इमाम बुखारी : 4311

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ مِمَّنْ يَكْتُبُ الْوَحْيَ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِالنَّاسِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنْ الْقُرْآنِ إِلَّا أَنْ تَجْمَعُوهُ وَإِنِّي لَأَرَى أَنْ تَجْمَعَ الْقُرْآنَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِيهِ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ لِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ وَلَا نَتَّهِمُكَ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَتَبَّعْ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلَانِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ أَزَلْ أُرَاجِعُهُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَقُمْتُ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنْ الرِّقَاعِ وَالْأَكْتَافِ وَالْعُسُبِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ مِنْ سُورَةِ التَّوْبَةِ آيَتَيْنِ مَعَ خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهُمَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ{ لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ }إِلَى آخِرِهِمَا وَكَانَتْ الصُّحُفُ الَّتِي جُمِعَ فِيهَا الْقُرْآنُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَتَابَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَاللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ وَقَالَ مُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ وَتَابَعَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَقَالَ أَبُو ثَابِتٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ وَقَالَ مَعَ خُزَيْمَةَ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ

हे आम्हाला [अबू अल-यमान] यांनी सांगितले. हे आम्हाला [शुऐब] यांनी [अज़-ज़ुहरी] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी म्हटले: मला [इब्न अस-सब्बक] यांनी सांगितले की [ज़ैद बिन ثابت अल-अंसारी, अल्लाह त्यांच्यावर खुशाल असो] – ज्यांना वचनलेखन करण्याची जबाबदारी देण्यात आली होती – म्हणाले: अबू बक्र अस-सिद्दीक यामामाच्या लढाईदरम्यान माझ्याकडे आले, तेव्हा उमर त्यांच्या सोबत होते. अबू बक्र म्हणाले की उमर माझ्याकडे आले आणि म्हणाले; "खरोखरच, यमामाच्या लढाईने साथींमध्ये प्रचंड तडाखा दिला आहे, आणि मला भीती आहे की इतर प्रदेशांतील कुरआनच्या पाठकांनाही हेच घडू शकते, ज्यामुळे त्यापैकी बरेच लोक नष्ट होऊ शकतात, जोपर्यंत तुम्ही कुरआन संकलित (दस्तऐवजीकरण) करण्याचा आदेश देत नाही." अबू बक्र यांनी उमर यांना म्हटले: 'मी असा उपक्रम कसा हाती घेऊ शकतो जो पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी कधीच हाती घेतला नाही?' उमर यांनी उत्तर दिले: 'अल्लाहच्या शपथाने, ही चांगली गोष्ट आहे.' ते हे वारंवार सांगत राहिले, जोपर्यंत अल्लाहने उमर यांचे हृदय उघडल्याप्रमाणे माझेही हृदय उघडले आणि मी त्यांच्याशी सहमत झालो. ज़ैद म्हणाले: अबू बक्र म्हणाले – त्या वेळी उमर त्यांच्या शेजारी बसले होते आणि त्यांनी काहीच बोलले नाही – "खरोखर, तू एक शहाणा तरुण आहेस; आम्हाला तुझ्यावर शंका नाही, आणि तू पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्यासाठीही वचन लिहिले आहेस; म्हणून, काळजीपूर्वक कुरआन संकलित कर." झाईद म्हणाले: "अल्लाहची शपथ, जर त्यांनी मला पर्वतांपैकी एक पर्वत हलवायला सांगितले असते, तरी ते (कुरआन संकलन किंवा दस्तऐवजीकरण करण्यापेक्षा) माझ्यासाठी कधीच जास्त जड नसते." 'तुम्ही असे का करता जे पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी कधीच केले नाही?' अबू बक्र म्हणाले, 'अल्लाहुने साक्षी, ही एक चांगली गोष्ट आहे.' मी ते वारंवार सांगत होतो, जोपर्यंत अल्लाहुने माझं हृदय तसंच उघडलं जसं त्याने त्या दोघांचं (अबू बक्र आणि उमर) हृदय उघडलं होतं. मग मी कुरआन (जे कागदी चर्मपत्र, खजूरच्या पानांवर आणि मऊ पांढऱ्या दगडांवर लिहिलेले होते) तसेच साथीदारांच्या स्मृतींमधून गोळा केले. मला खुज़ैमा यांच्याकडे सूरा तौबातील दोन आयत सापडल्या, ज्या मला इतर कोणत्याही सहचाऱ्यांकडे सापडल्या नाहीत. त्या आयत आहेत: 'निःसंशय, तुमच्यापैकीच एक प्रेषित तुमच्याकडे आला आहे; तो तुमच्या दुःखाची वेदना अनुभवतो, तुमच्या (ईमान आणि मोक्ष) साठी तीव्र इच्छा बाळगतो, आणि श्रद्धाळूंवर अत्यंत दयाळू आणि करुणामय आहे.' जर ते (ईमानापासून) परावर्तित झाले, तर म्हणा: 'अल्लाही माझ्यासाठी पुरेसा आहे; त्याच्याशिवाय दुसरा देव नाही. मी फक्त त्याच्यावरच विश्वास ठेवतो, आणि तोच प्रबळ सिंहासनाचा प्रभु आहे." (९:१२८–१२९). आणि मी संकलित केलेला मुसहफ अबू बक्र यांच्या मृत्यूपर्यंत त्यांच्याकडेच राहिला, नंतर उमर यांच्या मृत्यूपर्यंत त्यांच्याकडे, आणि त्यानंतर उमर यांची मुलगी हफ्सा यांच्याकडे राहिला. हे ['उथमान बिन 'उमर] आणि [अल-लायथ] यांनी [युनूस] यांच्याकडून [इब्न शिहाब] यांच्याकडूनही सांगितले; अल-लायथ म्हणाले: मला हे ['अब्दुर-रहमान बिन खालिद] यांनी [इब्न शिहाब] यांच्याकडून सांगितले; त्यांनी सांगितले की ते अबू हुजाइमा अल-अंसारी यांच्याकडे होते. दरम्यान, [मूसा] म्हणाले: [इब्राहीम] यांनी आम्हाला सांगितले; 'ते अबू खुज़ैमा यांच्याकडे होते.' हे [याकोब बिन इब्राहीम] यांनी त्यांच्या वडिलांकडूनही सांगितले आहे. [अबू साबित] म्हणाले: [इब्राहीम] यांनी आम्हाला सांगितले; ते म्हणाले: 'ते खुज़ैमा किंवा अबू खुज़ैमा यांच्याकडे होते.'