Anak yang dibunuh Nabi Khidr 'alaihi salam telah ditetapkan menjadi kafir, bila ia hidup pasti akan menganiaya kedua orang tuanya

Imam Bukhari : 4356

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ فَخَرَجَ مِنْهُ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الْغَدِ قَالَ مُوسَى{ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَا الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا }قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لَا أَعْلَمُهُ فَقَالَ مُوسَى{ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ{ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمْ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ لَمْ يَفْجَأْ إِلَّا وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ قَدْ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا{ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلَامًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى{ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ }قَالَ مَائِلٌ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا وَلَمْ يُضَيِّفُونَا{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ إِلَى قَوْلِهِ ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ

ነጊሩና ኣሎ [ኣል ሑማይዲ] ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ነጊሩና ኣሎ [ዓምሩ ቢን ዲናር] ኢሉ፤ ንዓይ [ሰዒድ ቢን ጁበይር] ድሕሪ ምሕባሩ ከምዚ ኢሉ፤ 'ንኢብን ዓባስ ናውፍ ኣል ቢካሊ ኣብ መንጎ ባኒ እስራኤል ዝነበረ ሙሳ ዓለይሂስ ሰላም ንነቢ ኺድሂር ዘሰንዮ ሙሳ ከምዘይኮነ መሲልዎ ኢለዮ'። [ኢብን ዓባስ] ከምዚ ኢሉ፤ 'ጸላኢ ኣላህ ሓሱ። ንዓይ [ዑባይ ቢን ካኣብ] ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብል ከም ዝሰምዖ ነጊሩኒ ኣሎ: ሓደ ግዜ ነቢ ሙሳ ዓሌይሂስ ሰላም ኣብ ቅድሚ ባኒ እስራኤል መደረ ከስምዑ ደው ኢሎም’። ብድሕሪኡ ሓደ ሰብ ሓተቶ፤ ‘ኦ ሙሳ ኣብ ገጽ እዛ ምድሪ ዝበዝሐ ፍልጠት ዘለዎ ሰብ መን እዩ? ' ነቢይ ሙሳ መለሰሉ፤ 'ኣብ ገጽ እዛ ምድሪ ዝበዝሐ ፍልጠት ዘለኒ ሰብ ኣነ እየ'። ስለዚ ኣላህ ንሙሳ ዓለይሂስ ሰላም ብትሪ ነቐፎ። ምኽንያቱ እቲ ዝረኸቦ ፍልጠት ውህበት ኣምላኽ ምዃኑ ስለዘይተረድኦ። ሽዑ ኣላህ ንሙሴ ኣውረደሉ፤ 'ኦ ሙሳ ብሓቂ ካባኻ ዝያዳ ፍልጠት ዘለዎን ዝበሃግን ኣገልጋለይ ኣሎ ሕጂ ድማ ኣብ መአከቢ ክልተ ባሕርታት በጺሑ ኣሎ'። ነቢይ ሙሳ ዓለይሂስ ሰላም ሓቲቶም፤ ‘ኦ ጎይታ ከመይ ጌረ ምስ ባርያኻ ክራኸብ ይኽእል? ' መሊሱ፤ ‘ካብ ቆጽሊ ስየ ኣብ ዝተሰርሐ መሶብ ዓሳ ኣምጽእ። ዓሳ ምስ ዘሊሉ ኣብኡ እዩ ኣገልጋለይ ክኸውን'። ሽዑ ሙሳ ብዩስያ’ ቢን ኑን ዝተባህለ ተማሃራይ ተዓጂቡ ናብቲ ቦታ ከደ። ነቢይ ሙሳ ባዕሎም ኣብ ቆጽሊ ስየ ኣብ ዝተሰርሐ መሶብ ዓሳ ተሰኪሞም ነበሩ። ክልቲኦም ናብቲ ቦታ ገጾም ኣምርሑ። ክልቲኦም ኣብ ሓደ ዓቢ ከውሒ ምስ በጽሑ ክልቲኦም ደቂሶም። ሃንደበት እቲ ኣብ መሶብ ዝነበረ ዓሳ ተንቀጥቂጡ ናብ ማይ ባሕሪ ኣተወ። ሽዑ ዓሳ ዘሊሉ ናብ ባሕሪ መንገዱ ወሰደ፣ -ኣል ካህፍ: 61-። 'ኣላህ ነቲ ዓሳ ዝሓልፈሉ ማይ ዓጽዩዎ ኣሎ፡ ክሳብ ታንከር ዝኸውን። ኣብ መወዳእታ ክልቲኦም ለይትን መዓልትን ጉዕዞኦም ቀጸሉ። ተማሃሮ ነቢይ ሙሳ ምሕባር ረሲዖም ከም ዝነበሩ ይግለጽ። ንግሆ ነቢይ ሙሳ ንደቀ መዛሙርቱ፤ ‘መግቢና ናብዚ ኣምጽኡ! ብርግጽ ብሰንኪ ጉዕዞና ድኻም ይስምዓና'። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ሙሳ ክደልዮ ዝተኣዘዘሉ ቦታ ገና ክሳብ ክንደይ ከም ዘይሓለፈ ወደ መዝሙሩ ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብቲ ዓቢ ከውሒ መጽለሊ ክንደሊ ከለና ብሓቂ ብዛዕባ ዓሳ ክነግረኩም ረሲዐዮ ከም ዝነበርኩን ብዘይካ ሰይጣን ክነግሮ ዝረሰዓኒ ነገር ከም ዘይነበረን ትፈልጡ ዶ፡ ዓሳ ድማ ብኣዝዩ ዝገርም መንገዲ ናብ ባሕሪ መንገዱ ከም ዝኸደት'። ሙሴ ከምዚ ኢሉ፤ 'እቲ ንደልዮ ዘለና ቦታ ንሱ እዩ'። ድሕሪኡ ክልቲኦም ናብቲ ናይ መጀመርታ መንገዶም ተመልሱ። 'ድሕሪኡ ክልቲኦም መሊሶም ስጉምቶም ስዒቦም'። ክልቲኦም ኣብቲ ዓቢ ከውሒ ምስ በጽሑ፡ ብጨርቂ ተሸፊኑ ደቂሱ ዝነበረ ሰብኣይ ረኣዩ። ሽዑ ነቢይ ሙሳ ዓለይሂስ ሰላም ሰላም በሉ። ነቢይ ኺድሂር ንሙሳ ሓተትዎ፤ ‘ኣብ ምድርኹምከ ሰላምታ ካበይ እዩ ዝመጽእ፧ ' ሙሴ ድማ፤ 'ኣነ ሙሴ እየ'። ነቢይ ቂድሂር ሓቲቶም፤ 'ሙሴ ደቂ እስራኤል'። ነቢይ ሙሳ ከምዚ ኢሎም መለሱ፤ 'እወ'። ሙሳ ንኪድሂር፤ ካብቲ ዝተማህረካ ፍልጠት እቲ ​​ቅኑዕ ፍልጠት ክትምህረኒ ኢለ እየ ዝመጻእኩኻ? ' ነቢይ ኺድሂር ከምዚ ኢሎም መለሱ፤ ‘ብሓቂ ሓደ ሓደ ግዜ ክትክእልን ክትዕገሰለይን ኣይትኽእልን ኢኻ። ብዛዕባ እኹል ኣፍልጦ ዘይብልካ ነገር ከመይ ጌርካ ትዕገስ? ' ሙሴ ድማ፤ 'ፍቓድ ኣምላኽ ትዕግስቲ ክትረኽቡኒ ኢኹም፡ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ድማ ኣይቃወመኩምን እየ'። ኺድሂር ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ፤ 'ክትስዕበኒ እንተቐጺልካ፡ ሽዑ ኣነ ባዕለይ ክሳብ ዝገልጸልካ ዋላ ሓንቲ ኣይትሕተት'። ሙሴ ድማ መለሰ፤ 'እሺ'። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ሽዑ ሙሳን ኺድሂርን ኣብ ገማግም ባሕሪ ተጓዒዞም። ነዊሕ ከይጸንሐት ሓንቲ ጃልባ ሓለፈት። ሽዑ ክልቲኦም ቱ ሓተቱ ጃልባ ምዝዋር። እቶም ኣብ ጃልባ ዝነበሩ ሰባት ንነቢ ኺድሂር ኣጸቢቖም ይፈልጥዎ ስለ ዝነበሩ፡ ኣብ መወዳእታ ደሞዝ ከይሓተቱ ንኽልቲኦም ኣጓዓዓዝዎም።' ሽዑ ነቢይ ቂድሂር ናብ ሓንቲ ካብተን ኣብታ ጃልባ ዝነበራ ጣውላታት ቀሪቦም ድሕሪኡ ኣውጽኣያ። ነዚ ምስ ረኣየ ሙሳ ገሰጾን ገንሖን፤ ‘እዚኦም ደሞዝ ከይሓተቱ ዘጓዓዓዙና ሰባት እዮም፡ ግን ንምንታይ ኣብ ጃልባኦም ነዃል ጌርኩም ነቶም ተሳፈርቲ ክትጥሕሉ? ' ኺድሂር መለሰሉ፤ 'ምሳይ ክትመጽእ ፈጺምካ ከም ዘይትጽበ ኣይነገርኩካን ድየ'። ሙሳ ብዘስሕቕ መንገዲ፤ 'ብሸለልትነተይ ኣይትቐጽዑኒ፡ ኣብ ጉዳያተይ ድማ ዝኾነ ጸገም ኣይትሸኽሙኒ'። ነዊሕ ከይጸንሑ ክልቲኦም ካብታ ጃልባ ወረዱ። ክልቲኦም ኣብ ገምገም ባሕሪ እናተጓዕዙ ከለዉ ሃንደበት ምስ ካልኦት ኣዕሩኽቱ ዝጻወት ዝነበረ ንእሽቶ ቆልዓ መጸ። ድሕሪኡ፡ ነቢይ ኺድሂር ብኡ ንብኡ ነቲ ንእሽቶ ወዲ ሒዙ ክሳብ ምስ ሞቱ ዝራኸብ ብኢዱ ርእሱ ጨፍሊቑዎ። ነቢይ ሙሳ ብሕርቃን ንነቢ ኺድሂር ክገንሕ ፈቲኖም፤ ‘እቲ ንእሽቶ ቆልዓ ቀቲሉ ዘይፈልጥ እናሃለወ፡ ስለምንታይ ንጽህቲ ነፍሲ ትቐትል? ብሓቂዶ ክፉእ ነገር ፈጺምካ? ' ኺድሂር ከምዚ ኢሉ፤ ‘ክትስዕበኒ ትዕግስቲ ከም ዘይትኸውን ኣይነገርኩካን ድየ። እዚ ድማ ካብቲ ዝሓለፈ ንላዕሊ እዩ'። ሙሴ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ድሕሪ እዚ ብዛዕባ ዝኾነ ነገር እንተሓቲተካ፡ ሽዑ ከሰንየካ ኣይትፍቀደለይ። ብሓቂ እኹል ይቕሬታ ​​ሂብካኒ -ይቕሬታ-'። ቀጺሎም ነቢይ ሙሳን ኺድሂርን ጉዕዞኦም ቀጸሉ። ክልቴና ኣብ ሓንቲ ሃገር ምስ ኣተና ክልቴና ካብ ህዝቢ እታ ሃገር ድግስ ሓቲትና፣ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ንኽልቴና ከዘናግዑና ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። ሽዑ ክልቲኦም ክፈርስ ዝቐረበ መንደቕ ገዛ ረኸቡ እሞ ነቢይ ቂድሂር ብኡ ንብኡ ኣቕንዕዎ - ኣዐረዮ -። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: 'እቲ መንደቕ ተገልቢጡ - ብኢዱ እናኣመልከተ - ድሕሪኡ ኺድሂር ኣቕነዖ'። ሙሳ ንኪድሂር፤ 'ህዝቢ እዛ ንበጽሓና ዘለና ሃገር ክቕበለናን ከዘናግዓናን ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ድሮ ትፈልጥ ኢኻ። እንተደሊኹም ካብ ውጽኢት ጽገና መናድቕ ገዛ ደሞዝ ክትሓቱ ይግባእ። ኣብ መወዳእታ ኺድሂር ከምዚ ኢሉ፤ ‘እዚ እዩ እቲ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን ዘሎ ምፍልላይ። ምስጢር ናይቲ ኩሉ ዓቕሊ ዝጸበብካዮ ተግባራት ክነግረካ እየ'። ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ብሓቂ ሙሳ ቁሩብ ዝያዳ ትዕግስቲ እንተዝገብር ምመረጽኩ ነይረ: ምእንቲ ታሪኽ ሙሳን ኺድሂርን ብዝያዳ ንውሓት ክነግረና:: ሰዒድ ቢን ዙበይር ከምዚ ኢሉ፤ ኢብን ዓባስ ካብ ቁርኣን ሓንቲ ጥቕሲ ኣንቢቡ ማለት፤ ‘ቅድሚኦም ንነፍሲ ​​ወከፍ ጽብቕቲ ጃልባ ዝወስድ ገዛኢ ነበረ። ኢብን ዓባስ እውን ካብ ቁርኣን ሓንቲ ጥቕሲ ኣንቢቡ ማለት፤ 'እቲ ብነቢይ ኺድሂር ዝተቐትለ ንእሽቶ ወዲ ወለዱ ኣመንቲ ክኾኑ ከለዉ ካፍር እዩ ነይሩ'።