Imam Bukhari : 4343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأُتِيَ بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَشَ مِنْهَا نَهْشَةً ثُمَّ قَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ مِمَّ ذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ يُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَلَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ إِنَّكَ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الْأَرْضِ وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ كُنْتُ كَذَبْتُ ثَلَاثَ كَذِبَاتٍ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلَامِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ قَطُّ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتِمُ الْأَنْبِيَاءِ وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِمْ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَحِمْيَرَ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى
Atugambye [Muhammad bin Muqatil] Atugambye [‘Abdullah] Atugambye [Abu Hayyan At Taimi] okuva ku [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] okuva ku [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alahi wa Salam yaweebwa akatundu k’ennyama, kale n’ayimusa omukono gwe, era n’ayagala ennyama, okutuusa lwe yagiluma. Oluvannyuma lw’ekyo n’agamba nti: ‘Nze ndi mukulembeze w’obuntu ku lunaku lw’enkomerero, omanyi lwaki? Allah ajja kukungaanya abantu bonna okuva ku basooka okutuuka ku basembayo mu kifo ekimu ekirongooseddwa, omuyita ajja kubayita, okutunula kubayingirira era enjuba esembera, ennaku n’ebizibu by’abantu bijja kutuuka ku ddaala lye batajja kusobola kugumira. Abantu bagambagana nti: Temulaba ekibatuuseeko, tolaba ani akwegayirira ne Rabb wo? Abantu ne bagambagana nti: Mugende eri Adamu. Basisinkana Adam nebagamba nti: Ggwe kitaawe wabantu bonna, Allah yakutonda n'emikono gye, yakussa omwoyo gwe n'alagira bamalayika ne bakuvuunamira, tuwe okuwolereza ne Rabb wo, tolaba mbeera yaffe, tolaba kiki ekitutuuseeko? Adam nabagamba nti: Rabb wange ddala asunguwadde kati. Tanyiigangako bw’atyo era tajja kuba bw’atyo oluvannyuma. Yangaana okugenda okumpi n’omuti naye nga ndi mujeemu. Oh nze kennyini, Oh nze kennyini, Ohh nze kennyini. Genda gyendi, genda ewa Nuuwa. Bajja eri Nuuwa nebagamba nti: Ayi Nuuwa ggwe omutume eyasooka eri abatuuze ku nsi, Allah akuyita omuddu eyeebaza ennyo, tuwe okwegayirira eri Rabb wo, tolaba mbeera yaffe, tolaba kiki ekitutuuseeko? Nuh yabagamba nti: Rabb wange ddala munyiivu kati. Tanyiigangako bw’atyo era tajja kuba bw’atyo oluvannyuma. Nasabira abantu bange ebibi, Oh me, Oh me, Oh me, genda eri omuntu omulala atali nze, genda ewa Ibrahim. Bajja eri Ibrahim nebagamba nti: Ayi Ibrahim, ggwe nabbi wa Allah era omwagalwa we mu bantu b’ensi, tuwe okuwolereza Rabb wo, tolaba mbeera yaffe, tolaba bitutuuseeko? Ibrahim n’abagamba nti: Rabb wange asunguwadde ddala kati, Tanyiigangako bwatyo era tajja kubeera bwatyo oluvannyuma, lumu nalimba emirundi esatu -Abu Hayyan ayogera ku bisatu byonna mu hadith eno- oh nze, nze kennyini, nze kennyini, genda eri omulala atali nze, genda ewa Musa. Basisinkana Musa nebagamba nti: Ayi Musa ggwe omubaka wa Allah, Allah yakusiima n’obubaka bwe n’ebigambo bye ku bantu bonna, tuwe okuwolereza ne Rabb wo, tolaba mbeera yaffe, tolaba kiki ekitutuuseeko? Musa n’abagamba nti: Rabb wange asunguwalidde ddala kati, Tanyiigangako bwatyo era tajja kubeera bwatyo oluvannyuma, lumu natta emmeeme newankubadde nga saalagirwa kugitta, oh me, me, me, go to other than me, go to ‘Isa. Bajja ewa Isa nebagamba nti: Ayi Isa, ggwe omubaka wa Allah, ebigambo bye byatuusibwa eri Maryam, omwoyo okuva gy’ali, wayogera n’abantu ng’okyali mu kitanda, tuwe okuwolereza Rabb wo, tolaba mbeera yaffe, tolaba kyatutuukako? Yesu n’abagamba nti: Rabb wange musunguwavu ddala kati, Tanyiigangako bwatyo era tajja kubeera bwatyo oluvannyuma, naye tayogera ku kibi kye, oh me, me, me, genda eri omulala atali nze, genda ewa Muhammad. Bajja eri Muhammad nebagamba nti: Ayi Muhammad, ggwe Mubaka wa Allah, Envumbo ya Bannabbi, ebibi byo eby’emabega bisonyiyibwa, tuwe okuwolereza Rabb wo, tolaba mbeera yaffe. Olwo ne ngenda okutuusa lwe natuuka wansi mu ‘arsh, ne nvuunama eri Rabb wange, olwo Allah n’atandika n’okutendereza n’okunyumiza ku lwange ebitatuusibwako muntu yenna eyasooka nze, olwo n’agamba nti: Ayi Muhammad, situla omutwe gwo, saba nti ojja kuweebwa, weegayirira era ojja kukkirizibwa okuwolereza. Bwentyo ne nyimusa omutwe gwange, ne ŋŋamba nti: Ayi Rabb, ummah yange, Ayi Rabb, ummah yange, Ayi Rabb, ummah yange. Yagamba nti: Ayi Muhammad, yingiramu abo abatabalibwa okuva mu ummah yo ng’oyita mu nzigi z’eggulu entuufu era ba mukwano gwa bantu bonna ng’oggyeeko enzigi ezo’. Oluvannyuma lw’ekyo yagamba nti: ‘Olw’oyo omwoyo gwange gwe guli mu ngalo ze, ebanga wakati w’enzigi zombi ez’eggulu liringa ebanga eriri wakati wa Makkah ne Himyar oba ng’ebanga eriri wakati wa Makkah ne Basrah’.