Imam Tirmidzi : 3029
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ حُذَيْفَةَ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَرَأَى حُذَيْفَةُ اخْتِلَافَهُمْ فِي الْقُرْآنِ فَقَالَ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ كَمَا اخْتَلَفَتْ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ بِالصُّحُفِ فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَسَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنْ انْسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثَةِ مَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ حَتَّى نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ بَعَثَ عُثْمَانُ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِنْ تِلْكَ الْمَصَاحِفِ الَّتِي نَسَخُوا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنْ سُورَةِ الْأَحْزَابِ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا { مِنْ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ } فَالْتَمَسْتُهَا فَوَجَدْتُهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَاخْتَلَفُوا يَوْمَئِذٍ فِي التَّابُوتِ وَالتَّابُوهِ فَقَالَ الْقُرَشِيُّونَ التَّابُوتُ وَقَالَ زَيْدٌ التَّابُوهُ فَرُفِعَ اخْتِلَافُهُمْ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ اكْتُبُوهُ التَّابُوتُ فَإِنَّهُ نَزَلَ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ كَرِهَ لِزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَسْخَ الْمَصَاحِفِ وَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ أُعْزَلُ عَنْ نَسْخِ كِتَابَةِ الْمُصْحَفِ وَيَتَوَلَّاهَا رَجُلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْتُ وَإِنَّهُ لَفِي صُلْبِ رَجُلٍ كَافِرٍ يُرِيدُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَلِذَلِكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ اكْتُمُوا الْمَصَاحِفَ الَّتِي عِنْدَكُمْ وَغُلُّوهَا فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } فَالْقُوا اللَّهَ بِالْمَصَاحِفِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَبَلَغَنِي أَنَّ ذَلِكَ كَرِهَهُ مِنْ مَقَالَةِ ابْنِ مَسْعُودٍ رِجَالٌ مِنْ أَفَاضِلِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ
Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atugambye [Ibrahim bin Sa’ad] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Anas] nti Hudzaifah yayolekedde [Uthman bin ‘Affan] bwe yali alwanyisa abantu ba Syria okuwamba Armenia ne Azerbeijan wamu n’abantu ba Iraq, Hudzaifah yalaba enjawukana zaabwe ku bikwata ku... Qur’an nagamba Uthman nti: Ayi Amirul mu’minin buulira abantu nga tebannafuna butakkaanya mu Qur’an nga obutakkaanya wakati w’Abayudaaya n’Abakristu. Yayita Hafshah: Tuleete empapula za Qur’an, kubanga tujja kuzikoppa mu mushaf, oluvannyuma zijja kukuddizibwa. Hafshah yamutwala ewa Usman. Olwo Usman n’atuma ababaka eri Zaid bin Thabit, Sa’id bin ‘Ash, ‘Abdurrahman bin Al Harits bin Hisham ne ‘Abdullah bin Zubair olwo empapula ne zikoppololwa mu mushaf eziwerako. Uthman yagamba ebibinja bya Quraysh ebisatu nti: Kye mulina enkaayana ne Zaid bin Thabit, muwandiike mu lulimi lwa ba Quraish kubanga Qur’an yakka mu lulimi lwabwe okutuusa lwe yagikyusa mu mushaf Uthman ze yasindika mu bitundu by’eggwanga eby’enjawulo okuva ku mushaf ze baali bakoppa. [Az Zuhri] yagamba: Kintegeezeddwa [Kharijah bin Zaid bin Thabit] nti [Zaid bin Thabit] yagamba nti: Nafiirwa aya okuva mu Surah Al Ahzaab gye nali mpulidde okuva ewa Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam gye yasoma nti: ‘Mu bakkiriza mulimu abo abatuukiriza ebyo byebasuubiza Allah; olwo abamu ne bagwa. Era mu bo mulimu -era- abo abalindiridde ne batakyusa -kisuubizo kyabwe-'. -Al Ahzaab: 23- Naginoonya ne nsanga nga ekuumibwa Khuzaimah bin Thabit oba Abu Khuzaimah ne ngiteeka mu bbaluwa ye. Az Zuhri yagamba nti: Mu kiseera ekyo baalina obutakkaanya wakati wa Tabut oba Tabuh. Aba Quraysh bagamba Ssanduuko, ate Zaid nagamba Tabuh olwo enkaayana zaabwe ne ziweebwa Uthman, olwo n’agamba nti: Wandiika Ssanduuko kubanga Koran yabikkulwa mu lulimi lwa Quraish. Az Zuhri yagamba nti: Ubaidillah bin Abdullah bin Utbah yangamba nti Abdullah bin Mas’ud yakyawa Zaid bin Thabit olw’okukoppa ba mushaf era n’agamba nti: Abange abasiraamu mwenna, nali neeyawula - nga sizingirwamu - mu kukoppa ba mushaf era nga nddukanyizibwa omuntu omu yekka - Zaid - newankubadde nga Allah ndi Musiraamu, so nga ye yazaalibwa mu kaafiiri, ekitegeeza Zaid bin Bin. Ye - Ibn Mas’ud - era yagamba nti: Abange mmwe abantu bonna ab’e Iraq, mubikka era mukweke mushafs ze mulina, mazima Allah agamba nti ‘Oyo yenna alyamu olukwe olwo ku lunaku lw’enkomerero ajja kujja n’ebyo by’alyamu olukwe’ bajja kusisinkana Allah n’aba mushaf. Az Zuhri yagamba: Baswahaba ba Nabbi abakulu tebaayagala bigambo bya Ibn Mas’ud. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu, tugimanyi okuva mu hadith yokka.