Imam Bukhari : 3360
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ انْطَلَقَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ مُعْتَمِرًا قَالَ فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ أَبِي صَفْوَانَ وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا انْطَلَقَ إِلَى الشَّأْمِ فَمَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ فَقَالَ أُمَيَّةُ لِسَعْدٍ انْتَظِرْ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ النَّهَارُ وَغَفَلَ النَّاسُ انْطَلَقْتُ فَطُفْتُ فَبَيْنَا سَعْدٌ يَطُوفُ إِذَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ مَنْ هَذَا الَّذِي يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ فَقَالَ سَعْدٌ أَنَا سَعْدٌ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ تَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ آمِنًا وَقَدْ آوَيْتُمْ مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ فَقَالَ نَعَمْ فَتَلَاحَيَا بَيْنَهُمَا فَقَالَ أُمَيَّةُ لسَعْدٍ لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ فَإِنَّهُ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي ثُمَّ قَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ لَأَقْطَعَنَّ مَتْجَرَكَ بِالشَّامِ قَالَ فَجَعَلَ أُمَيَّةُ يَقُولُ لِسَعْدٍ لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ وَجَعَلَ يُمْسِكُهُ فَغَضِبَ سَعْدٌ فَقَالَ دَعْنَا عَنْكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَزْعُمُ أَنَّهُ قَاتِلُكَ قَالَ إِيَّايَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ مَا يَكْذِبُ مُحَمَّدٌ إِذَا حَدَّثَ فَرَجَعَ إِلَى امْرَأَتِهِ فَقَالَ أَمَا تَعْلَمِينَ مَا قَالَ لِي أَخِي الْيَثْرِبِيُّ قَالَتْ وَمَا قَالَ قَالَ زَعَمَ أَنَّه سَمِعَ مُحَمَّدًا يَزْعُمُ أَنَّهُ قَاتِلِي قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا يَكْذِبُ مُحَمَّدٌ قَالَ فَلَمَّا خَرَجُوا إِلَى بَدْرٍ وَجَاءَ الصَّرِيخُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ أَمَا ذَكَرْتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ فَأَرَادَ أَنْ لَا يَخْرُجَ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ إِنَّكَ مِنْ أَشْرَافِ الْوَادِي فَسِرْ يَوْمًا أَوْ يَوْمَيْنِ فَسَارَ مَعَهُمْ فَقَتَلَهُ اللَّهُ
Ekɛɛ mi akɛ [Ahmad bin Ishaq] ekɛɛ wɔ [‘Ubaidullah bin Musa] ekɛɛ wɔ [Israel] kɛjɛ [Abu Ishaq] kɛjɛ [‘Amru bin Maimun] kɛjɛ [Abdullah bin Mas’ud radliallahu ‘anhu] kɛɛ; Sa’ad bin Mu’adz shi koni eyafee ‘Umrah’. Abdullah bin Mas’ud kɛɛ akɛ; ‘Kɛkɛ ni ekpa Umayyah bin Khalaf Abu Shafwan ŋɔɔ. Bei pii lɛ, kɛ́ Umayyah bin Khalaf tee Syria shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, etsɔɔ Medina ni ekpaa koni ekɛ Sa’ad akpee. Umayyah kɛɛ Sa’ad akɛ; ‘Mɛɛ kɛyashi shwane teŋgbɛ kɛ be mli ni gbɔmɛi eŋmɛ amɛbuu lɛ he lɛ. No hewɔ lɛ, mibɔi tawaf feemɔ. Beni Sa’ad miifee tawaf lɛ, Abu Jahl jie ehe kpo trukaa ni ebi akɛ; 'Namɔ ji bo, O mɔ ni feɔ Tawaf yɛ Kaaba lɛ?'. No hewɔ lɛ Sa’ad ha ehetoo kɛjɛ ehe; 'Mi, Saad'. Abu Jahl kɛɛ; 'Nyɛbaanyɛ nyɛfee tawaf yɛ Kaaba lɛ mli shweshweeshwe yɛ be mli ni jeee nyɛ ji mɛi ni bu Muhammad kɛ enanemɛi lɛ ahe lɛ?'. Sa’ad kɛɛ; 'Hɛɛ, ja'. Kɛkɛ ni amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛje ŋwane aahu kɛyashi Umayyah kɛɛ Sa’ad akɛ; 'Kaawó ogbee nɔ yɛ Abu Al Hakam hiɛ ejaakɛ lɛ ji jɔɔ nɛɛ mli bii lɛ anɔkwɛlɔ'. No hewɔ lɛ, no sɛɛ lɛ Sa’ad kɛɛ; 'Kɛ Allah, kɛji otsĩ mi gbɛ koni mikafee Tawaf yɛ Baitullah lɛ, mafo ogbɛfaa kɛmiiya Sham shikpɔŋ lɛ nɔ'. Abdullah bin Mas’ud kɛɛ akɛ; ‘Sa’ad wiemɔi lɛ ha Umayyadbii lɛ tee nɔ amɛkɛɛ akɛ; ‘Kaawó ogbee nɔ yɛ ehiɛ’, kɛkɛ ni emɔ Sa’ad. No hewɔ lɛ, Sa’ad mli fu ni ekɛɛ; 'Ha wɔgba bo ohe sane, lɛɛlɛŋ minu akɛ Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ akɛ etswa efai shi akɛ ebaagbe bo.' Umayyah bi akɛ; 'HI?'. Sa’ad ha hetoo akɛ; 'Hɛɛ'. Kɛkɛ ni Umayyah kɛɛ; 'Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, Muhammad maleee beni ewieɔ lɛ'. No hewɔ lɛ, Umayyah bin Khalaf tee eŋa lɛ ŋɔɔ yɛ shia ni ekɛɛ akɛ; ‘Ani ole nɔ ni minyɛmi nuu ni jɛ Yathrib lɛ kɛɛ mi?’. Eŋa lɛ bi akɛ; 'Mɛni ekɛɛ?'. Umayyah kɛɛ akɛ; 'Esusu akɛ enu Muhammad ni ekpɛ eyiŋ akɛ ebaagbe mi'. Eŋa lɛ kɛɛ; 'Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, lɛɛlɛŋ Muhammad maleee'. Abdullah bin Mas’ud kɛɛ akɛ; 'Beni amɛ - Quraish Mushrikin - je kpo kɛtee Badr ni amɛnu tsɛmɔi ni atsɛɔ koni akɛfee tawuu mli hewalɛwoo lɛ gbɛɛmɔ lɛ, eŋa lɛ kɛɛ; ‘Ani okaiɔ nɔ ni onyɛmi nuu ni jɛ Yathrib lɛ kɛɛ bo lɛ lolo?’. Abdullah bin Mas’ud kɛɛ akɛ; ‘Shishijee lɛ, Umayyah sumɔɔɔ ni ejeɔ kpo kɛyaa ta shi Abu Jahl kɛɛ lɛ akɛ; ‘Bo ji -jɔɔ- maŋ nɛɛ nɔ onukpa. Kɛ ohe awo mli gbi kome loo gbii enyɔ kɛkɛ'. No hewɔ lɛ Umayyah kɛ amɛ tee ni no sɛɛ lɛ Allah kpata ehiɛ.’