа, син аны инкарь итәргә тиеш», – диде. Аллаһ белән ант итәм, әгәр алар миңа ялганлауда гаеп ташлаулары оят булмаса, мин аңа ялганлар идем», – диде. Әбү Суфьян: «Шуңа күрә ул миннән аның – Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең – турында беренче соравы: «Сезнең арагызда аның нәселе нинди?» – диде. Мин: «Ул яхшы нәселдән – затлы», – дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: «Аннан алда башка берәү дә шулай дидеме?» Мин: «Юк», – дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: «Аның әтисе патша идеме?» Мин: «Юк», – дип җавап бирдем. Аңа затлылар яки түбән кешеләр иярдеме?» Мин: «Киресенчә, түбән кешеләр аңа иярде», – дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: "Аның иярченнәре арттымы яки киметтеме?" Мин: "Арта", - дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: "Диненә карата үҗәтлеге аркасында берәрсе диннән чыктымы?" Мин: "Юк", - дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: "Сез аның әйткән сүзләрен әйтер алдыннан ялганлаганын күрдегезме?" Мин: "Беркайчан да", - дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: "Ул беркайчан да алдадымы?" Мин: "Беркайчан да. Без аның белән булганда, ул беркайчан да алай эшләмәде", - диде. Әбү Суфиян: "Мин моның белән генә чикләнмим", - диде. Ул тагын сорады: "Сез аның белән сугыштыгызмы?" Мин: "Әйе", - дип җавап бирдем. Ул тагын сорады: "Сугышның нәтиҗәсе ничек булды?" Мин җавап бирдем: "Без аның белән еш сугыштык. Кайвакыт ул безне җиңде, кайвакыт без аны җиңдек". Ул тагын сорады: "Ул сезгә нәрсә боерды?" Мин җавап бирдем: "Ул безгә: "Аллаһка бернәрсәне дә тиңдәш кылмыйча гыйбадәт кылыгыз һәм ата-бабаларыгыз әйткәнне ташлагыз", - дип боерды. "Ул безгә шулай ук намаз укырга, зәкят түләргә, дөресен сөйләргә, бер-беребезне гафу итәргә һәм дуслыкны сакларга боерды". Шуңа күрә Гераклий тәрҗемәчесенә болай диде: "Аңа әйт, мин синнән ул кешенең нәселе турында сорадым, син ул кешенең затлы нәселдән булуын әйт. Шулай ук, ул кеше үз нәселе арасында терелгән. Мин синнән кем дә булса аның сүзләрен әйткәнме дип сорадым, син юк дидең. Әгәр дә моны әйткән кеше булган диелсә, мин бу кеше шул ук сүзне әйткән алдагы кешене кабатлый дип фаразлар идем. Мин синнән аның әтисе патша нәселеннәнме дип сорадым, син юк дип җавап бирдең. Мин әйтәм, әгәр аның әтисе патша нәселеннән булса, әлбәттә, бу кеше әтисенең патшалыгын таләп итә. Мин синнән аның әйткән сүзләрен әйткәнче ялганлаганын күрсәң, юк дип җавап бирдең. Мин чыннан да аңлыйм, әгәр ул кешеләргә ялганларга батырчылык итмәсә, Аллаһка ялганлау турында әйтеп тә тормас иде. Мин синнән шулай ук сорадым, затлы кешеләр аңа иярделәрме яки түбән кешеләрме?" Син түбән кешеләр аңа иярделәр дип җавап бирдең. Чыннан да, алар Рәсүлнең иярченнәре. Мин сездән аның иярченнәре артканмы яки кимегәнме дип сорадым, сез арткан дип җавап бирдегез. Һәм, әлбәттә, бу камилләшкәнче иман мәсьәләсе. Мин сездән кемнеңдер диненә ачуланып диннән чыкканмы дип сорадым. Сез "бернинди дә дин юк" дип җавап бирдегез. Һәм, әлбәттә, иман йөрәккә кереп үскәндә шулай була. Мин сездән ул кайчан да булса хәйлә кылганмы дип сорадым, сез аның беркайчан да эшләмәгәнен әйттегез. Һәм, әлбәттә, рәсүлләр шулай хәйлә итә алмаганнар. Мин сездән ул сезгә нәрсә боерганын сорадым, сез ул сезгә Аллаһка бернәрсәне дә тиңдәш кылмыйча гыйбадәт кылырга боерганын һәм потларга табынудан тыюын, ул сезгә намаз укырга, зәкят түләргә, дөресен сөйләргә, бер-берегезне гафу итәргә һәм туганлык мөнәсәбәтләрен сакларга боерганын әйттегез. Әгәр сез әйткәннәрнең барысы да дөрес булса, ул, һичшиксез, аяк астымдагы бу патшалык өстеннән хакимлек итәр иде. Мин чыннан да аның хәзер сезнең арада юклыгын фаразлаган идем, әгәр мин аны ничек табарга белсәм, әлбәттә, мин аның янында булганда аның аякларын юганчы аны табарга тырышыр идем. Шуннан соң Һирәклий Аллаһның Илчесенең, Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын, хатын сорады, аны Дихья Бәшрә дәүләте хакимнәренә алып килде, һәм ул хатны Һирәклийгә бирде, ул аны укыды, һәм анда болай дип язылган иде: "Бисмилләһир-Рахманир-Рахим. Аллаһның колы һәм Аның Илчесе Мөхәммәдтән Һирәклийгә. Рим хакиме, күрсәтмәләрне үтәүчеләр өчен котылу. Шуннан соң мин сезне Исламга чакырам; Исламга күчегез, шул чакта сез исән-сау булачаксыз, Аллаһ сезгә икеләтә бүләк бирәчәк. Әгәр дә сез йөз борсагыз, сез үз халкыгызның гөнаһларын үз өстегезгә аласыз һәм: "Әй, китап әһелләре, әйдәгез, бер җөмләгә тотыныйк: безнең белән сезнең арада бернинди низаг юк, без Аллаһтан башкага гыйбадәт кылмыйбыз, Аңа бернәрсәне дә тиңдәш итмибез, һәм безнең кайберләребез Аллаһтан башка бер-беребезне Раббы дип санамыйбыз". Әгәр алар йөз борсалар, аларга әйтегез: "Шаһит булыгыз, без Аллаһка буйсынучы кешеләрбез". Әбү Суфиян болай диде: «Һираклий әйткән сүзләрен җиткергәннән һәм хатны укып бетергәннән соң, шау-шу һәм давыллы тавышлар ишетелде, хәтта безне куып чыгардылар. Без куып чыгарылганнан соң, мин дусларыма әйттем: «Чыннан да, ул Әнәк Әбү Кәбсия эшләренә чакырылган. Һираклий Рим хөкүмәте турында борчыла иде». Хәтта шул вакытта да мин Мөхәммәднең уңышка ирешәчәгеннән борчылдым, ниһаять - бу хис юкка чыкканнан соң - Аллаһы Тәгалә мине Исламга кертте. Һәм бу Илиянең өлкәне Ибн Ән Нәҗүр иде, һәм Һираклий христиан диненең епископы иде, ул бер көнне Һираклий Илиягә килгәч, бик дулкынланганын, аның кайбер сугыш командирлары: «Без сезнең хәлегезне чыннан да кире кагабыз», - диделәр. Ибн Нәҗүр тагын болай диде: «Һираклий йолдызларның сәяхәтенә һәрвакыт игътибар итүче астролог иде. Ул аңардан сораган руханиларның сорауларына җавап бирә иде; «Бер кичне йолдызлар хәрәкәтен күзәткәндә, мин Кытан патшасы туганын күрдем, бу милләттән кем сөннәтләнгән?» Руханилар җавап бирделәр: «Яһүдләр генә сөннәтләнгән, яһүдләр турында борчылмагыз. Үз патшалыгыгыздагы бөтен илгә шул илдәге яһүдләрне үтерергә боерыгыз». Шул вакытта Һираклийга Бәни Гассан патшасыннан Аллаһ илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) турында сөйләргә хәбәр килгән. Ир кеше хикәяне сөйләп бетергәч, Һираклий аны сөннәтләнгәнме, юкмы икәнен тикшерергә боерган. Тикшергәннән соң, ул чыннан да сөннәтләнгән булып чыккан. Аннары кемдер Һираклийга сөйләгән. Һираклий ул кешедән башка гарәпләр турында сораган: алар сөннәтләнгәнме, юкмы?» Ул җавап биргән: «Гарәпләр барысы да сөннәтләнгән». Һираклий: «Бу милләт патшасы, чыннан да ул туган», – дигән. Аннары Һираклий Римдагы дустына Һираклий кебек белемле Мөхәммәд пәйгамбәрнең тууын сөйләр өчен хат җибәрде. Шул арада ул Химша җиренә сәяхәтен дәвам итте, ләкин Һимакка барып җиткәнче, дустыннан хатка җавап беренче булып килде. Дусты Һираклийның Мөхәммәд туган һәм ул чыннан да Пәйгамбәр булган дигән фикере белән килеште. Шуннан соң Һираклий Рим түрәләрен Һимактагы үз урынына килергә чакырды, барысы да аның җыелышында катнашканнан соң, Һираклий барлык ишекләрне бикләргә боерды. Аннары ул: "Әй, Рим халкы, патшалык безнең кулда калганда, сез барыгыз да данлы җиңү һәм алгарыш телисезме? Теләсәгез, Мөхәммәдне пәйгамбәр дип таныгыз!" - диде. Моны ишеткәч, алар кыргый ишәкләр кебек качтылар, хәтта барлык ишекләр бикле булса да. Мондый хәлне күреп, Һираклий аларның Мөхәммәднең пәйгамбәрлегенә ышаначакларына өметен өзде. Аннары ул һәркемгә үз урыннарына кайтырга боерды һәм болай диде: «Дөрестән дә, мин алда әйткәннәремне сезнең йөрәкләрегезнең ныклыгын сынау өчен генә әйттем. Хәзер мин шул ныклыкны күрдем». Аннары алар Һираклга сәҗдә кылдылар һәм аңардан канәгать булдылар. Һираклның хикәясе шулай тәмамланды. Аны [Салих бин Кайсан], [Юныс] һәм [Мә'мәр] [әз-Зүһри]дән риваять иттеләр.
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Абдуллаһ бин Мусадан риваять ителә: Ханзәлә бин Әбү Суфьяннан риваять ителә: Икримә бин Халид болай диде: Аллаһның пәйгамбәре (с.г.в.) болай диде: "Ислам биш терәккә корылган: Аллаһтан башка илаһ юклыгына һәм Мөхәммәднең Аллаһның илчесе булуына шаһитлек бирү, намаз уку, зәкят бирү, хаҗ кылу һәм Рамазан уразасын тоту".
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Безгә [Абдуллаһ бин Мөхәммәд Әл-Җәгъфи] аның болай дигәнен риваять иттеләр: "Безгә [Әбу Әмир Әл-Акади] безгә [Сөләйман бин Билал]дан [Абдуллаһ бин Динардан] [Әбу Салихтан] [Әбу Һөрәйрәдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән: "Иманның алтмыштан артык тармагы бар, һәм тыйнаклык иманның бер өлеше", - диде", - диде.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Адәм бин Әбу Ийас] аның болай дигәнен риваять иттеләр: «Безгә [Шөгъбә]гә [Абдуллаһ бин Әбу Әс Сәфәрдән] һәм [Исмәгыйль бин Әбу Халидтән] [Әш Шәгъбидән] [Абдуллаһ бин Әмрдән] Пәйгамбәрдән (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) ул болай диде: «Мөселман - ул теленнән һәм кулыннан мөселманнар имин булган кеше, ә мөһаҗир - Аллаһ тыйганны ташлаган кеше». Әбу Габдулла әйтте; һәм [Әбу Муавия] әйтте: «Безгә [Давуд], Ибн Хинд улы, [Амирдан] ул болай диде: Мин [Абдуллаһның], ягъни Ибн Әмрнең, Пәйгамбәрдән (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) һәм [Абдуллаһ] [Давудтан] [Амирдан] [Абдуллаһ] Пәйгамбәрдән (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дигәнен ишеттем:
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Безгә [Сәгыйд бин Яхъя бин Сәгыйд Әл-Кураши] болай дип әйткән: "Безгә [әтием] болай дип әйткән: "Безгә [Әбу Бурда бин Абдулла бин Әбу Бурда]дан [Әбу Бурда]дан [Әбу Муса] болай дип сораган: "Әй Аллаһның Илчесе, кайсы Ислам иң яхшы?" Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!)". Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) болай дип җавап биргән: "Мөселманнар кемнең теленнән һәм кулыннан имин булалар?".
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Безгә [Әмр бин Халид] аның болай дигәнен риваять иттеләр: "Безгә [Әл-Ләйс], [Йәзид], [Әбү әл-Хәер], [Абдуллаһ бин Әмру], риваять иттеләр; Бер кеше Пәйгамбәрдән (саллаллаһу галәйһи вәссәлам): "Кайсы Ислам иң яхшы?" - дип сорады. Пәйгамбәр (саллаллаһу галәйһи вәссәлам): "Сез танышларыгызга да, белмәгәннәрегезгә дә ашатыгыз, сәлам бирегез", - дип җавап бирде.
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Безгә [Мөсаддәд] [Яхья] безгә [Шөгъбәдән] [Катададан] [Әнәстән] Пәйгамбәрдән (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) сөйләгән. Һәм [Хөсәен Әл-Мөгалимнән] [Катада] безгә [Әнәстән] Пәйгамбәрдән (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сөйләгән. Ул болай дигән: "Сезнең берсе дә үзе өчен яратканны туганы өчен яратмыйча, чын күңелдән ышанучы түгел".
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Безгә [Әбү Әл Яманга] ул болай диде, безгә [Шуайбка] ул болай диде, безгә [Әбү Әз-Зәнадка] [Әл-Әгъраҗдан] [Әбү Һөрәйрәдән] Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) болай диде: "Җаным Аның кулында булган Зат белән ант итәм, сезнең берсегез дә мин аның өчен ата-анасыннан һәм балаларыннан да сөеклерәк булмаганчы чын күңелдән иман китермәс".
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Якуб ибн Ибраһим безгә, Ибн Уләйя безгә Габдел Азиз ибн Суһайбтан, Әнәстән, Пәйгамбәрдән, Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын, риваять кылды. Адәм безгә, Шөгъбә безгә Катададан, Әнәстән, Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын, риваять кылды. Пәйгамбәр, Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын, болай диде: "Сезнең берсе дә мин аның өчен ата-анасыннан, балаларыннан һәм барлык кешеләрдән дә сөеклерәк булмаганчы иман китерми".
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Безгә [Мөхәммәд бин Әл Мутсанна] аның әйткәнен, безгә [Габдел Ваһһаб Әтс Сәкафи] аның әйткәнен, безгә [Әййуб]ның [Әбү Киләбәдә], [Әнәс бин Мәлик]ның Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен риваять иттеләр: "Кешедә өч нәрсә булса, аңа иман татлылыгын татытыр: Ул Аллаһны һәм Аның рәсүлен башка һәрнәрсәдән дә сөеклерәк итә. Әгәр ул кемнедер яратса, аны Аллаһ ризалыгы өчен генә ярата. Һәм ул җәһәннәмгә ташлануны яратмаган кебек, көферлеккә кайтуны да яратмый".
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Безгә [Әбү әл-Вәлид] әйткәнчә, ул миңа [Абдуллаһ бин Абдуллаһ бин Җәбәр] әйткәнчә, ул болай дигән: Мин [Әнәс] пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дигәнен ишеттем: "Иман билгесе - әнсарларны ярату, ә икейөзлелек билгесе - әнсарларны нәфрәт итү".
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Безгә [Әбу Әл Яман] [Шуайб] безгә [әз-Зүһри]дән [Әбу Идрис 'Гайзуллаһ бин Абдуллаһ] безгә ['Убада бин Әш-Самит] Бәдр сугышында катнашкан һәм шулай ук Акъабә кичендә ант иткән юлдашларның берсе булган юлдаш турында хәбәр иткән дип сөйләде ул; Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) кайбер юлдашлар арасында булганда болай диде: "Аллаһка бернәрсәне дә тиңдәш кылмаска, урламаска, зина кылмаска, балаларыгызны үтермәскә, кулларыгыз һәм аякларыгыз арасында уйлап чыгарган ялганнарыгызны уйлап чыгармаска, дөрес эштә буйсынмаска миңа ант итегез. Сезнең арагыздан кем аларны үтәсә, аның бүләге Аллаһта, һәм кем аларны бозса һәм Аллаһ аны дөньяда җәзаласа, бу аның өчен кәффарат, һәм кем аларны бозса һәм Аллаһ аны капласа - аны дөньяда җәзаламый - аның эше Аллаһка кайтачак, әгәр теләсә, Ул аны гафу итәр яки җәзалар". Шуңа күрә без бу мәсьәләләрдә аңа тугрылык анты бирдек.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Безгә [Абдуллаһ бин Мәсләмә] [Мәлик]дән [Абдураһман бин Габдуллаһ бин Әбдураһман бин Әбү Шә'шә'ә]дән [аның әтисеннән] [Әбү Сә'ид әл-Худри] риваять кылды: Аллаһның Рәсүле (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) болай диде: "Бервакыт мөселманның иң яхшы байлыгы - тау башларында һәм ерак урыннарда көткән сарык иде, һәм ул бәла-казага дучар булудан куркып, дине белән яшеренергә китте".
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Безгә [Мөхәммәд бин Сәлам] аның әйткәнен, безгә [Әбдә] [Хишам] [аның әтисеннән] [Аишә] аның болай дигәнен риваять иттеләр: «Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) үзенең сәхабәләренә көчләреннән килгәнне эшләргә боергач, алар: «Без синең кебек түгел, әй Аллаһның Илчесе, чөнки синең үткән һәм киләчәк гөнаһларың гафу ителде», – диделәр. Шуңа күрә ул (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) ачуланды, бу аның йөзеннән күренде, аннары ул: «Чынлыкта, сезнең арагызда Аллаһ турында иң тәкъва һәм иң белүчегез мин», – диде.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
[Сөләйман бин Харб] безгә сөйләгән, [Шөгъбә] безгә [Катададан] [Әнәс бин Маликтан] Пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сөйләгән: «Өч нәрсә, әгәр алар кешедә булса, аңа иман татлыгын татытыр: Аллаһ һәм Аның Илчесе аңа башка һәрнәрсәдән дә сөеклерәк. Кем дә булса берәүне яраткан кеше аны Аллаһ ризалыгы өчен генә яратмый. Кем дә булса җәһәннәмгә ташлануны яратмаган кебек, көферлеккә кайтуны яратмаса».
