इमाम बुखारी : 4167

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شِبْلٌ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا }قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ }قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ }فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍنَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتْ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ }قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَلَا سُكْنَى لَهَا وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا وَعَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }نَحْوَهُ

हे आम्हाला [इशाक] यांनी सांगितले. हे आम्हाला [रौह] यांनी सांगितले. हे आम्हाला [शिबळ] यांनी, [इब्न अबू नजीह] यांच्याकडून, मुजाहिद यांच्या संदर्भात, अल्लाहच्या शब्दांबद्दल सांगितले: 'आणि तुमच्यापैकी जे मरतात आणि मागे पत्नी सोडतात' (अल-बकराह; २३४). या आयातमध्ये तिच्या कुटुंबाच्या घरात 'इद्दत' पाळण्याची अनिवार्यता स्पष्ट केली आहे. नंतर अल्लाहने ही आयत नाझिल केली: 'आणि तुमच्यापैकी जो कोणी मृत्यू पावतो आणि मागे पत्नी सोडतो, तर त्याने त्यांच्यासाठी एक वर्षभर घरातून काढल्याशिवाय खर्चभत्त्याची وصیت करावी.' परंतु जर त्या स्वैच्छिकपणे निघून गेल्या, तर त्या स्वतःसाठी चांगुलपणाच्या बाबतीत जे काही करतात, त्याबद्दल तुमच्यावर कोणताही पाप नाही. मुजाहिद म्हणाले: 'अल्लाहने हे एक पूर्ण वार्षिक कालावधी, म्हणजे सात महिने आणि वीस रात्री, वसीयत म्हणून ठरवले आहे. जर ती इच्छित असेल, तर ती त्या वसीयतनुसार राहू शकते. परंतु जर ती सोडून जायची इच्छा करते, तर ती तिची निवड आहे. हा परमेश्वर, सर्वोच्च आणि महान, यांच्या वचनांचा अर्थ आहे: 'परंतु जर त्या स्वतःहून निघून गेल्या, तर तुमच्यावर कोणताही पाप नाही.' अशाप्रकारे, 'इद्दत' हा एक अनिवार्य विषय आहे. कथकाने हे मुजाहिद यांच्याकडे जोडले. [अथा] म्हणाले; [इब्न अब्बास] म्हणाले: "या आয়াने तिच्या कुटुंबाच्या घरातील 'इद्दत' रद्द केली आहे, त्यामुळे ती जिथे इच्छिते तिथे आपली 'इद्दत' पाळू शकते, जसे सर्वशक्तिमान अल्लाह म्हणतो: 'घर सोडल्याशिवाय.'" अथा' म्हणाले: "जर ती इच्छिते, तर ती वसीयतीनुसार तिच्या कुटुंबाच्या घरातच आपली 'इद्दत' पाळते आणि तिथेच राहते." पण जर ती इच्छिते, तर ती ते घर सोडू शकते. जसे परमप्रभु अल्लाह म्हणतात: 'ते स्वतःबद्दल जे करतात त्याबद्दल तुमच्यावर कोणताही पाप नाही.' (सूरह अल-बकराह २४०), 'अता' म्हणाले; नंतर वारसाविषयीचे आयत अवतरित झाले, ज्याने निवासस्थानाविषयीची अट रद्द केली, त्यामुळे तिला तिच्या इच्छेनुसार तिची 'इद्दत' पाळता येते, घरातच राहण्याची गरज नाही. आणि [मुहम्मद बिन युसुफ] यांच्याकडून, [वार्का] यांनी [इब्न अबू नाजिह] यांच्याकडून मुजाहिद यांच्या शब्दात असेच वर्णन केले आहे. आणि इब्न अबू नजीह यांच्याकडून [अथ्था] यांच्याकडून [इब्न अब्बास] यांनी सांगितले: 'या आयताने तिच्या कुटुंबाच्या घरातील तिची 'इद्दत' रद्द केली आहे, त्यामुळे ती जिथे इच्छिते तिथेच आपली 'इद्दत' पाळू शकते, म्हणजेच सर्वशक्तिमान आणि सर्वोच्च अल्लाहचे शब्द: "घर सोडल्याशिवाय."'