Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa

Imam Bukhari : 3114

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }

Na faamatala mai ia i matou [Abdullah bin Muhammad] e faapea [Abu Amir Abdul Malik bin Amru] na fai mai [Ibrahim bin Nafi] na ta’u mai ia te a’u mai ia [Katheer bin Kathir] mai ia [Said bin Jubair] mai ia [Ibn Abbas Radliallahu Anhuma] na ia fai mai; 'Ina ua alu atu Ibrahim i se malaga ma Ismail ma le tina o Ismail, na la aumaia se fagu vai e fa ua tumu i le vai, na inu ai le tina o Ismail mai le vai i totonu o le fagu ina ia mafai ona ia faasusu i lana pepe. Ina ua taunuu i Meka, na tuu i laua e Ibrahim i lalo o se faleoo. Ina ua manao Ibrahim e toe foi i lona aiga, na mulimuli atu le tina o Ismail ia te ia seia oo ina latou taunuu i se fanua laugatasi/mauga maualuga, na valaau atu le tina o Ismail ia te ia mai tua; 'Ibrahim e, o ai ua e tuua i matou?'. Na tali atu Ibrahim; 'Ia Allah'. Na fai mai Hajar; 'Afai o lea tulaga, ua ou fiafia ia Allah'. Na fai mai le faamatala; 'Ona toe foi atu lea o Hajar - i lona nofoaga muamua ma inu lana fagu tuai ma mafai ona faasusu i lana pepe seia oo ina uma le vai na ia fai mai ai; ‘E tatau ona ou alu e vaavaai solo, atonu e iai se tasi’. Fai mai le faamatala; ‘Ona alu lea o ia ma alu aʻe i le mauga o Shafaa ma vaavaai pe iai se tasi ae sa le lagona e ia se tasi. Ina ua taunuu i le vanu, sa tamoe teisi o ia ma taunuu i Marwa, sa ia faia lenei mea i le tele o taimi. Ona ia fai atu lea; ‘E sili pe a ou alu e vaai ia te ia, o lona uiga o le pepe.’ Ona alu lea o ia i lana pepe lea na iu ina i ai i le tulaga lava e tasi na i ai i le taimi na tuulafoaiina ai o ia e peiseai o loo mitiia le manava o le oti ina ia le toʻafilemu ai le loto o Hajar. Fai mai a ia; ‘E sili pe a ou alu e vaai pe iai se tasi iina’. Ona alu lea o ia e aʻe i le mauga o Shafaa ma vaavaai solo ae leai se tasi na ia maua seia oo ina ua ia faia lena mea e fitu taimi - i le va o le mauga o Shafaa ma Marwah - fai mai a ia; ‘E sili pe a ou alu e vaai po o le a le mea na tupu i laʻu pepe’, na iu ina ia faalogoina se leo, o lea na ia fai atu ai; ‘Faamolemole -aʻu- pe afai e te lelei moni lava’. Na iloa atu - o le leo lea - o le agelu o Jibril 'Alaihissalam.' Na fai mai le faamatala; 'Ona faia lea e Jibril lenei mea i lona mulivae. Na ia valuina le eleele i lona mulivae'. Na fai mai le faamatala; 'Ona tafe mai lea o le vai ma sa ofo le tina o Ismail ma vave ona pu'eina'. Na fai mai le faamatala; 'Ana tuu e Hajar, semanū e tafe mai le vai'. Na fai mai le faamatala; 'Ona inu lea o Hajar mai le vai -Zamzam- ina ia mafai ona ia faasusu i lana pepe'. Ona ui ane lea o se vaega o tagata mai le ituaiga o Jurhum i le pito i lalo o le vanu ma latou vaaia se manu, e peiseai latou te le talitonu i ai, Na latou fai mai; 'E leai se manu vagana ua i ai le vai'. Mulimuli ane na latou auina atu se avefeau a latou e vaai i ai ma na iloa atu o loo i ai moni lava i latou i se eria o loo i ai le vai. Ona toe foi atu lea o le avefeau ia i latou ma lipoti atu -le mea na ia vaaia-. Ona latou o atu lea ia Hajar ma faapea atu; ‘Le Tina o Ismail, pe e te fa’atagaina i matou e nonofo fa’atasi ma oe pe matou te nonofo fa’atasi ma oe?’. Ona tupu a’e lea o lona atali’i -o Isalama- ma avea ma ali’i talavou ma fa’aipoipo i se tama’ita’i.’ Fai mai le fa’amatala; ‘Ona tula’i mai lea o se mana’o ia Ibrahim ma ia fai atu i lona aiga; ‘O le a ou alu e va’ai i lo’u aiga na ou tu’ua.’ Fai mai le fa’amatala; ‘Ona sau lea o Ibrahim ma fa’afeiloa’i i latou a’o fa’apea atu; ‘O fea o i ai Ismail?’. Fai mai le avā a Ismail; ‘Alu e tuli manu.’ Fai mai Ibrahim; ‘Ta’u atu ia te ia pe a taunu’u mai o ia ina ia mafai ona ia suia le faitoto’a o lona fale.’ Ina ua taunu’u mai Ismail, na ta’u atu e lana avā ia te ia le taunu’u mai o Ibrahim. Ona fai atu lea o Ismail; ‘O oe lea o lo’o fa’atatau i ai le faitoto’a, o lea ia e toe fo’i i lou aiga.’ Ona tula’i mai lea o se isi mana’o ia Ibrahim ma ia fai atu i lona aiga; ‘O le a ou alu e va’ai i lo’u aiga na ou tu’ua.’ Ina ua taunu’u mai o ia, na fesili Ibrahim; ‘O fea o i ai Ismail’. Na tali atu lana avā; ‘O le a alu e tuli manu. E le tatau ea ona e tu muamua ma ‘ai ma inu fa’atasi ma i matou?’. Fesili Ibrahim; 'O le ā lau meaʻai ma lau meainu?'. Na tali atu le avā a Ismail; 'O a ma meaʻai o aano o manu ma o a ma meainu o le vai'. Ona tatalo lea o Ibrahim; 'Le Atua e, ia e faamanuia ia i latou i a latou aano o manu ma le vai'. Fai mai Abu Al Qasim Shallallahu Alaihi Wasallam; 'O aano o manu ma le vai iinei ua tumu i faamanuiaga ona o faamanuiaga o le tatalo a Ibrahim 'Alaihissalam'. Ona tulaʻi mai lea o se isi manaʻo ia Ibrahim, o lea na ia fai atu ai i lona aiga; 'O le a ou alu e vaai loʻu aiga na ou tuua'. Ona sau lea o Ibrahim ma feiloai ma Ismail mai tua o le vaieli o Zamzam a o ia toe faaleleia ana aū ma fai atu; 'Le Ismail e, ua poloai mai lou Alii ia te au e fausia se fale'. Fai mai Ismail; 'Usiusitai i lou Alii'. Fai mai Ibrahim; 'E moni ua Ia poloai mai ia te au e fesoasoani ia te oe i le fausiaina o le fale o loo fesiligia'. Fai mai Ismail; 'Ona ou faia lea', pe e pei ona ia fai mai ai. Fai mai le faamatala; Ona amata loa lea ona la fausia, o Ibrahim o loo fausia a o Ismail o loo tauaveina maa, o loo la faia uma le tatalo; -'Lo matou Ali'i e, talia mai a matou galuega, e moni lava o Oe o Lē Fa'alogo i Mea Uma, o Lē Silafia Mea Uma'. Sa fa'aauau pea ona la fau fale se'ia o'o ina la si'omia le Maota ma sa fa'aauau pea ona la faia le tatalo; -'Lo matou Ali'i e, talia mai a matou galuega, e moni lava o Oe o Lē Fa'alogo i Mea Uma, o Lē Silafia Mea Uma'. Fai mai le fa'amatala; 'Sa fa'aauau pea ona la fau fale se'ia o'o ina maualuga le fale ma o Ibrahim, o se toeaina, sa faigata ona si'itia ma'a i se puipui maualuga, sa tu o ia i luga o le ma'a e fai ma nofoaga e tu ai -al-Maqam- a'o fa'aauau pea ona avatu e Ismail ia te ia ma'a a'o fa'aauau pea ona la faia le tatalo; -'Lo matou Ali'i e, talia mai a matou galuega, e moni lava o Oe o Lē Fa'alogo i Mea Uma, o Lē Silafia Mea Uma'- -QS. Al-Baqarah 128-.