Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa

इमाम बुखारी : 3114

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }

आम्हाला ['अब्दुल्ला इब्न मुहम्मद] यांनी सांगितले, त्यांनी म्हटले: आम्हाला [अबू 'आमिर 'अब्दुल मलिक इब्न 'अमरु] यांनी सांगितले, त्यांनी म्हटले: मला [इब्राहीम इब्न नाफी'] यांनी [कत्सिर इब्न कत्सिर] यांच्याकडून, [सईद इब्न जुबैर] यांच्याकडून, [इब्न 'अब्बास (अल्लाह त्यांच्यावर दोघांवरही खुशाल होवो)] यांच्याकडून सांगितले, त्यांनी म्हटले: "जेव्हा इब्राहिम इस्माईल आणि इस्माईलच्या आईसह प्रवासाला निघाले, तेव्हा त्यांनी पाणी असलेली एक पाण्याची थैली सोबत घेतली; इस्माईलच्या आईने त्या थैलीतील पाणी प्यायला जेणेकरून ती आपल्या बाळाला स्तनपान करू शकेल. जेव्हा ते मक्का येथे पोहोचले, तेव्हा इब्राहीमने त्या दोघांना एका झोपडीखाली ठेवले. इब्राहीम आपल्या कुटुंबाकडे परतण्याच्या तयारीत असताना, इस्माईलची आई त्याच्या मागे मागे चालत गेली; जेव्हा ती एका किंचित उंच मैदानावर किंवा ढिगाऱ्यावर पोहोचली, तेव्हा तिने मागून त्याला हाक मारली: 'हे इब्राहीम, तुम्ही आम्हाला कोणाकडे सोडून जात आहात?' इब्राहीमने उत्तर दिले: 'अल्लाहकडे.' हजर म्हणाली; "मग मी अल्लाहवर समाधानी आहे." कथक म्हणाले; "नंतर हजर परत आली (जिथे ती होती) आणि तिच्या जुन्या पाण्याच्या पिशवीतून पाणी प्याले आणि तिने तिच्या बाळाला दूध पाजत राहिले, जोपर्यंत पाण्याची पुरवठा संपली, तेव्हा तिने म्हटले; 'माझ्यासाठी कुणी आहे का ते पाहण्यासाठी मला बाहेर जावेच लागेल'." कथाकार म्हणाले: "मग ती गेली आणि साफा पर्वतावर चढली, कोणी आहे का ते पाहण्यासाठी, पण तिला कोणी दिसले नाही. जेव्हा ती दऱ्यापर्यंत पोहोचली, तेव्हा ती परत-परत मरवाकडे धावत गेली. मग तिने म्हटले, 'मला जाऊन त्याला शोधायला हवे,' म्हणजे तिच्या बाळाला. म्हणून ती तिच्या बाळाकडे गेली, जो तिने ज्या अवस्थेत सोडला होता तसाच होता, जणू शेवटचा श्वास घेत होता, त्यामुळे हाजरचे मन शांत झाले नाही. तिने म्हटले, 'मला जाऊन पाहायला हवे की तिथे कोणी आहे का.' मग ती माउंट सफावर चढली आणि आजूबाजूला पाहिले, पण तिला कोणीही दिसले नाही. माउंट सफा आणि मरवा दरम्यान हा प्रवास सात वेळा केल्यानंतर, तिने म्हटले, "मला जाऊन बघायला हवे की माझ्या बाळाला काय झाले आहे." मग तिला एक आवाज ऐकू आला, म्हणून तिने म्हटले, "मला मदत करा, जर तुम्ही चांगले असाल." तो स्वर्गदूत जिब्रिल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) होता. कथक म्हणाला: 'मग जिब्रिलने आपल्या टाचेने असे केले. त्याने आपल्या टाचेने जमीन खरवडली.' कथक म्हणाला: 'मग पाणी उफाळून आले, आणि इसमाईलची आई घाबरली आणि तिने त्वरित ते गोळा केले.' वाक्यकथकाने सांगितले: अबू अल-कासिम (अल्लाहाची शांती आणि आशीर्वाद त्यांच्यावर असोत) म्हणाले: "जर हाजरने ते सोडले असते, तर पाणी नक्कीच वाहून गेले असते." वाक्यकथकाने सांगितले: "म्हणून हाजरने त्या पाण्यापासून (जमजम) प्यायले आणि आपल्या बाळाला स्तनपान करू शकली." मग जुरहुम जमातीचे काही लोक दऱ्याच्या तळाशीून जात असताना त्यांनी एक पक्षी पाहिला; त्यांना त्यांच्या डोळ्यांवर विश्वासच बसत नव्हता. त्यांनी म्हटले: "इथे पाणी नसेल तर पक्षी असणार नाही." शेवटी, त्यांनी चौकशी करण्यासाठी आपल्यालापैकी एक माणूस पाठवला, आणि ते खरंच पाणी असलेल्या भागात असल्याचे समोर आले. तो दूत मग त्यांच्याकडे परत आला आणि त्याने जे पाहिले होते ते सांगितले. मग ते हाजर यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले, "हे इसमाईलच्या आई, तुम्ही आम्हाला तुमच्याबरोबर राहू द्याल का, किंवा आम्ही तुमचे शेजारी म्हणून राहू?" मग त्याचा मुलगा (इस्माईल) तरुण झाला आणि त्याने एका स्त्रीशी विवाह केला." कथकाने सांगितले: "मग इब्राहीम यांच्या मनात एक इच्छा निर्माण झाली, म्हणून त्यांनी आपल्या कुटुंबाला सांगितले: 'मी माझ्या मागे सोडून आलेल्या माझ्या कुटुंबाला भेटायला जाईन.'" कथाकार म्हणाले: "मग इब्राहीम आला आणि त्याने त्यांना अभिवादन करून विचारले: 'इस्माईल कुठे आहे?' इस्माईलच्या पत्नीने सांगितले: 'तो शिकारीला गेला आहे.' इब्राहीम म्हणाले: 'त्याला सांगा, जेव्हा तो परत येईल, तेव्हा आपल्या घराचे दार बदलावे.' इस्माईल आला तेव्हा त्याची पत्नी त्याला इब्राहीमच्या भेटीबद्दल सांगू लागली. तेव्हा इस्माईल म्हणाला, 'दाराने तुलाच बोलावले आहे, म्हणून तू तुझ्या कुटुंबाकडे परत जा.' 'मग इब्राहीमच्या मनात पुन्हा एकदा इच्छा जागली, म्हणून त्याने आपल्या कुटुंबाला सांगितले, "मी जाईन आणि ज्या कुटुंबाला मी मागे सोडून आलो होतो, त्यांना भेटून येईन."' आगमन होताच इब्राहीमने विचारले, "इस्माईल कुठे आहे?" त्याची पत्नी म्हणाली, "तो शिकारीला गेला आहे. तुम्ही थोडा वेळ थांबून आमच्यासोबत जेवण-खाण का घेत नाही?" इब्राहीमने विचारले, "तुमचे जेवण-खाण काय आहे?" इस्माईलच्या पत्नीने उत्तर दिले, "आमचे जेवण मांस आणि आमचे पेय पाणी आहे." मग इब्राहीमने प्रार्थना केली, "अरे अल्लाह, त्यांच्या मांसात आणि पाण्यात त्यांना आशीर्वाद दे." अबू अल-कासिम (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी सांगितले: "इब्राहीम (अलैहि सल्लम) यांच्या प्रार्थनेच्या आशीर्वादामुळे येथील मांस आणि पाणी आशीर्वादांनी परिपूर्ण आहेत." मग इब्राहीम यांच्या मनात एक इच्छा उत्पन्न झाली, म्हणून त्यांनी आपल्या कुटुंबाला सांगितले: "मी जाऊन मागे सोडून आलेल्या माझ्या कुटुंबाला भेटणार आहे." मग इब्राहीम आले आणि झमझमच्या विहिरीजवळ इсмаईलला भेटले, तेव्हा तो आपला धनुष्य दुरुस्त करत होता, आणि म्हणाले: "इस्माईल, खरोखरच तुझ्या प्रभूने मला एक घर बांधण्याचा आदेश दिला आहे." इस्माईल म्हणाले: "तुझ्या प्रभूचे आज्ञापालन कर." इब्राहीम पुन्हा म्हणाले: "खरोखरच त्याने मला आदेश दिला आहे की तू त्या घराच्या बांधकामात माझी मदत कर." इस्माईल म्हणाले, "मग मी तसे करीन," किंवा त्याच अर्थाचे शब्द. कथकाने सांगितले: मग त्या दोघांनी बांधकाम सुरू केले; इब्राहीम बांधकाम करत होते आणि इस्माईल दगड वाहून देत होते, आणि दोघेही ही प्रार्थना म्हणत होते: "अरे आमच्या प्रभू, आमच्याकडून हे स्वीकार; खरोखरच, तू सर्वश्रवणशील, सर्वज्ञ आहेस." ते दोघेही बांधकाम करत राहिले, जोपर्यंत त्यांनी परमेश्वराच्या घराभोवती फेर घातला, आणि ते सतत ही प्रार्थना म्हणत होते: "हे आमच्या प्रभू, हे आमच्याकडून स्वीकार; खरोखरच, तू सर्वश्रवणशील, सर्वज्ञानी आहेस." कथाकथक म्हणाले: "त्यांनी बांधकाम सुरू ठेवले तोपर्यंत रचना उंच झाली, आणि इब्राहिम, वयोवृद्ध असल्यामुळे, भिंतीच्या वरच्या भागावर दगड उचलणे त्याला काहीसे कठीण वाटू लागले; म्हणून तो उभ्या राहण्यासाठी एका दगडावर (अल-मकाम) उभा राहिला, तर इस्माईल त्याला दगड देत राहिला, आणि दोघेही प्रार्थना म्हणत होते; ("अरे आमच्या पालनहार, आमचे (कर्म) आमच्याकडून स्वीकार; खरोखर, तू सर्वश्रवणशील, सर्वज्ञानी आहेस") (सूरह अल-बकराह १२८).